न्याहारी शब्दाचा उद्गम

माहितगार, न्याहार हा शब्द बहुधा नि + आहार असा असावा. आहार म्हणजे मुख्य जेवण असावं. त्याच्या अगोदरचं म्हणून नि प्रत्यय लागलेला असू शकतो. इटालियन जेवणांत आन्तेपास्ती म्हणजे पास्तापूर्व खाद्याची संकल्पना आहे. तसाच काहीसा न्याहारीचा उगम असावा. आ.न., -गा.पै.

"निहारी" हा शब्द अरेबिक 'नहर' पासून आला आहे - म्हणजे 'सकाळ'. 'नहरला खायचं अन्न' --> निहारी --> न्याहारी.

न्याहरीला माझी आजी निहरी म्हणायची ते आठवलं.

आदूबाळ, नहर म्हणजे हिंदीत झरा ना? झऱ्याच्या काठी करायची ती निहारी ....? आ.न., -गा.पै.

नहर म्हणजे आजच्या भाषेत पाणी वाहवुन नेणारी पाइपलाईन. पाट, लहानशी नदी...जिच्यातून पाणी वाहत चालले आहे . न्याहरी सकाळचं अल्पसं जेवणच. नाहारी हा फ़ारसी शब्द. संस्कृत नि+आहार = फराळ, अल्पाहार, मीताहार. -दिलीप बिरुटे

"उगम" आणि "उद्‌गम" यात काय फरक असतो? दोन्ही शब्द समानार्थी आहेत असे वाटते. पहिला शब्द हा दुसऱ्या संस्कृत शब्दाचे मराठी रूपांतर आहे का?

माहितगार जी

निहारी हा शब्द अरेबी मध्ये तर, न्याहरी हा संस्कृत मधुन आला आहे कारण अलीकडील सांस्कृतीक आक्रमणा पुर्वी ज्या संस्कृती होत्या त्यामध्ये breakfast हा प्रकार असणारच ना. मग त्याला शब्द पण असनारच ना. मग केवळ उच्चार जवळ पास म्हणुन शंका घेण बरोबर नाही असे वाटते.

कमाल आहे..लोकानी हा लेख क्वापी करुन स्वताच्या नावावर फेसबुकावर टाकला पण

निहारी, न्याहारी हा शब्द ग्रामीण भागात जास्त लोकप्रिय आहे, आज ही. आमच्या कोल्हापूर बेळगावी भागात नियमित वापरात असलेला शब्द. कधी त्याच्या उगमाबद्दल विचार केला नव्हता पण आता विचार केल्यावर जाणवतं की हा शब्द उत्तर भारतातून इकडे आला असावा, आधी मुनी लोक सकाळ प्रहरी येत अन्न गोळा करण्यासाठी व त्यांनी हा शब्द इकडे आणला असावा.

न्याहरी या शब्दाच्या उगमाचा कधी विचार नव्हता केला. या धाग्यावरून उलगडला ! अल्पोपहार हा शब्द देखिल छान आहे, उच्चारायला फारसा अवघड नसलेला ! अल्प्+उप्+आहार. नुकताच फेबु किंवा व्हॉअवर बिर्याणी शब्दाचा उगम वाचला. हा शब्द बिर्यान या पर्शियन शब्दापासून तयार झाला. कुपोषित सैनिकांसाठी सकस पुर्णान्न असलेला भाताचा हा चविष्ट प्रकार शोधला गेला. याचा उगम असाही असावा का अशी मला शंका आहे. वीर+अन्न्=वीरान्न/विरान्नी/बिर्यानी (अन्न्/अन्ना=भात)

जर सकाळी खाण्याच्या पदार्थांना निहारी म्हणत असतील तर केवळ ह्या मांसाहारी पाककृतीलाच निहारी का म्हणतात? सकाळच्या वेळेस अन्य पदार्थ खाल्ले जातात त्यांना निहारी म्हणत नाहीत असे का? मुघल लोक काय केवळ हाच पदार्थ सकाळी खायचे का? मराठीतील न्याहारी हा विशिष्ट पदार्थाला उद्देशून नसून सकाळच्या वेळेस केलेल्या अन्नसेवनाकरता वापरला जातो. तेव्हा न्याहारी व निहारी हे दोन शब्द संबंधित असले तरी समानार्थी आजिबात वाटत नाहीत.

त्याचं काये, सकाळी हरी अंगणात खेळत बसला होता. आणि अचानक रडायला लागला. हरीची आज्जी म्हणाली "ऑ कॉ पॉज्जे हरीला, पोहे, उप्पीट की बेडेकरांची मिसळ"... हरी म्हणाला "अरे देवा, परत पुण्यात?".. मग हरीची (पुणेरी) आज्जी म्हणाली "बुवाऽऽ या आणि न्या हरीला...नतद्रष्ट कार्टा!! न्या हरीला न्या".... मग पुणेकर न्याहरी म्हणायला लागले आणि पुणेरी भाषा हीच प्रमाणभाषा असल्याने बाकीचे लोक पण न्याहरी म्हणायला लागले.