Skip to main content

हाणा! मारा!! ठेचा!!!

लेखक स्पंदना यांनी गुरुवार, 01/05/2014 09:12 या दिवशी प्रकाशित केले.
http://www.misalpav.com/node/27742 अन http://www.misalpav.com/node/27744 वाचल्यावर आपले घरात बनणारे साधे सुधे प्रकारच जीभेला कसे गुलाम बनवतात याची सहज कल्पना यावी. कितीही देशी विदेशी निरनिराळ्या पदार्थांची चव चाखली तरी अनिवार ईच्छा म्हणता येइल ती, अश्या अनवट पदार्थांचीच होते. अन एकदा का जीभेला त्या चवीची आठवण झाली की मग आपलं काही म्हणता काही चालत नाही त्यापुढे! नाही कां? तशी ही जीभ एक महाभयानक प्रकरण आहे. हिच्यापुढे मोठमोठे वीर महावीर नामोहरम होत असतीलं. अगदी तलवारीचा घाव बरा होइल पण या जीभेचा तडाखा नको! अश्या वेदना ही जीभ देउ शकते. तसच शहाणपण सुद्धा शिकवु शकते. आता हल्ली नेटमुळे जीभेची जागा कळ्फलकाने घेतलीय म्हणायला हरकत नाही पण ते सुद्धा या जीभेचच एक एक्सेटेंशन म्हणु. कस्स्ला घावं घालतात माणसं या कळफलकानं की एखादी सेंसीटीव्ह व्यक्ती पलिकडे अक्षरशःघायाळ होउ शकते! म्हणजे जीभेला हाड नाही म्हणता म्हणता कळफलकाला हाड नाही म्हणायची पाळी येउ शकते. ते ही असोच. तसा या जीभेचा पराक्रम अगदी रामायण, महाभारतापासुन आपल्याला माहीती आहेच. नवल या गोष्टीच वाटत की इतक्या वर्षांनीपण तिचा महिमा काय कमी झाला नाही. एक याच तर बाईसाहेब आहेत ज्या कधी सांभाळुन घेतात, कधी तडाखे देतात, प्रेम.....हे मात्र डोळ्यातुन सांडत्....स्पर्शातुन कळत...अन जीभेने पोसतं हो! तो एक वेगळाच विषय होइल. ..अन अगदी नामोहरम सुद्धा करतात. पुलंच्या हरी तात्यांसारख शाहिस्तेखानाला ,"हवी तर दुसर्‍या हाताची बोट तोड पण ही शिवी मात्र परत घे " अस म्हणायला लावायची शक्ती फक्त आणि फक्त या जीभेतच असु शकते नाही का? त झाल काय हिरव्या मिरचीचा ठेचा हे शिर्षक वाचल्यावर माझी जीभ खवळली. अहो ठेचा म्हणता मग तो हिरव्या मिरचीचा कसा? त्याला खरडा म्हणतात. अस काही बाही बोलता बोलता माझी जीभ,"ठेचाऽऽ ठेचाऽऽ " करु लागली. शेवटी सगळ सोडुन बाजार गाठला अन झकास पैकी ओल्या लाल मिरच्या शोधुन काढल्या. आजकाल थाय फुडने आपली ओल्या लाल मिरच्यांची मात्र झकास सोय झाली हो! काय विचार करुन हे नाव असाव या प्रकाराला? ठेचुन करतात म्हणुन? तशी आपली मराठी जरा रांगडीच नाही म्हंटल तरी. आमचं काय सुद्धा मलमलीत रेशमी नसतं. सगळं असंच. चवीला भन्नाट प्रकार पण बघा नावापायी मार खातात!!! आता असो. मी पहिला माझीच जीभ...