सावधान ! येत्या काही आठवड्यात सूर्य उलथतोय !!

शात्रीय वर्तुळात सध्या चर्चेत असणार विषय म्हणजे येत्या काही आठवड्यात सूर्याच्या उत्तर आणि दक्षिण धृवांची अदलाबदल होणार आहे ! सूर्य म्हणजे अतिगरम उकळणाऱ्या वायूचा (पृष्ठभागवर ५,५०५ अंश आणि मध्यभागी १.५ कोटी अंश सेल्सिअस) गोळा आहे हे आपल्याला माहीत आहेच... इतक्या गरम वायूंच्या कणांच्या अवस्थेत त्यांचे भारीत कणांमध्ये (plasma) रूपांतर होते आणि सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र तयार होते... एवढ्या गरम स्थितितल्या वायुची वादळे आणि त्यामुळे होणारी चुंबकीय वादळे ह्या सुर्यावर होणाऱ्या रोजच्याच घटना असतात... त्यातल्या मोठ्या वादळाचे पडसाद सूर्यमालेच्या पलीकडे पोहोचणाऱ्या भारीत कणांच्या आणि चुंबकीय परिणामांच्या रुपात सतत पडत असतात. पृथ्वीच्या धृवांच्या जवळ दिसणारे ऑरोरा बोरियालिस नावाचे प्रकाशाचे चमत्कार जसे यामुळे दिसतात तसेच त्यांच्यामुळे उपग्रहांवर आणि पृथ्वीच्या वातावरणावर दुष्परिणामही होतात. सुर्याच्या चुंबकीय वादळांचा साठत जाणारा परिणाम म्हणजे सूर्याचे चुंबकीय धृव सरकतात. येत्या काही आठवड्यात त्यांची अशी अवस्था होणार आहे की ते एकमेकाच्या जागेची अदलाबदल (flipping of magnetic poles) करणार आहेत. या उलथापालथीकडे जगभरचे शात्रज्ञ बारीक लक्ष ठेवून आहेत. मात्र यामुळे जगबूडी होणार नाही हे नक्की. म्हणजे आपल्याला घाबरून जायचे कारण नाही. किंबहुना ही सूर्याच्या आयुष्यात दर अकरा वर्षांनी येणारी गोष्ट आहे. आणखी एक गंमत म्हणजे ही अदलाबदल एकदम होईल असेही नसते... म्हणजे सूर्याचे उत्तर आणि दक्षिण धृव सतत एकमेकाच्या एकदम विरुद्धच असतात असे नाही. सुर्याचा उत्तर धृव त्याच्या नवीन जागी गेल्या वर्षीच (२०१२) पोचला आहे आणि आता दक्षिण धृव त्याच्या नवीन जागेवर पोचणार आहे ! थोडक्यात म्हणजे सूर्याच्या उकळणाऱ्या वायूंत सतत प्रचंड सावळा गोंधळ चाललेला असतो आणि शात्रज्ञांना सतत गोंधळात टाकून संशोधनात गुंतवून ठेवत असतो. पण तुम्ही आम्ही घाबरायचे कारण नाही... आपल्याकरिता बोलायचे झाले तर सूर्य लय म्होट्टा हाय... कुंभकर्णापेक्षाबी... आनं दर अकरा वरसांनी येका बाजूवर झोपाचा कट्टाळा आला की कूस बदलतो... यवढंच. बस. हाकानाका ! (सर्व चित्रे जालावरून साभार)