आज 'सांजाव' चा उत्सव गोव्यात साजरा होतोय. एक वेगळाच खास गोवन ख्रिस्ती उत्सव. 'सेंट जॉन' चा अपभ्रंश सांजाव. घरोघर सांजाव सांजाव ओरडत पैसे/दारू मागायची, डोक्यावर पावसाळी वनस्पतींचे मुकुट घालून माडाचे 'पिराडे' (झावळीला माडाशी जोडणारा भाग) ठोकत फिरायचं, आणि शेवटी विहिरीत, तळ्यात नाहीतर चिखलात उड्या घेऊन मनसोक्त भिजून/बरबटून. घ्यायचं. असा हा पावसाळी उत्सव.
आमच्या घरी एकदाच एक माणूस सांजाव ओरडत आला होता. खास गोवन काळी तुकतुकीत त्वचा, डोक्यावर चक्क काटेरी शतावरी गुंडाळलेली, असं ते ध्यान आलं. मुळात तर्र होऊन आला होता. पिराडा ठोकत ठोकत त्याने गाणी म्हटली, पैसे घेऊन निघून गेला.
त्यानंतर त्या मधेच उगवणाऱ्या माणसाचं नावच सांजाव पडून गेलं. कायम नशेत यायचा. काही काम आहे का म्हणायचा. पावसाळ्यातली काहीबाही कामं असायचीच, तो निमूटपणे करायचा. पैसे घेऊन निघून जायचा. पैसे घेऊन हा दारूवर उधळणार म्हणून आई वैतागायची. त्याला खायला द्यायची. आमचं ब्राह्मणी जेवण त्याला जात नसेल, पण खायचा बापडा.
बाकी तो फुल करमणूक वाटायचा मला. त्या सांजावच्या दिवशी त्याने गाणी म्हटलेली असल्याने तीच प्रतिमा डोळ्यात बसली होती.
एकदा असाच आला, आणि चहा पीत गप्पा ठोकत बसला होता. मला बघून बाबांना म्हणाला, 'येदेच आशिल्ले म्हजे चली, देवान व्हेले, बायल व्हेली'(एवढीच होती माझी मुलगी, देवाने नेली. बायकोलाही नेलं).
पुढे काही दिवस सांजाव आला. आणि नंतर कधीच दिसला नाही. दारू पिऊन पिऊन गेला असेल बिचारा. पण त्याचं ते वाक्य मला अजून आठवतं. कायम दारूच्या नशेत असणारा सांजाव आठवतो. आता कळतं दारूच्या नशेत का असायचा..
आज सांजावचा उत्सव आहे. फेसबुकवर फोटो बघून आमचा सांजाव आठवला, आणि त्याचं ते वाक्य-देवान व्हेले..
| लेखनविषय: | |
|---|---|
| लेखनप्रकार |
मिसळपाव
प्रतिक्रिया
वाईट वाट्लं सांजावबद्दल!
वाईट वाट्लं सांजावबद्दल!
अरेरे...
अरेरे... :(
एकदा असाच आला, आणि चहा पीत
एकदा असाच आला, आणि चहा पीत गप्पा ठोकत बसला होता. मला बघून बाबांना म्हणाला, 'येदेच आशिल्ले म्हजे चली, देवान व्हेले, बायल व्हेली'(एवढीच होती माझी मुलगी, देवाने नेली. बायकोलाही नेलं).
तुमच्या सांजाव बद्दल होत असलेली धारणा ह्या एका वाक्याने खळकन्न फुटली बघा. त्याच्या दारुडेपणाचा राग म्हणता म्हणता एकदम करुणा दाटून आली.
तुमच्या आयुष्यात सांजाव आला तेव्हा तुम्ही फार नाही तर अल्लड छोट्या वयाच्या होतात असे लेखावरून जाणवले (चुकही असेल ही धारणा पण मुद्दा तो नाही) अन एकदम मालगुडी डेज मधला 'लिलाज फ्रेंड' हा एपिसोड आठवला बघा. सांजावचं पात्र वाटलं एकदम त्या भागातल्या 'सिद्धा' पात्रासारखं
हे थोडसं शिमग्याला शंकासूर
हे थोडसं शिमग्याला शंकासूर आणी खेळीये येतात कोकणात. तसं वाटलं.
मनाला स्पर्शून गेला सांजाव
मनाला स्पर्शून गेला सांजाव
तुझ्या सांजावबद्दल तुटलं
तुझ्या सांजावबद्दल तुटलं काहीतरी उरात.।
पण त्या सोबत गावातल्या सांजावाच्या आठवणीही आल्या. जंगलात जाऊन वेगवेगळ्या पानाफुलांचे टियारा करायची शर्यत असायची मुलींची. कुणाचा छान दिसतो. छान छान विस्तिज घालुन त्यावर ते टियारा घालुन मिरवायचं. मज्जाच.
यंदा म्हणावा तसा पाऊस नसल्याने कसा साजरा केला असेल सांजाव?
छान
स्फुट आवडलं.
(अवांतरः जॉनच्या हुआन, जीन, इव्हान, जॅक अशा अनेक आवृत्त्या आहेत. सांजावची खुमारी मात्र निराळीच - काव्यात्म क्रियापदासारखी.)
एवढीच होती माझी मुलगी, देवाने
एवढीच होती माझी मुलगी, देवाने नेली. बायकोलाही नेलंवाईट वाटले :(पहिल्यांदा "गोव्याची गटारी"
पहिल्यांदा "गोव्याची गटारी" असा विचार मनात आला, पण लेखाच्या शेवटाला एकदम हृद्य वळण आले नी मूड १८० अंशांनी बदलला !
प्रतिसादकांचे धन्यवाद.
प्रतिसादकांचे धन्यवाद.
आजूबाजूचे काही असेच 'सांजाव'
आजूबाजूचे काही असेच 'सांजाव' आठवले!
खूप छान लिहिलेलं स्फुट.
मिनी आणी काबुलीवाला
मिनी आणी काबुलीवाला आठवण झाली
धन्यवाद!
धन्यवाद!
उदास सांजाव
पिशी अबोली,
सांजाव सांजवेळेसारखी उदास करून गेली. :-(
वारकऱ्यांत दारू का पीत नाहीत ते लक्षात येतं.
आ.न.,
-गा.पै.
.
.
छान लिहिलंय
छान लिहिलंय.