लाऊडस्पीकर लावण्यामागची नेमकी मानसिकता

लाऊडस्पीकर संस्कृती जास्त करून झोपडपट्टी भागात दिसून येते , मग येणाऱ्या पाहुण्यांना पत्ता समजावणे कठीण असते तेव्हा स्पीकरचा दणदणाट असला की पाहुणा आपसूक न चुकता घरी येतो, आपलं एक निरीक्षण हो !
हलकेच घ्या

लाऊडस्पीकर संस्कृती जास्त करून झोपडपट्टी भागात दिसून येते , मग येणाऱ्या पाहुण्यांना पत्ता समजावणे कठीण असते तेव्हा स्पीकरचा दणदणाट असला की पाहुणा आपसूक न चुकता घरी येतो, आपलं एक निरीक्षण हो !
हलकेच घ्या

मागच्या आठवड्यात आमच्या इथे कोणत्या तरी टोणग्याचा "हॅपी बर्थ डे" साजरा केला जात होता, लाउड स्पीकर वरुन अख्या जगाला ते समजावे याची सोय केली होती !
तेव्हा अग्नीसाक्षी चित्रपटातला नान्या चा डायलॉग आठवला होता... तू नळीवर मीम्सवालेच व्हिडियो सापडले... त्या सीन मधला दोन संवाद सापडले तो इथे देतो.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- मुझे कितना प्यार है तुम से, अपने ही दिल से पूछो तुम जिसे दिल दिया है वो तुम हो, मेरी जिंदगी तुम्हारी है :- Dil Tera Deewana [ Mohammed Rafi, Lata Mangeshkar ]

लाऊडस्पीकर लावण्यामागची नेमकी मानसिकता काय असते ?

अजुन काही चीड आणणार्‍या गोष्टी

१)कुठेही पचापचा थुंकणे
२)मोबाईल वर जोरजोरात गाणी लावणे/बोलणे (सार्वजनीक ठीकाणी, जसे की ट्रेन मधे , बस मधे )
३)गाडी चुकीच्या बाजुने चालवणे, सिग्नल तोडणे, जोर जोरात हॉर्न वाजवणे, प्रखर लाईट लावणे, मोटर बाइक वर स्टंट करुन आपला आणि दुसर्‍यांचा जीव धोक्यात घालणे, कार मधुन जातांना रीकाम्या बाटल्या व इतर कचरा रस्त्यावर फेकणे

४)रांग असताना कसेही करुन पुढे घुसणे
५)हॉटेल मधे आजुबाजुंच्या लोकांची पर्वा न करता आरडाओरड करणे
६)लिफ्ट थांबल्यावर , आतल्या लोकांना बाहेर यायच्या आधी लिफ्ट मधे शिरणे (ट्रेन, बस च्या बाबतीत ही हा प्रकार केला जातो)
७) वेगवेगळ्या पदयात्रा (**भक्तांच्या, धार्मिक कारणा साठी) काढुन रहदारीला अडथळा आणणे

ही यादी अजुनही वाढवता येइल.

यात मानसिकता अशी आहे की " जे माझ्यासाठी सोइस्कर आहे , ज्याने मला आनंद वाटतो ते मी करणारच , त्याने दुसर्‍याला त्रास होणार असेल तर होउ दे"

(आपल्या गरजे पेक्षा मोठा) लाऊड स्पीकर म्हणजे आपल्या उत्साहात (की उन्मादात) सामील होण्याचा जबरदस्तीचा आग्रह करणारी भडक जाहीरात असावी. यात वस्तुतः शहरी ग्रामीण असा फरक नसावा शहरी लोकांना कामातून असे उद्योग करण्यासाठी कमी वेळ मिळतो ज्यांना वेळ मिळतो ते ध्वनी प्रदुषणात सर्रास सहभगी होत असतात.

मानसिकतेचे म्हणाल तर माणूस रानटी अवस्थेत असताना तीन एक वेळा मोठ्या आवाजाची त्याला गरज पडत असावी , एखादी असुरक्षीत करणारी घटना -जसे की दुसर्‍या टोळीचाह/ प्रा ण्याचा हल्ला- एकमेकांना कळवून सावध करणे, दुसर्‍या गटावर करण्या/ आक्रमण करण्यासाठी अथवा शिकारी साठी स्वतःच्या गटातील लोकांना प्रोत्साहीत करणे आणि दुसर्‍या गटाला / प्राण्यांना घाबरवणे , तिसरे एखादा उत्सव साजरा करण्यासाठी सगळ्यांना बोलावणे, रानटी अवस्थेतील आणि आताच्या माणसात जेनेटीकली फारसा फरक पडला असेल असे नाही पण परिस्थितीत दोन महत्वाचे फरक पडले एकत तंत्रज्ञाना मुळे अधिक मोठा गोंगाट करणे अधिक सोपे झाले एक्दा का गोंगाटाने कानाचे पडदे फाटले की आपल्याला कमी एकु येते हे लक्षात न येता स्वतःस सामान्य वाटणारा आवाज इतरांसाठी अवाजवी आहे हे लक्षात न घेणे . या विषयावर झालेल्या अभ्यासाचे संदर्भ ध्वनी प्रदुषण इंग्रजी विकिपीडिया लेखात पहाण्यास मिळतात.

