आजच्या म. टा. मधील एक अस्वस्थ करणारे हे पत्र

चतुरंग

पुराव्याबद्दल आपले आभार मानावे तितके थोडेच. अजून एक मटा मधील लेखक महाशय जेव्हा असे म्हणतात कि 'एकदा समक्ष विचारले. तेव्हा सावरकरांनी एका मित्राला पाठवलेल्या पत्रातील तपशील सांगितला. सावरकर लिहितात, 'गोदावरीला पूर आला असताना त्या पुरात उडी घेण्याचे धैर्य मला झाले नाही. तर मी समुदात उडी घेणे कसे शक्य आहे?' '. एक प्रश्न असा कि सावरकर सरळ विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर मित्राला लिहीलेल्या पत्रातील मचकूर वाचून कशाला देतील. म्हणजे मला कोणी विचारले की 'तू मिपाच्या कट्ट्याला गेला होतास का?' तर मी म्हणेन 'हो(किंवा नाही)'. उगाच 'अरे मी टारझनला लिहीलेल्या खरडीत म्हटले आहे की मी जाणार आहे म्हणजे मी गेलो होतो' असे नक्कीच देणार नाही. तुम्हाला काय वाटते? पुण्याचे पेशवे

उत्तम दुवा! विकासराव तुम्हाला दुवा! :) आता तरी त्या दांडेकराचे तोंड बंद व्हावे.. कोणी हे मटा ला पाठवेल का? -(अस्वस्थ) ऋषिकेश

तात्यांशी १००% सहमत... स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी ज्या 'मोरिया' जलयानातुन उडी मारुन मार्सेलिस,फ्रान्सचा किनारा गाठला त्याची प्रतिकृती:-- http://www.misalpav.com/node/2282 मदनबाण..... "Hinduism Is Not a Religion,It Is a Way Of Life." -- Swami Vivekananda

सावरकरांचे कर्तुत्व हे उडी घेणे अथवा न घेणे याचे शी निगडीत नाही. .... . . . . . .. इतिहासातील थोर व्यक्ती ही माणसेच होती हे मान्य केले कि मुल्यमापन जड जात नाही पण गोची तिथच होते.

प्रकाशकाकांच्या वरील परीच्छेदातील सगळ्याच मजकुराशी अगदी तहे-दिल से सहमत!!

सावरकरांचे कर्तुत्व हे उडी घेणे अथवा न घेणे याचे शी निगडीत नाही. तो मुद्दा आमच्या मते गौण आहे.त्यांचे विज्ञाननिष्ठ निबंध वाचले तर आजच्या हिंदुत्ववाद्यांना नाना म्हणतात तशी बुळकांडी लागेल. असहमत होणे अशक्य. इतिहासकाराला वा अभ्यासकाला त्याच्या संशोधनातुन काढलेला निष्कर्षावर ठामपणे येता येईल असे नाही. परवडणारी परखडताच व्यक्त केली जाते. जनमताच्या माहोल समोर त्यांना प्रतिकूल वाटणारी मते व्यक्त करुन अप्रिय होणे एक रिस्क असते. त्यापेक्षा मौन बाळगणे अनेक विद्वान पसंत करतात. सहमत. महामहोपाध्याय दत्तो वामन पोतदार यांनी महाराष्ट्र सरकारचे शिवचरित्र लिहिण्याचे आमंत्रण स्वीकारले खरे, पण दोन तपे उलटूनदेखिल फारसे काही लिहिले नाही, याची आठवण येते. इतिहासातील थोर व्यक्ती ही माणसेच होती हे मान्य केले कि मुल्यमापन जड जात नाही पण गोची तिथच होते. १०१% सहमत. ने मजसी ने परत मातृभूमीला सागरा प्राण तळमळला| हे काव्य लिहिणार्‍या स्वातंत्र्य वीरांना आपला सॅल्युट अवांतर - काय योगायोग आहे. सावरकरांनी हे अजरामर काव्य ज्या समुद्रकिनार्‍यावर रचले, त्याच समुद्रकिनार्‍यावरील गावी सध्या अस्मादिकांचे वास्तव्य आहे. Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