सॉरी...कळफलक आवरते अन झटक्यात पाककृती देउन मोकळी होते. तर बिगी बिगी उठा अन बाजारात जावा. पाव किलो ओल्या लालं मिरच्या अन एक लिंबु एव्हढच आणा. बाकी सगळा माल मसाला घरचाच. तर घ्या.  ओल्या लाल मिरच्या -एक दहा बारा नग. एक लिंबु हळद -अर्धा चमचा हिंग- पाव चमचा मिठ -चमचाभर मेथी दाणे -पाव चमचा फोडणी तेल- चांगल अर्धा वाटी. (किंवा ठेचा ज्या बरणीत भराल त्यात ठेच्याच्या वर आल पाहिजे थोडस) मोहरी-पाव चमचा हिंग -चुटकीभर हळद- चुटकीभर मेथीदाणे- दहाबारा (हवे असतील तर जास्त घाला) कृती सगळ्यात आधी एका छोट्या फोडणीच्या भांड्यात अर्धा वाटी तेल चांगल धुर निघेतोवर गरम करुन घ्या. गॅस अथवा शेगडी बंद करुन तेल जरा निवु द्या. आता त्यात मोहरी घाला. जरा निवु दिलेल्या तेलात मोहरी जळत नाही पण तडतडते मात्र. तर त्या अंदाजाने तेल निवु द्या. मग त्यात हिंग, हळद अन मेथी दाणे घालुन ही फोडणी थंड व्हायला बाजुला ठेवुन दया. मिरच्यांचे देठ काढुन त्यातल्या बिया सुरीने अथवा कात्रीने काढुन घ्या. हात लागु देउ नका चुकुनही. दिवसभर जरा चेहर्‍याला लागला की जळायला लागते चेहर्‍याची त्वचा!! नाका बिकाला तर हात लागला ना? ती "नाकाला मिरच्या झोंबल्या" ही म्हण साक्षात साकार होते भाऊ! सो बी केअरफुल. आता या मिरच्या अन वरचा मेथी दाणे सोडुन सगळा मसाला एकत्र करुन जमल तर चर्नरवर नाही तर सरळ मिक्सरवर बारिक करुन घ्या. मेथीदाणे अगदी थेंबभर तेलावर हलके भाजुन घ्या. रंग तांबुस झाला की भाजणे बंद करा. अन हे एव्हढेच मेथी दाणे खलबत्त्यात कुटुन घ्या. मस्त जमतील तेव्हढे बारिक करा. आता ही मेथी पावडर मिक्सरच्या भांड्यातल्या आधीच्या मिश्रणात मिसळुन आणखी एक हलकीच गिरकी मारा. सगळ व्यवस्थीत मिक्स झाले असेल तर आता हे एका साठवणीच्या बरणीत काढुन घ्या. वरुन लिंबु रस पिळा. अगदी भरपुर. अख्खा लिंबु!! आता यात साखरेचा उल्लेख चालायचा नाही कित्येकांना तरीही हवी असेल तर चिमटभर साखर याची चवं वाढवुनच जाते. अन एक अतिशय महत्वाच म्हणजे हा ठेचा जितका दिसतो ना, तेव्हढा तिखट नाही लागत!! लिंबु रसाने याचा तिखटपणा जरा का चांगलाच कमी होतो. ;) थंड झालेली फोडणी आता यावर ओता. अन काय? अगदी कश्या कश्या बरोबरही हाणा.  फोडणीतली मेथी एक दोन दिवसात अगदी मस्त भिजते अन आणखीच चव वाढवते या ठेच्याची. तर अद्वेय आम्ही बाई याला ठेचा म्हणतो. आता तुला काय राग लोभ असेल तो ठेचुन ही सेवा मान्य करु घ्या!

