भारतीय वकीलातीतला अनुभव

विटेकर काकांचा "एक उद्विग्न करणारा अनुभव"वाचला . खरच खूप चिडचिड झाली . त्यावरून परदेशातील आमचा भारतीय वकीलातीतला अनुभव सांगावासा वाटतो . मला पासपोर्ट वरील नाव बदलून घायचे होते. नवीन नावाने नवीन पासपोर्ट हवा होता . वकिलाती मध्ये सकाळी १० वाजता फोन केला. वेबसाईट वर १० वाजता ची वेळ दिलेली होती त्यानुसार . आधी कोणी फोन उचलला नहि. फोन घेणाऱ्या व्यक्तीने काय हवे विचारले. पासपोर्ट वरील नाव बदलण्यासाठी काय काय कागदपत्रे लागतात त्याची माहिती हवी म्हणून सांगितले . अत्यंत तुसडेपणाने उत्तर दिले कि वेबसाईट वर बघा . तिला सांगितले कि तिथे अर्धवट माहिती आहे . मग तिने तीच्या अंदाजाने काय कागदपत्रे लागतील ते सांगितले .इथे दुसर्या एक कंपनी (BLS )ला outsource केले आहे . म्हणजे सारख्या वकिलाती मध्ये खेपा घालाव्या लागु नयेत .कारण आम्ही राहतो तिथे बरेच भारतीय राहतात पण वकिलाती मात्र २ ते २. ३० तासांच्या अंतरावर आहे . आणि कामाची वेळ देखील सकाळी १० ते १२ फक्त. फोन वरच्या बाईनी सांगितल्याप्रमाणे कागपत्रे घेवून शिवाय आम्हाला जी आवश्यक वाटली तीहि कागदपत्रे घेवून त्या ऑफिस मध्ये गेले . १०. १० ची वेळ दिली होती . १०. ३० ला आम्हाला विचारले गेले . कागद पाहून झाल्यावर शांतपणे म्हणाली कि तुम्हाला वकिलाती कडून affidavite आणावे लागेल . शिवाय लग्नानंतरचे नाव लावायाचे असल्याने नवरा बायकोचा एकत्र फोटो हवा तोदेखील पासपोर्ट साईझ फोटोग्राफ मध्ये. साईट वर कुठेही या गोष्टीचा उल्लेख नव्हता . शिवाय फोन वरील बाईने देखील याबद्दल काहीच माहिती दिली नव्हती . शेवटी एक दिवस नवर्याने सुट्टी काढली . आम्ही असतील नसतील तेवढी सगळी कागदपत्र घेवून वकिलातीत थडकलो . भारतीय वकिलाती ज्या भागात आहे त्याच भागात इतर देशांच्या वकिलाती सुद्धा आहेत . पण भारतीय वकिलातीच्या इमारतीची अवस्था बघान्यासारखी होती . माझा वकिलातीला भेट देण्याचा पहिलाच प्रसंग .लहान मुलगा सोबत असल्याने तो बाबागाडीत होता . बंगलेवजा इमारत आहे पण मुख्य दरवाजा बंद . ८-१० पायर्या उतरून मागच्या बाजूने (मागच्या दरवाजाने ) प्रवेश होता . लिफ्ट किंवा स्लोप नसल्याने मुलाला उचलून घेतले आणि नवर्याने बाबागाडी उचलून खाली आणली . बरोबर १० आजता आम्ही दारात होतो , पण दार उघडले नव्हते . १०. १० ला दर उघडले . आत गेल्यावर एक छोटासा १० फुट रुंद आणि १५ फुट लांब एवढा hall होता . तिथे खुर्च्या मांडल्या होत्या .परंतु तिथून counter दिसत नव्हता . दार उघडते तिथे समोर दोन counter होते . हळूहळू करत एक एक जन आत येत होता . परतू counter वर कोणीच दिसेना . मग एक शिपाई वाटेल असा माणूस आला . त्याने सगळ्यांना एक एक करून तिथेच काय करायचे ते विचारले . मोठ्या आवाजात काहीही privacy न ठेवता . आणि एवढ विचारून साहेब येतील एवढ सांगून गायब झाला . तोपर्यंत १०. ३० झाले होते . १०.४० ला राणा नावाचा एक बडा अधिकारी आला . blazer वगैरे घालून होता आणि त्याच्या एकूण व्यक्तिमत्ववरुन हा माणूस इथला साहेब असावा आणि निदान याला सगळी माहिती असावी असे वाटले . आम्ही आपले आपला पहिला नंबर म्हणून आपल्याला पहिले विचारेल याची वाट पाहत बसलो तर तो आला कुणाकडे न बघत आपल्या केबीन मध्ये गेला . शेजारच्या एक दोघांना विचारल्यावर त्यांनी हा माणूस नक्की काम करेल असे सनगितले. मग परत त्याची वाट बघा . आता सगळी मानस त्याच्या केबिन च्या आसपास घुटमळत होती . कारण नंबर वगैरे प्रकार नाही . जो आधी नजरेस पडेल , जो आधी बोलेल त्याच काम होणार हे कळून चुकल होत . राणा साहेब केबिन मधून बाहेर पडल्यावर आधी माझ्या नवर्याने त्यांना पकडल . काय कागदपत्र हवीत नको विचारलं . सुदैवाने त्याला खरच सगळी माहिती होती . त्याने संगीतालन त्याप्रमाणे कागदपत्र तयार केली . तोपर्यंत तो बकिंच्याकडे जावून परत एकदा दुसर्या खोलीत गेला . आता सगळे जन त्या दुसर्या खोलीपाशी घुटमळायला लागले . परत तो बाहेर आला . कागदपत्रावरून नजर फिरवली . आणि नवीन document तयार करण्यासाठी त्याच्या केबिन मध्ये गेला . परत सगळ्यांचा मोर्चा त्याच्या खोलीकडे वळला . मग एकदा शेवटी affidavite झाल . मग जेव्हा त्याचे पैसे भरायची वेळ आली तेव्हा त्या दरवाजाच्या समोरच्या counter वर एक व्यक्ती आली . कार्ड पेमेंट केल . त्या राणा साहेबाला २ दा धन्यवाद म्हटलं आणि बाहेर पडलो . हे सगळ होईपर्यंत १२. ३० झाले होते . नंतर दुसर्या दिवशी BLS च्या कार्यालयात जावून पासपोर्ट साठी फॉर्म भरला . त्यापुढील आश्चर्य म्हणजे चक्क एका महिन्यात आला . कारण पासपोर्ट इथे प्रिंट होत नाही . त्यासाठी तो दिल्लीला पाठवतात . त्यामुळे आम्हाला अजिबात अपेक्षा नव्हती कि पासपोर्ट एवढ्या लवकर येईल . आला खरा .मात्र मधले दोन दिवस त्या वकिलातीत आणि दुसर्या BLS च्या ऑफिस मध्ये खेटे घालायला लागून खूप मनस्ताप झाला.