... आणि खादाडीचं मनोगत - बिस्कीट आंबाडे

मेघनाचं "... उर्फ सुगरणीचा सल्ला" वाचनात आलं आणि वाटलं "... आणि खादाडीचं मनोगत"पण लिहिलंच पाहीजे. पण खादाडी करायची तर तब्येतीत हे मात्र पक्कं ठरवलं होतं. कुठे हा प्रश्न होताच, माझी स्वयंपाककौशल्य आणि कष्ट करण्याची आवड बघता "स्वतः करून खाल्लं, आता पाकृ आणि फोटो चढवायचा" हे जरा कठीणच होता, पण इच्छा तिथे मार्ग आणि तो पण अनपेक्षितच! "ठाण्याला येईनच दिवाळीला, तेव्हा तुम्हाला वेळ असेल तर भेटायचं आहे," असं विप्रकाकांना लिहिलं आणि त्यांचं लगेचच उत्तर आलं, "नक्की ये. काकूही तुझी वाट बघत आहे." मला हे वाचून फारच आनंद झाला. कारण काकूचा उल्लेख! काकू (यात मावशी, मामी, आत्या याही आल्याच) ही एक व्यक्ती नसते, तो एक स्वभाव असतो, माझ्यासारख्या सद्गुणी(?) पोराटोरांना मस्त काही बनवून पोट तुडुंब भरेपर्यंत खायला घालायचं. काकांच्या घरी गेले, काकू तिथे होतीच आणि "व्वा! ही काकू एकदम काकू-स्वभावाचीच दिसते; काहीतरी मस्त खायला मिळणार आज!", असा विचार करून मी ओळख करून दिली, "मी अदिती"! माझ्या आधीच अनेक ठिकाणी माझी "किर्ती" पोहोचलेली असते याचा पूर्वानुभव, नुसतं नाव सांगून पुरतं. पूर्वी आईचं किंवा बाबांचं नाव सांगायला लागायचं पण ते काका-काकू मित्र-मैत्रीण नंतर झालेले! विप्रकाका म्हणजे आधी मैत्री/ओळख मग काका झाले असल्यामुळे फक्त नावच पुरलं असावं. काका आणि मी गप्पा मारत असतानाच काकू सारस्वत असण्याचा उल्लेख आला. आधी अनेक मित्र-मैत्रीणींकडून सारस्वतांच्या खाण्या-पिण्याच्या सवयींची माहिती होती, तोंडाला पाणी सुटलं. काकूने तेवढ्यात विचारलं, "चहा चालेल?". "हो, नक्कीच!" आणि काकांशी गप्पा मारण्यात मी पुन्हा रंगून गेले. आतून तळणाचा वास यायला लागतो. "चहा तळतात की काय यांच्यात?" असला भाकड प्रश्न मला अजिबात पडला नाही. एकीकडे मिक्सरचाही आवाज येत होता. आणि माझ्या नाकाला होणार्‍या जाणीवेचा पोटाला त्रास सुरू होण्याआधीच काकू दोन ताटल्या घेऊन आलीच बाहेर! खाण्याच्या बाबतीत लाजायचं कसलं? मी सरळ नाकात आधीच शिरलेल्या खमंग वासाला स्मरुन "व्वा वडे! तसंही आता दिवाळीचा फराळ खाऊन कंटाळाच आला होता", असं म्हणत वड्यांवर ताव मारला. आहाहा, काय भारी वडे होते म्हणून सांगू? "काकू, कसे बनवले वडे? मला सांगा ना पाकृ. आणि काका आता तुम्हीपण पाकृ लिहायला सुरूवात कराच." आगाऊ सल्ले देण्यात माझा हात कोणीही धरू शकणार नाही. "आधी खा पोटभर, मग सांगते तुला कसे बनवायचे ते", काकू पुन्हा आत गेली. व्वा, मला काकू फारच आवडली होती; सकाळी खाऊन घरून बाहेर पडले असले तरी ही माऊली मला एवढ्या प्रेमानी खायला घालत आहे म्हटल्यावर मी सरळसरळ घरात काही खाल्लं होतं हे विसरायचंच ठरवलं. दोन (का तीन?) बशाभरून वडे खाल्ले, त्याबरोबर मस्त नारळाची चटणीही ओरपली आणि मग काकू चहा घेऊन आली. गरमागरम वाफाळत्या कपातून चहा पिताना ऐकलेली ही पाकृ: उडदाची डाळ जेमतेम भिजेल एवढंच पाणी घालून तीन ते चार तास भिजत घालायची. नंतर पुन्हा अगदी थोडंच, वाटण्यापुरतं पाणी घालून मिक्सरमधून भरडशीच वाटायची. त्याची घनता साधारण मेदूवड्याच्या पीठाची असते तशीच ठेवायची. चवीसाठी त्यात मीठ घालायचं. तळण्यासाठी कढईत तेल घ्यायचं आणि तेल तापलं की त्यात हातानी (किंवा चमच्यानी, तुम्ही चमचेबद्दूर आहात का हातवळणे यावर अवलंबून) साधारण लाडवाच्या आकाराचे गोळे सोडायचे. आणि मस्त खरपूस लाल रंग होईपर्यंत तळायचे. त्या पीठात हवं असेल तर कढीपत्ता, फोडणी असं काही घालता येईल; काकूनी साधेच केले होते आणि मला जाम आवडले तसेच! त्याबरोबर खायला सॉस किंवा नारळाची चटणी किंवा आणखी तुम्हाला जे आवडेल ते घ्या आणि ओरपा. मी एक वाटीभर नारळाची चटणी फस्त केली असणार. माझं सगळं लक्ष बोलण्याकडे आणि खाण्याकडे असल्यामुळे मी काही फोटो-बिटो काढण्याच्या फंदात पडले नाही, पण इंटरनेट आणि गुगल जिंदाबाद. काकूचं हे सांगून झाल्यावर काकांनी नाव सांगितलं, "सारस्वत पाकृ आहे ही, "बिस्किट आंबाडे" म्हणतात यांना!". मी नाव लिहूनच घ्यायला पाहिजे होतं, कारण अपेक्षेप्रमाणे लिहायला वेळ मिळेस्तोवर मी नाव विसरले. पण हरकत नाही, काका आहेतच ना वाचवायला! ;-) (अवांतर: या पाकृमधे मी लिहिताना चुका केल्या असतील तर माझी सफाई गणिताचे कुलकर्णी मास्तर द्यायचे त्याप्रमाणे, "बघत होते त्या निमित्ताने काका पाकृंवर प्रतिक्रिया देतात का ते किंवा या निमित्ताने आणखी एक अन्नपूर्णा मिपावर येते का ते!")