इनका क्या करें ?

<<पण या विषयाशी अनुसरून त्यातून नेमके काय म्हणायचे आहे ते समजले नाही.>> ते मी इतरांवर सोपवतो. <<जुन्या आठवणींचे ओझे होऊ देऊ नका असे तुम्हाला सूचित करायचे आहे काय ? >> बघा प्राऽऽजू काय म्हणते. जुन्या आठवणी कटू असतील तर त्याचं ओझं , गोड असतील तर तो ठेवा. पण कटु असो वा गोड तो संचयच. अपरिहार्य. प्रमोद देव व्यावहारिक सल्ला देतात. खराखुरा अनुभवातुन आलेला. <<तसे असल्यास माझा मुद्दा तुमच्यापर्यंत नीट पोचला नसेलसे वाटते. >> माहित नाहि, मला जे वाटल ते मी लिहिलं. बहिणाबाईंनी केलेले वर्णन मला अधिक भावत. <<आपल्या प्रवासात शाश्वत् असे थोडे असते; आणि मौल्यवान म्हणून उराशी धरलेल्या कुठल्या गोष्टी एकदम जुन्या चलनाप्रमाणे आउट् डेटेड् होतील याचा आपल्याला भरवसा देववत नाही असे माझ्या म्हणण्याचा एकूण सूर होता.>> अगदी सहमत. ( अकाली काकत्व आलेला) प्रकाश घाटपांडे

प्रश्न आहे अशा गोष्टींचा ज्या आपण चिरंतन मानल्या. ज्यांच्यातील अनपेक्षित - आणि बर्‍याचदा त्यांच्या र्‍हासाला कारणीभूत ठरलेले - बदल नक्की कसे स्वीकारायचे ? हा प्रश्न मला सातत्याने वेगवेगळ्या रुपात सामोरा येऊन छळतो. एक उदाहरण घेऊयात - आपण आपल्याला आणि आपल्या मुलाला (मुलगा/मुलगी) शिस्तीचे धडे देतो - मग ते हस्ताक्षर असेल, जेवण्याच्या पद्धती असतील, कपडयांच्या घड्या असतील, मोठ्या माणसांचा आदर करणे असेल किंवा सार्वजनिक जीवनातली शिस्त.... हे त्या बालकाला पुढच्या आयुष्यात उपयोगी पडणार ह्याची आपल्याला खात्री असते. आपण आटापिटा करतो. कारण ही मूल्यं आपण शाश्वत मानलेली असतात, त्यातलं हित माहीत असतं. आणि जेव्हा आपण आजूबाजूला निरीक्षण करतो तेव्हा बर्‍याच वेळा असं दिसतं की कितीतरी लोक बेशिस्त जगत असतात, काही विशिष्ठ धोरण नाही, काही उद्देश नाही, लांबचा विचार नाही, जसे होईल तसे आयुष्य चालू असते. त्यांच्या आयुष्यात वरकरणी आपल्याला काही कमी दिसत नाही. सगळं काही आलबेल दिसत असतं. मग आपल्या मनात विचार येतो की आपण जे कष्ट (खरं सांगायचं तर त्यावेळी मनात येणारा शब्द "मगजमारी"!) करतो आहोत त्याचा काही उपयोग आहे की नाही? का हे सगळं वाया जाणार? १० पैकी ८ लोक बेशिस्त असले तर उरलेल्या २ लोकांचा निभाव काय लागणार? उत्तर : ह्याचं उत्तर मी माझ्या परीनं शोधण्याचा प्रयत्न केला आणि ते मला मिळालं, तेही निसर्गातून! वसंत ऋतूत झाडं फुलतात, फुलांचे सुंदर रंग काहींना आनंद देतात, काही जणांना त्यात काहीच वाटत नाही. पण कुणाला काही वाटावं किंवा वाटू नये म्हणून फुलं फुलतात का हो? नाही, तो त्यांचा धर्म आहे. ती फुलणारच. आंब्याला काही वर्षे निगा, खतपाणी करावंच लागतं, काही वर्ष काहीच फळ हाती नसतं, पण काही वर्षांनी हापूस चाखायला मिळणारच, तो त्याचा धर्म आहे! आयुष्यातल्या बर्‍याच गोष्टी ह्या सुप्तावस्थेत बराच काळ असतात असे मला वाटते. कधीतरी अचानक वेळ येते आणि ती गोष्ट डोकं वर काढते आणि तुम्हाला हात देते. पण त्या साठी ती गोष्ट तुमच्याकडे हवी! आणि त्याचसाठी चांगल्या गोष्टी चालू ठेवण्याचा धर्म बाळगणे जरुरीचे आहे. आजूबाजूला पडझड होत असताना तर जास्तच प्रकर्षानं हे जाणवतं! आपण शाश्वत मानलेल्या गोष्टीचा र्‍हास झाला तर एकतर ती शाश्वत मानणं तितकसं योग्य नव्हतं असं सिद्ध झालं. किंवा त्या गोष्टीत बदल झालेला आहे आणि तो नव्या स्वरुपात पुन्हा पुढे येणार आहे! सप्तसूर हे शाश्वत आहेत. गाणार्‍याचा र्‍हास होऊ शकतो, सुरांचा नाही. त्यामुळे विश्वास आधी सुरांवर हवा मग गाणार्‍यावर, म्हणजे मग विश्वास मुळापासून हादरत नाही! अशी अनेक उदाहरणे पदोपदी आढळतात, अस्वस्थ करत राहतात, कारण तो त्यांचा धर्म आहे! अवांतर :- "सकाळ" समूहाचे प्रतापराव पवार ह्यांचा एक सुंदर लेख वाचला त्याचा दुवा . तो लेख ह्या विषयाला स्पर्श करून जाणारा वाटला. चतुरंग