मला एक प्रश्र्न पडला आहे "दाभोळकर की दाभोलकर" ?

निश यांचा प्रतिसाद. https://www.misalpav.com/comment/505045#comment-505045

-दिलीप बिरुटे

मलाही असाच प्रश्न पडला होता.
जालावर इतरांच्या प्रतिक्रिया वाचून खालील माहिती मिळाली.

दाभोळ या गावावरून ज्यांचे आडनाव आहेत ते दाभोळकर व दाभोली या गावावरून ज्यांचे आडनाव आहेत ते दाभोलकर.

डॉ. नरेंद्र दाभोळकर / दाभोलकर यांचे आडनाव पूर्वी अनेकदा 'दाभोळकर' असेच वॄत्तपत्रांतून वाचले आहे. त्यांच्या हत्येनंतर मात्र दोन्ही प्रकारे लिहिले जात आहे.

मागे कुणीतरी एका कार्यक्रमात दत्तप्रसाद दाभोलकर यांचे आडनाव त्यांच्या उपस्थितीमध्ये दाभोळकर असे म्हंटल्यावर दत्तप्रसादांनी त्यावर आक्षेप घेतल्याची बातमी वाचली होती.

महाराष्ट्रात असे इतरही काही आडनावांवरून होते. उदा कुलकर्णी हेच जवळजवळ निम्म्या राज्यात कुळकर्णी असे उच्चारले व लिहिले जाते.

शेवटी नावात काय आहे? :-)

आम्ही सातारकर त्यांना व त्यांच्या सर्व डॉक्टर नातेवाईकांना गेली अनेक वर्ष डॉ. दाभोळकर म्हणुनच ओळखतो....

खालील लिन्कवर नरेन्द्र दभोळ(ल)कर यान्ची मुलाखत निखिल वागळे घेत आहेत. बोलतान ते दाभोळकर असा उच्चार करत आहेत पण नाव मात्र दभोलकर असे दाखवले आहे.

https://www.youtube.com/watch?v=bhPcNM70z50

सातार्‍यात त्यांच्या सदाशिव पेठेतील घरावरची पाटी दाभोळकर अशीच लिहीली होती.

डॉक्टरांच्या हत्येनंतर झालेल्या मुलाखतीत त्यांच्या मुलीने (मुक्ता?) स्वतःच्या आडनांवाचा उच्चार 'दाभोलकर' असाच केला आहे. तेंव्हा 'दाभोलकर' हेच बरोबर असावे.

डॉ. दाभोलकरांच्या दोन्ही मुलांशी झालेल्या गप्पा ऐका, त्यात दोघेही त्यांचं आडनाव दाभोलकर आहेत असं म्हणतात. शुद्धलेखन, व्याकरण हे माणसांच्या नावांच्या बाबतीत लागू पडत नाही.

दाभोलकर कुटुंब हे मूळचे वेंगुर्ल्याजवळच्या दाभोली गावातले, म्हणून ते दाभोलकरच. हे गाव फारसे कुणाला माहीत नसते. त्याउलट दाभोळ हे गाव आधीपासून व आता एन्रॉनमुळे पुष्कळांना ठाऊक आहे. म्हणून कदाचित् दाभोळकर हेच खरे आडनाव असावे असे अनेकांना वाटते.
धाग्यात उल्लेखिलेल्या परळकर, परुळेकर, नेरुळकर या नावांपैकी परळ आणि परुळे या ग्रामनामांत मूळ 'ळ'च आहे. पन नेरुळकर बाबतीत मात्र दोन गावे संभवतात. त्यातले नव्या मुंबईतले नेरुळ हे जास्त प्रसिद्ध आहे पण नेरुळकर आडनाव फार कमी सापडते. दक्षिण कोंकणातले नेरूर त्या मानाने अप्रसिद्ध पण नेरूरकर मात्र पुष्कळ आहेत. मुंबईतल्या सुप्रसिद्ध आयडिअल बुक डेपोचे मालक नेरूरकर आहेत. या शिवाय डॉ. मीना नेरूरकर, प्र.श्री.नेरुरकर असे अनेक आहेत.

नावात काय आहे ? असे कुणी तरी ( हो त्याच्याही नावात काय आहे :) ) म्हणल्याचे स्मरते. असो

अमोल केळकर

नावे आडनावे ही विषेशनामे आहेत.
ती कशी लिहावी यात चुक/बरोबर योग्य/अयोग्य असे काहिहि नसते.

विवक्षित व्यक्ती आपले जाव जसे लिहिते तेच त्याचे योग्य नाव असते.
डॉ.दाभोलकर आपले नाव दाभो'ल'कर असे लिहित असत (त्यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांचे लेखक म्हणूनही त्य्यांचे नाव तसेच आले आहे). त्यामुळे किमान त्यांच्यासाठी तेच योग्य नाव आहे.

सचिन तेंडुलकर हा गेली २४ वर्षे क्रिकेट जगतात प्रसिद्ध आहे. तो जगभर "सचिन तेंडुलकर" या नावानेच ओळखला जातो. विदेशी समालोचक, विदेशी खेळाडू देखील त्याच्या आडनावाचा उल्लेख "तेंडुलकर" असाच करतात.

परंतु भारतातील हिंदी वृत्तवाहिन्या त्याचे नाव अजूनही "तेंदुलकर" असेच दाखवितात व त्याच्या आडनावाचा उच्चारही तसाच करतात. हिंदी भाषेत "ड" या अक्षराचा उच्चार "ड" असाच होतो. नावात "ड" असलेल्या इतर खेलाडूंच्या नावाचा उच्चार (उदा. राहुल द्रविड, दांडी यात्रा, वडोदरा इ.) नावाप्रमाणेच होतो. परंतु सचिनच्या बाबतीतच नावाचा अनुच्चार का? लोकमान्य टिळकांचे नावही हिंदीत "तिलक" असे लिहिले व सांगितले जाते. हिंदीत कदाचित "ळ" नसेल, पण "ट" नक्कीच आहे. तरीसुद्धा चुकीचा उच्चार का? का हा मराठी माणसांविषयीचा आकस आहे?

त्यांच खर नाव दाभोलकर कारण ते माझ्याच गावचे व माझ्याच आडनावाचे आहेत. आमच्या दोघांचे नाव दाभोलकर आहे. ते माझा वडिलांचे लांबचे भाऊ लागत होते. पण मी त्याना प्रत्यक्ष कधी भेटलो हि नाही व पाहिलेलही नाही. आता तरी तुमच्या मनातील शंकाच उत्तर मिळाल असेल. आमच गाव दाभोली.

काही दिवसांनी हे नाव पण गत स्मृतीत जाईल मग त्यावर उगाच चर्चा कशाला
ता, क
कुलकर्णी हे देब्रा तर कुळकर्णी असा उच्चार व लिहिणे हे सी के पी करतात ,
जाणकारांनी ह्यावर अधिक प्रकाश टाकावा.

ठरलं की नाय अजून?