वाचने 34983
प्रतिक्रिया 105

प्रतिक्रिया

आयला त्या ठेच्याच्या धाग्याने चांगलीच आग लावलीय. मी पण आताच हिरवे टोमॅटो आणी मिरच्या घेऊन आलोय. आज मस्त पैकी खर्डा आणी भाकरी सोबत जय महाराष्ट्र दिन साजरा करणार.

दिसतोय. हा विकांताला करुन ठेवतोच. बाकि थाई लाल मिरच्या (छोट्या वाल्या) असतात मात्र ठसकेबाज. त्या मानाने वर आहेत त्या नुसत्या रंगाला असतात. असो आपुनको ठेच्याशी मतलब. पाकृ आणि लिखाण ठेच्यासारखचं ठसकेबाज ह्वेसानंल.

स्साला ते घाटी लोग हाय ने, ते असलं काय्तरी खर्डा करते.. स्साला बिजा दिन सगला सुपडा साफ होते.. स्स्स..ज्जाळ्ळ.. लै भारी ह्या दोन-तीन दिवसात ठेचा,खर्डा यांनी चैन पडू दिली नाही. शेवटी मेसमधे जाताना एक पाकीट लाल मिरचीचा ठेचा विकत घेतला. दही आणी ठेचा आधाशासारखा हाणला. पुढे पेस्तनकाका म्हणतात त्याप्रमाणे.. ;)

In reply to by नंदन

मस्त ठेचा!!! कोलापूरकरणीला अनेक धन्यवाद!! :) मुद्दाम लॉग्-इन करून प्रतिसाद द्यावासा वाटावा अशी पाककृती!!! जियो!!!

आणी चुलीत भाजलेल वांग.बरोबर गरम गरम बाजरीची भाकरी,कांद्याची पात्,आणी कैरीच लोणच,सांडगे आणी पापड्,आणी वरती ग्लासभर गोड ताक.समाधी लागती राव.

In reply to by बाबा पाटील

ओ नका हो अजुन आठवणी काढु, इथे ऑफिसमधे का$$$$ही मिळत नाही. अपर्णाताई पाकृ एकदम झकास, मागे एकदा भारतात आल्यावर एका मैत्रिणीने जेवायला बोलवले होते, तिची स्वयंपाक करणारी जी बाई होती आम्ही मावशी म्हणतो त्यांनी, त्यांनी शोधुन शोधुन अशाच लाल मिरच्या आणुन ठेचा केला होता बरोबर गरमगरम ज्वारीची भाकरी आणि भरली वांगी, सगळया मंडळीनी, बच्चे कंपनीनेसुद्धा असा ताव मारला की बास.

In reply to by सखी

ओ नका हो अजुन आठवणी काढु, इथे ऑफिसमधे का$$$$ही मिळत नाही.
तसे तर आमच्या येथेही (भारतात) अजून तरी ऑफीस मध्ये मिरच्या किंवा ठेचा विकायला ठेवत नाही त्या आणायला मार्केट मध्येच जावे लागते.

In reply to by रॉजरमूर

भावनांको समझा करो - आधीच ही अपर्णाताय, अद्वेय, एकसेएक पाकृ देतात ते सानिका, गपपा आहेतच छ्ळायला - त्यात बाबा पाटीलांनी हे असं म्ह्टल्यावर - आणी चुलीत भाजलेल वांग.बरोबर गरम गरम बाजरीची भाकरी,कांद्याची पात्,आणी कैरीच लोणच,सांडगे आणी पापड्,आणी वरती ग्लासभर गोड ताक.समाधी लागती राव. आम्ही हाफीसात बसुन कामात लक्ष कसं लावायचं?

क्या बात! क्या बात!! क्या बात!!! भावना चाळवल्याबद्दल वर्णन अन फटू दोहोंपैकी कशाचा निषेध जास्ती करावा या दुग्ध्यात पडलो आहे.

In reply to by सुहास..

कैर्‍यांच्या फोडी कापून त्यात नुसते मीठ मसाला वगैरे चोपडले तरी सणासुदीला केलेल्या गोड्या डाळीच्या जेवणाची रंगत वाढते.

लाल ठेचा, हिरव्या मिर्च्यांचा खर्डा, तीळकूट वगैरे वगैरे छानपैकी तिखट चवीचे आणि तोंडाला लाळ सुटवणारे असले की चार घास नेहमीच जास्त जातात. लोणच्याला मात्र ती करामत नाही तितकीशी साधता येत.

चांगल ठेचुन काढलं की... ;) सुंदर लिखाणाची "तिखट" पाकॄ. ;) कधी बाजारात गेलो तर कोल्हापुरी ठेचा नक्की घेउन येतो. KolhapuriThecha (ठेचा प्रेमी) :)

समस्त कोल्हापुरी पैलवानांची आगाऊ माफी मागून नम्रपणे नमूद करू इच्छितो, की वर्‍हाडी ठेच्याची सर कोल्हापुरी ठेच्याला येत नाही. जिज्ञासूंनी 'केळकर यांचा वर्‍हाडी ठेचा' आणि तो वरच्या चित्रातला 'प्रवीण' ठेचा आणून स्वतःच शहानिशा करून पहावी. (कदाचित तो ब्रँडच वाईट असू शकतो, मान्य आहे)

In reply to by चिन्मय खंडागळे

मुळात कोल्हापुरी 'ठेचा' हा तद्दन बोगस शब्द आहे. कोल्हापुरात होतो तो मऱ्हाटमोळा 'खर्डा' ! अन त्यात भरपूर कांदा अन लसून घातलेला असतो.