सकाळच्या वेळेपासून दिवसभर जी अजान होते ती देखील त्रासदायक असते. हे देखील लिहायला हवे होते.

तसेही कुठल्याही धर्माच्या सुरूवातीपासून आधूनिक तंत्र नव्हते. त्यामूळे त्या त्या देवतांना आवाहन करण्यासाठी तांत्रीक शक्ती असणारे ध्वनीवर्धक यंत्रे व त्यातून येणारा आवाज कसा काय त्या देवतांना चालू शकतो?

त्याचप्रमाणे आजकाल काही फेरीवाले देखील गळ्यात हे असले यंत्र घालून गल्या फिरतात. फार त्रास होतो.
काही चारचाकी वाहनचालक वाहन मागे घेण्यासाठी देखील असलेच आवाज काढणारे यंत्र त्यांच्या वाहनात लावतात. तेदेखील त्रासदायकच असते.

ध्वनिप्रदुषणामुळे रक्तदाब, कर्ण बधिरता,डोकेदुखी इत्यांदिंना आमंत्रण तर मिळतेच पण मानसिक स्वास्थ्य बिघडून चिडचिड वाढते हे वैज्ञानिक दृष्ट्या सिद्ध झाले आहे. गणेशोत्सव हा पर्यावरणपूरक,सात्विक, मंगलमय व आनंददायी असला पाहिजे अशी सुसंस्कृत अपेक्षा असते..टिळकांनी सुरु केलेला सार्वजनिक गणेशोत्सावाचा हेतु समाज जागृती व समाजप्रबोधनाचा होता.आज ते स्वरुप दुर्दैवाने राहिले नाही. केवळ धार्मिकतेच्या नावाखाली केलेला समूहउन्माद अशा स्वरुपात आज ते दिसते आहे. समूह उन्मादात सारासार विवेक व विचार नष्ट झालेला असतो.अशा काळात कायदा व सुव्यवस्था राखणे हे पोलोस यंत्रणेला जिकिरीचे बनते. माध्यमांनी गणेशोत्सवाचे उदात्तीकरण करताना त्यातील अनिष्ट प्रथांना ग्लॆमर मिळणार नाही याची दक्षता घेतली पाहिजे.ढोलपथकांचा उपद्रव कमी करण्यासाठी त्यावर तातडीने निर्बंध घालणे आवश्यक आहे. समूह उन्माद हा नेहमी गुन्हेगारीला निमंत्रण देतो.
माझ्या मते गतानुगतिकता हे उठसुट लाउडस्पीकर लावण्यामागचे कारण असावे. तसेच लाउडस्पीकरवर झिंगाट गाणी मोठ्यामोट्याने लावून त्यात नशा मिळते. मेंदु जरा बधिर होतो.

मानसिकतेचं म्हणाल तर कायदा मोडण्यात , वाकवण्यात , इतरांना त्रास होईल असे वागण्यात आणि असे वागूनही आपले कुणी काही वाकडे करु शकणार नाही ही मस्ती अगांत मिरवण्यात धन्यता मानणारे लोकं असतात. यामुळे त्यांना आपण सामर्थ्यवान आहोत अशी मिजास करता येत , तो गंड कुरवाळता येतो. यांना कायद्याचा बडगा कठोरपणे दाखवूनच वठणीवर आणायला हवे असे माझे मत आहे. पण दुर्देवाने पोलीसही अनेकदा काही करत नाहीत .. असो. आपण प्रयत्न करत रहावा. ते लोक ओळखीचे , स्नेहातले असतील तर समजवून बघावे, विरोध , पोलीसांत तक्रार यातलं जे मानवेल ते करत रहावं.

सुरेश वाडकर किंवा अजित कडकडे , अनुराधा पौडवाल यांची भक्तीगीतं कितीही मोठ्या स्वरात लावली तरी त्रास होत नाही

हे वाक्य टाळता /काढता आलं तर बघा.. कारण यामुळे धाग्याला उगाच वेगळं वळण लागू शकतं. शिवाय तुम्हाला स्वतःला जरी या गायकांची गाणी मोठ्या आवाजात ऐकूनही त्रास होत नसला तरी तुम्ही त्याचं समर्थन करताय असं ध्वनीत होतंय आणि ते तितकंसं पटलं नाही. मोठ्या आवाजातील ध्वनी ऐकून कानांना , शरीराला त्रास होतो हे खरेच आहे मग तो आवाज वाडकरांचा असो की आनंद शिंदेंचा किंवा अगदी तलत महमूदचा.