सावरकरांचे कर्तुत्व हे उडी घेणे अथवा न घेणे याचे शी निगडीत नाही. तो मुद्दा आमच्या मते गौण आहे.त्यांचे विज्ञाननिष्ठ निबंध वाचले तर आजच्या हिंदुत्ववाद्यांना नाना म्हणतात तशी बुळकांडी लागेल. हा मुद्दा योग्य असला तरी प्रस्तुत चर्चेतील विषय आणि दांडेकरांचा (जावई) शोध याच्यासंदर्भात तो अवांतर वाटला... दांडेकरांच्या पत्रात केवळ सावरकरांनी उडी मारलीच नाही असा जो काही सूर आहे त्या संदर्भात ही चर्चा चालू आहे. तेंव्हा त्यातील मुद्दा सोडून विज्ञाननिष्ठ निबंधांबद्दल आणि मग सनातनी (येथील सदस्यच असे नव्हे :-) ) हिंदूत्ववाद्यांवरील कितीही रास्त असलेली टिका असली तरी ती या विषयात करणे मला योग्य वाटत नाही. ...पण त्या श्रद्धास्थानाला धक्का पोचवाल तर खबरदार! असा पुढील अध्याहृत अर्थ असेल तर अमान्य. हे पण वाक्य अशासाठी पटले नाही, कारण, मूळ चर्चेतील सर्वसाक्षींचे पत्र जर आपण वाचले तर त्यातील पुढील ओळीतच त्यांचा स्पष्ट अर्थ अध्याहृत मानला तरी समजेल, : "स्वा. सावरकरांची ही जगप्रसिद्ध उडी हे कोट्यावधी हिंदुस्थानियांचे श्रद्धास्थान आहे. श्री. दांडेकर महाशयांना अशी घटना घडलीच नाही असे म्हणायचे असेल तर त्यांनी स्वा. सावरकरांचे ते पत्र व अन्य पुरावे कृपया सादर करावेत. ते खरे असल्यास आम्ही अंध भक्ति न करता आम्हाला आराध्य असले तरी स्वा. सावरकरांनी अशी उडी मारली नव्हती हे मनोमन मान्य करु. " फडक्यांनी ही माहीती प्रकाशात न आणण्याचे कारण देताना आपण म्हणता की; "कारण ते हायपोथेटिकल आहे. इतिहासकाराला वा अभ्यासकाला त्याच्या संशोधनातुन काढलेला निष्कर्षावर ठामपणे येता येईल असे नाही. परवडणारी परखडताच व्यक्त केली जाते. जनमताच्या माहोल समोर त्यांना प्रतिकूल वाटणारी मते व्यक्त करुन अप्रिय होणे एक रिस्क असते. त्यापेक्षा मौन बाळगणे अनेक विद्वान पसंत करतात. इतिहासातील थोर व्यक्ती ही माणसेच होती हे मान्य केले कि मुल्यमापन जड जात नाही पण गोची तिथच होते." हा भाग मला देखील सर्वसाधारण वस्तुस्थिती म्हणून मान्य आहे, तज्ञ असले तरी, अर्थस्य पुरूषो: दासा: प्रमाणे असतात, अथवा , "नसे राम सोडूनी द्यावे, सुखालागी आरण्य सेवीत जावे" असे म्हणत वागतात ही वस्तुस्थिती आहे. मात्र स्वतः फडके अभ्यासू होते आणि तज्ञ होते. इंटरनेटच्या काळात जो संदर्भ मला सहज आणि तात्काळ मिळाला पण काय पाहीले पाहीजे हे तज्ञ नसून देखील कळू शकले तर फडके काही संशोधन न करता बोलतील हे मान्य नाही... या संदर्भात मला एकदा त्यांची आणि दुर्गा भागवतांची झालेली खडाजंगी वाचल्याचे स्मरते - त्यांचे म्हणणे होते टिळक हे १९१७ नंतरच्या सुमारास साम्यवादी विचारांकडे झुकले होते (अर्थात त्यांनी हे लिहीले, तेंव्हा भारतात समाजवाद होता आणि रशियाचा काँग्रेससरकारवर प्रभाव होता). त्याचे दुर्गाबाईंनी सडेतोड उत्तरे देऊन (अर्थातच अभ्यासांती) खंडन केले होते. तात्पर्यः घाटपांडे साहेबांच्या वरील प्रतिसादात खटकलेली गोष्ट काय तर जेंव्हा स्पष्टपणे एखाद्या गोष्टीला चूक म्हणायची वेळ येते, ज्याचा अर्थ आपण जणू काय सावरकरांची अथवा सद्यस्थितीतील हिंदूत्ववाद्यांचीच जणू काही बाजू घेतो, अथवा वर्तकांच्या बाजूने बोलतोय असा अर्थ होईल, तेंव्हा तात्काळ उगाच त्यात अवांतर लिहून विषय थोडाफार भरकटवणे... हे घाटपांड्यांबद्दल व्यक्तिगत नाही हे त्यांना देखील माहीत आहे, पण ही एकंदरीत भारतीय वृत्तीचे दुसरे एकेरी टोक आहे असे वाटते इतकेच.

काल रात्री हा दुवा शोधल्यावर संपूर्ण पहायला वेळ मिळाला नाही... हा दुवा म्हणजे संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या कागदपत्रांचा भाग आहे. हे ध्यानात असूंदेत.