In reply to by सस्नेह

आँ! वर त्या अपर्नातै म्हन्त्यात खर्डा हिरव्या मिरचीचा असतोय! आमी अडानी मुंबईकरांनी काय समजावं?

In reply to by चिन्मय खंडागळे

अहो चिन्मय स्नेहांकिता म्हणते आहे की कोल्हापुरी ठेचा नसतो. आता म्या गरीबान एकदा तरी हा ठेचा कोल्हापुरी आहे म्हंटल का? नाही. मी फक्त ठेच्याची पाककृती दिली. अन हो कोल्हापुरात हिरव्या मिरचीचा खर्डाच खातात. आम्ही पण खर्डाच खातो. ;)

In reply to by स्पंदना

हा अपर्णाताईंचा कोल्हापुरी पण लई भारी.. पण लाल मिरचीचा जगात भारी ठेचा वर्‍हाडी.. चिन्मय भौ.. त्या केळकरांच्या ठेचाची आठवण करून दिल्याबद्दल धन्यवाद..

In reply to by स्पंदना

अपर्णा तैंचा प्रतिसाद वाचून पुढील दृश्य डोळ्यांसमोर तरळले. सुज्ञां अधिक सांगणे न लगे ;) सखू, पावनं आल्यात, खर्डा टाक जरा तेंच्या पानात. अवं नगं. का वं? आओ सुवाशिनीनं कुकवाला अन मर्दानं खर्ड्याला न्हाई म्हनू नाई.. अवो पर आमी आमच्या आबाआज्यापासून हिर्व्या मिर्चीचा खर्डाच खातो! अन आमी काय हिर्वा रंग लावल्याला मैदा खातो काय? होऊन जौद्या मग डबल!

In reply to by स्पंदना

आयला म्हणजे तो ब्रँडेड कोल्हापुरी ठेचा म्हणजे शुद्ध गंडवागंडवी असते तर!

In reply to by चिन्मय खंडागळे

आम्हीही वरील चित्रात दर्शविल्याप्रमाणेच प्रविणचा कोल्हापुरी ठेचा घेवुन येतो बरे, परंतु त्याला जास्त काळ टिकविण्यासाठी त्यावर केलेल्या प्रक्रियेमुळे तो म्हणावा तितुका चांगला लागत नाही. आता मा. संपादकीण्बैनी दिलेल्या पाकृ-बरहुकुम करुन पहावा म्हणतो. एक (कु)शंका ओल्या लाल मिरच्यांच्या ऐवजी सुक्या लाल मिरच्या वापरल्यातर योग्य तो इफेक्ट येणार नाही का ? (लाल ओल्या मिरच्या मिळत नाहीत इथे)

च्यायला...खर्डा म्हणा कि ठेचा म्हणा कि अजुनकाहि... जिभेला कातिलाना झटके देण्याचं काम चोख बजावतो हा प्रकार. पाकृ तर काय तुफ्फान जमली आहे. एक नंबर.

In reply to by अर्धवटराव

>>> जिभेला कातिलाना झटके देण्याचं काम चोख बजावतो पण जरा जपून खावा लागतो. नाहितर सकाळी वेगळेच झटके बसतात. :-)

एकापेक्षा एक भारी पाककृतींचा पाऊस पडतोय तेवढीच गरमीतून आणि उकाड्यातून सुटका :-) :-) :-) सगळ्यांना धन्यवाद

मंडळी आधीच उन्हाळ्याने जेवण्/आहार कमी होतो. त्यात जरा अस काही गरम नसलेल खायला मिळाली की कोरभर भाकरी चढ जाते. एव्हढंच. सर्वजणांना धन्यवाद. :) तिखट पण चवदार अपर्णा