काही नवश्रीमंतांमध्ये किंवा गेल्या काही वर्षांमध्ये ज्यांच्या आर्थिक स्थितीत अचानक बऱ्यापैकी सुधारणा झाली आहे त्यांच्यात ही वृत्ती जास्त दिसते अस माझ निरीक्षण आहे.
होत काय की वर्षानुवर्षे आर्थिक दुर्बल घटकात राहिल्याने हा वर्ग बराच उपेक्षित राहतो. आपल्या अजूबाजूच्या श्रीमंतांची हौस मौस डाम डौल बघत असतो. आतल्या आत कुढत असतो. पण त्याच्या हातात काही नसते. आता जेव्हा अल्पावधीत परिस्थिती सुधारली किंवा हौसेच्या गोष्टी आवाक्यात आल्या की ते त्यांची मिजास अजूबाजूच्या जगाला ढोल बडवून सांगत असतात.

एकदा आम्ही मित्र मित्र ट्रीप ला गेलो होतो. या वरच्या वर्गात बसणारा आमचा एक मित्र आमच्या सोबत होता. आम्ही ज्या ठिकाणी रूम घेतली होती त्या रूम मध्ये एकमेकांचे फोटो काढतांना तो मित्र म्हणे की, "अरे फोटो काढतांना असा काढ की भिंतीवरचा एसी पण त्यात दिसला पाहिजे." मी म्हंटल, "का रे ?" तर तो म्हणे, " गावी परत गेल्यावर आपण ज्यांना फोटो दाखवू त्यांना पण कळल पाहिजे ना की आपण एसी रूम घेतला होता ते"

या लोकांच हे अस असत आपला आनंद, उत्सव त्याच celebration त्यांना साजर करायचं कमी अन जगाला दाखवायचं जास्त असत. त्यासाठीच ते मोठ मोठ्याने डीजे लावतील, कार मध्ये मोठ्या आवाजात गाणी वाजवतील, सहसा आपण ज्याला भडक म्हणू असे कपडे घालतील, जिथे जातील तिथले चित्रविचित्र पोझ मध्ये फोटो फेसबुक whatsapp वर टाकतील, बुलेट चा silencer काढून टाकून फट फट करत बुलेट चालवतील. कारण एकच " आमच्याकडे बघा आम्हीही कसे एन्जॉय करतो ते " ही त्या मागची मानसिकता असावी.

आपल्यामुळे कोणालाही त्रास होऊ नये, अशी शिकवण पूर्वी बरीच ज्येष्ठ माणसे देत असत. तो एका संस्कृतीचा भाग होता. आता तशी शिकवण घरोघरी मिळत नसावी.
पूर्वीही जोरजोरात लाऊडस्पीकर लावलेले मी ऐकले आहेत. त्यांनाही दुसर्‍याची अजिबात पर्वा नसावी. कायद्याचे पालन न करणे म्हणजेच स्मार्टपणा, अशी काहीशी भावना असावी.

https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/hotel-in-mahabaleshwar-…

घरगुती कार्यक्रमात लाउड स्पीकर अणि बैंजो म्हणून पत्र्याची डबी वाजवण म्हणजे मागासलेल्या विचारांची लक्षणे आहेत.
मानसिकतेबद्दल म्हणाल तर, बघा आमच्याकडे उत्सव चालू आहे, आम्ही कसा दणक्यात साजरा करतोय, कारण आमच्याकडे पैसा ही आहे बर का. आम्ही असा अणि इतकाही खर्च करू शकतो, हे असले काहीतरी केले की मग यांना मोठेपणा मिळाल्यासारखा वाटतो.

धार्मिक कार्यक्रमात जर लाऊड स्पीकर नसेल तर त्याला सण कसे म्हणायचे? स्पीकर तर पाहिजेच. नाहीतर तुम्ही आमच्या सणावर धर्मावर गदा आणताय, हा एक बूरसटलेला विचार.
तुम्हाला त्रास होतोय तर तुम्ही दरवाजे खिडक्या लावून घ्या नाहीतर कानात कापूस घाला.

दुसरयाला त्रास होतोय का याचा काहीही विचार हे लोक करीत नाहीत. कशाला लोकांची काळजी, ते का्य आपल्याला खायला घालतात का.
हे यांचे विचार.
घरातील पाळलेले प्राणी किंवा बाहेरचे पक्षी वेगैरे यांना बराच त्रास होतो. ते तर बोलूही शकत नाहीत.

"घागर नळाला लाव " आणि " आला बाबुराव " , " गणपत..." ही आमची आवडती सुप्रसिद्ध , कर्णमधुर भक्तिगीते लिष्टीत न घेतल्याबद्दल जाहीर णिशेद !!!