यस हाच ठेचा. पण अद्वेय ने दिलेली पाकृ पण एकदा करुन बघायला हरकत नाही. तिखटाने ज्यांच्या नको तिथे जाळ निघतो त्यांनी तोच ठेचा म्हणुन खावा. बादवे अद्वेयची पाकृ कदाचित खर्डा या प्रकाराच्या जवळपास जावी. ठेचा म्हणजे मात्र हाच पाहिजे,

In reply to by मृत्युन्जय

मृत्युंजय जीभेच्या फटकार्‍यापेक्षा जरा कमीच तिखट आहे हा ठेचा. जरुर ट्राय करा. खर सांगते, हल्ली माझ्या लहाण मुलाला सुद्धा या ठेच्याशिवाय जेवण जात नाही. फिर आपके लिये क्या चिज है ठेचा?

ठेचा जम्या! ये लाल रंग कब मुझे छोडेगा... खूप छान पाककृती आणि फोटो देखील. बाकी जिभेच्या चवचालपणावर एकमत. काल एका मुंजीला गेलो होतो. त्या कार्यालयातलं जेवण अप्रतिम असतं असं ऐकलं होतं. पुण्यात सगळंच अप्रतिम असतं. मुंजविधी सुरु असतांना माझं लक्ष जेवणाच्या घोषणेकडं लागलं होतं. बरं कुणाला विचारायची सोय नाही; लोकं म्हणतील घरी जेवायला मिळतं की नाही याला. म्हणून चुळबूळ करत बसून राहिलो. चिक्कार गर्दी असूनदेखील विशेष 'बघण्यासारखं' असं काहीच नव्हतं. निदान थोडा वेळ का होईना मनावर थोडा प्रसन्नतेचा शिडकावा होतो. पण आमचं नशीब खोट! बाहेरच्या रणरणत्या उन्हासारखंच कार्यालयातदेखील नुसती रणरणच होती. अचानक एक धमकीवजा सूचना ऐकू आली. "जेवण तयार आहे; सगळ्यांनी जेवणासाठी पहिल्या मजल्यावर जावे". मी लगेच माझ्या सोबतच्या २-३ सोसायटीमित्रांकडे अपेक्षेनं पाहिलं. ते ढिम्म बसून होते. शेवटी मीच "चला जेऊन येऊ या; विधी संपतील तोपर्यंत. मग आल्यावर भेटू; घरी जायला उशीर होईल नाहीतर आणि ऊन तर वाढतच चाललं आहे..." असं बोलून त्यांना घेऊन पहिल्या मजल्यावर कूच केलं. जेवण घेतल्यावर मात्र घोर निराशा पदरी आली. बटाट्याची सुकी भाजी आंबट लागत होती; एक दुसरी भाजी अत्यंत गचाळ होती. त्यात पाणी, चिंच, आणि काहीतरी गिळगिळीत अशी विचित्र चव लागत होती. आम्रखंडापेक्षा फ्लेवर्ड दही बरं लागलं असतं. हराभरा कबाब खरंच चांगले होते पण त्यासोबत दुसरं काही असलं तर त्याची मजा. छ्या, फारच रसभंग झाला. :-( एनीवे, भाकरी टाका तव्यावर; आम्ही आलोच. ;-)

In reply to by यशोधरा

पण खास पुणेरी जेवणासाठी प्रसिद्ध आहे हे कार्यालय. केवढ्या आशेने गेलो होतो मी. सब पचका कर दिया... :-( भूक लागलेली असल्याने ७-८ पुर्‍या, ४-५ हरेभरे कबाब, थोडा मसाले भात असे व्यवस्थित जेवलो मी. अन्नाला नावे ठेवू नये या मताचा मी आहे पण अपेक्षांचे मनोरे ढासळल्यावर थोडे दु:ख होतेच ना! :-( शिवाय सगळ्या अन्नाचा वाढपींनी ताबा घेतला होता. बुफे जेवण होते पण ते वाढतील तेवढेच घ्यायचे...आणि ते वाढणार सुक्या बटाट्याच्या भाजीच्या मोजून ४ फोडी, १ पुरी, अर्धा डाव भरून भाजी...

In reply to by समीरसूर

धमकीवजा सूचना -- भरपूर पाट्या होत्या का कार्यालयात :)ओळखीचं वाटतंय. इतकं वाईट नसतं जेवण. एखादा दिवस असतो असा..

In reply to by मैत्र

पाट्या नव्ह्त्या. आणि सूचना ज्याची मुंज होती त्याच्याच एखाद्या आत्या-मावशीकडून आली होती. कार्यालयातल्या कर्मचार्‍यांची नव्हती. :-) हो त्यादिवशी कदाचित मूड नसेल स्वयंपाकी मंडळींचा, मालकाने एप्रिल महिन्याचा पगार दिला नसेल किंवा उकाड्यामुळे हैराण झाले असतील बिचारे, काल मरणाचे ऊन होते...चालायचेच...

In reply to by समीरसूर

धमकीवजा सूचना .. असंख्य पाट्या आणि उत्तम पुणेरी जेवण असं एक कार्यालय आहे प्रसिद्ध.. अस्सल पुणेकर ओळखतीलच त्यामुळे उगाच थेट नाव द्यायची गरज नाही.. (तरीही हिंट -- सारसबागेजवळ आहे हे :) असो ठेचाच्या धाग्यावर फार अवांतर होतंय..

In reply to by समीरसूर

बघा आता! आंबट बटाटा भाजीच्या ४ तरी फोडी कशाला हव्या म्हणते मी! :P असो. गंम्मत सोडली तर थोडेफार जेवण तरी तुम्ही व्यवस्थित जेवू शकलात हे बरे झाले. भूकेची वेळ होती.

In reply to by यशोधरा

भुकेची वेळ होती आणि जेवणही तयार होते. मी यातच खुश होतो. :-) भूक लागल्यावर लगेच अन्न मिळणे हे सुख काही औरच. भूक लागल्यावर भाजी कसली आहे, पोळ्या कच्च्या आहेत का वगैरे न बघता ताट स्वच्छ केल्याशिवाय उठणे सव्भावातच बसत नाही. कालची बटाट्याची भाजी उन्हामुळे नासली आणि म्हणून आंबट लागत होती अशी कुजबूज सुरू असतांनादेखील पानातली सगळी भाजी संपवली. अन्न वाया घालवणे अजिबात पटत नाही. कदाचित लहानपणी कित्येक लोकांची दोन वेळचे अन्न मिळवण्याची मारामार, लढाई जवळून पाहिल्याने अन्नाइतके मुल्यवान मला काहीच वाटत नाही. आणि दुसरे पाणी! बाकी रुपया, सोना, और हवेली तो आते जाते रहते है...भुकेच्या वेळी अन्न मिळाले नाही तर सारी दुनिया, सारी खुदाई झूठ लगती है. एक-एक रुपयाचे दूध घेऊन त्यात दिवसभराचा ४-५ लोकांचा चहा करून पिणारी कुटुंबे पाहिली आहेत मी. कदाचित तेव्हापासूनच हे नको, ती भाजी आवडत नाही; पोळ्यांच्या कडा कच्च्या आहेत; डब्यातली पोळी संपली, नुसती भाजी कशी खाणार, डब्यातली भाजी संपली, नुसती पोळी कशी खाणार.. हे अगदी १००% बंद आहे. जे पानात असेल ते सगळे संपवायचे अशीच सवय लागली आहे.

मस्स्त पाकृ. पण जास्ती जळजळ नै झाली. साबांनी कैरीचा ठेचा करुन पाठवलाय खास मला आवडतो म्हणुन :)

अपर्णा ताई लय भारी ठेचा बघ. पण माझा आपला ओल्या लाल मिरच्या, बचकाभर लसूण(सालासहीत), मीठ आणि जिरं बाकी काहीच नको. खाताना ठेच्यावर कच्च तेल आणि बाजरीची शिळी भाकरी आणि नाचणीचा चुलीवर भाजलेला पापड. माझ्यासाठी पंचपक्वान्न.

हा ठेचा खाल्ल्यानंतर बाथरुमच्या बाजूलाच ठाण मांडून बसायला लागेल.. असो ह्यावरुन मितानच्या तिखटीची पाककृती आठवली..

In reply to by सूड

अरे मराठवाडी तिखटी. पण ती पाककृती मीमवर होती आणि आता ती अस्तित्वात नाहीये.. :(