Munich Massacre... Operation Wrath of God - समाप्त.

**************************************************************************** Munich Massacre... Munich Massacre... (भाग २) Munich Massacre... (भाग ३) Munich Massacre... (भाग ४) - Operation Wrath of God Munich Massacre... (भाग ५) - Operation Wrath of God **************************************************************************** Operation Wrath of God सुरू असताना पीएलओ, पीएफएलपी, ब्लॅक सप्टेंबर या संघटना शांत बसून नव्हत्या. मोसादच्या लेटर बॉम्बला यांनीही लेटर बाँबने उत्तर दिले. कांही मोसाद एजंट्सवर प्राणघातक हल्ले झाले, कांहीजण त्यात मारले गेले. युरोप आणि मध्यपूर्वेमध्ये सुरू असलेल्या या नाट्याचे पडसाद उमटले युरोप पासून दूर, बँकॉक येथे. २८ डिसेंबर १९७२ ला बँकॉक मधील इस्रायली दूतावासावर पॅलेस्टाईन दहशतवाद्यांनी हल्ला करून १२ जणांना ओलीस ठेवले. मागणी होती ३६ दहशतवाद्यांच्या सुटकेची. परंतु परिस्थिती चिघळण्याआधीच थाई पोलीसांच्या मुत्सद्देगिरीला यश आले व दहशतवाद्यांनी सर्वच्या सर्व ओलीसांना सुखरूप सोडले. दहशतवादी सुरक्षीतपणे कैरो ला निघून गेले. एका अर्थाने ही पीएलओ ची हार होती. परंतु मोसादच्या अंदाजाप्रमाणे पीएलओने ही हार मुद्दामहून पत्करली होती. संपूर्ण जगाचे लक्ष विचलीत करण्यासाठी, कोणत्यातरी मोठ्या घटनेसाठी इस्राईलला गाफील ठेवण्यासाठी.. मोसादचा अंदाज खरा ठरला, पीएलओ ची पुढची चाल होती.. इस्रायली पंतप्रधाना गोल्डा मेअर यांची हत्या... १९७२ साली म्यूनीक हत्याकांडाला उत्तर म्हणून सुरू असलेल्या Operation Wrath of God ला म्यूनीकपेक्षाही भयंकर उत्तर देण्याच्या कट अली हसन सलामेह आणि त्याचे सहकार्‍यांनी रचला. गोल्डा मेअर यांच्या जानेवारी १९७३ मध्ये होणार्‍या रोम दौर्‍याची गोपनीय माहिती पीएलओ ला मिळाली व आणखी एका भयानक हत्याकांडाला प्रत्यक्षात आणण्यासाठी हे दहशतवादी सज्ज झाले. या दहशतवाद्यांनी खांद्यावरून डागता येणारी मध्यम पल्ल्याची अनेक स्टर्ला मिसाईल्स डिसेंबर १९७२ मध्ये युगोस्लावीयामधून इटलीमध्ये व तिथून रोम मध्ये आणली. इस्रायली पंतप्रधानांसोबत असणारे मोशे दायान, मोसाद प्रमुख झुवी झमीर आणि शिष्टमंडळातले सर्व मंत्री, महत्त्वाचे अधिकारी एकाच फटक्यात ठार करून इस्रायलला पुरते नमोहरम करण्याच्या दृष्टीने सर्व हालचाली सुरू झाल्या. गोल्डा मेअर, काळा आयपॅच लावलेले मोशे दायान आणि इस्रायली अधिकारी सैनीकांसोबत.. या कटाचा शेवटच्या भाग म्हणून मोसाद आणि इस्रायली गुप्तहेरांचे लक्ष दुसरीकडे वेधण्यासाठी युरोप पासून दूर, बँकॉक येथे पीएलओ दहशतवाद्यांनी २८ डिसेंबर १९७२ इस्रायली दूतावासावर हल्ला करून १२ जणांना ओलीस ठेवले व नंतर सोडून दिले. मुद्दाम पत्करलेल्या या शरणागतीमुळे इस्राईल आणि मोसाद गाफील राहतील असा पीएलओचा होरा होता परंतु या घटनेमुळे व विशेषत: मुद्दाम पत्करलेल्या शरणागतीने मोसादचे गुप्तहेर अधिक सावध झाले. अचानक १४ जानेवारी १९७३ ला; गोल्डा मेअर यांच्या रोम प्रवासाच्या फक्त तीन दिवस आधी एका मोसाद गुप्तहेराने सांकेतीक भाषेमधले दोन फोन कॉल्स ऐकले व तत्काळ मोसाद अधिकार्‍यांना माहिती दिली. अरबी भाषेतल्या या संभाषणामधली वाक्ये होती, "time to deliver the birthday candles for the celebration" आणि "Clear the apartment and take all 14 cakes" बँकॉक दूतावासावरील हल्ल्याने सावध झालेल्या मोसाद अधिकार्‍यांनी विशेषतः झुवी झमीर यांनी या वाक्याचा अर्थ लावताना केक आणि मेणबत्त्या म्हणजे एखादे हत्यार असावे आणि त्यातही मेणबत्त्या म्हणजे एखादा रॉकेटचा प्रकार असावा असा अंदाज केला. या घटनेमुळे होणार्‍या परिणामांची गंभीरता लक्षात घेवून मोसादने युध्दपातळीवर हालचाली सुरू केल्या. सर्वप्रथम एका मोसाद अधिकार्‍याला तत्काळ रोमला पाठवण्यात आले व संपूर्ण शहराचा विशेषत: पंतप्रधानांच्या ताफा जाणार असलेल्या रस्त्याचा अंदाज घेण्यात आला. स्वतः झुवी झमीर लगेचच रोममध्ये आले व डायगॉझ या इटलीच्या सिक्रेट सर्वीस एजन्सीसोबत संपूर्ण परिस्थितीवर देखरेख करू लागले. दुसर्‍याच दिवशी डायगॉझ आणि मोसाद एजंट्सनी मिळून ज्या ठिकाणाहून अरबी भाषेतले सांकेतीक संभाषण झाले होते त्या ठिकाणावर छापे मारले. पीएलओ एजंट्स रहात असलेल्या त्या संपूर्ण घरामध्ये त्यांना दोनच गोष्टी मिळाल्या, एका कागदाच्या चिटोर्‍यावर स्टर्ला मिसाईल्स चा एक भाग आणि त्या मिसाईलचे रशीयन भाषेमधले 'युजर मॅन्यूअल'. स्टर्ला मिसाईल. डायगॉझ आणि मोसादच्या छापेमार पथकाने पीएलओ एजंट्सच्या शोधासाठी आणखी १० ते १२ ठिकाणी छापे मारले पण एकही दहशतवादी त्यांच्या हाताला लागला नाही. सतत दोन दिवस छाननी करून, वेगवेगळ्या ठिकाणी शोधमोहीम उघडूनही फारसे महत्त्वाचे असे काहीच हाती न लागल्याने आणि इस्रायली पंतप्रधानांचे इटलीमध्ये आगमन होण्याची वेळ जवळ आल्याने सर्वच जण एका विचित्र दडपणाखाली वावरत होते, वेगवेगळे दस्तावेज, गुन्हगारांच्या रेकॉर्डची तपासणी केली जात होती, सर्वजण एका संधीची वाट बघत होते, फकत एक संधी; माहितीचा एक स्त्रोत बस्स! गोल्डा मेअर यांच्या विमानाची वेळ जवळ येत होती, मोसाद एजंट्स आणि इटालीयन सैनीकांवरचा ताण वाढत होता.. काहीतरी व्हावे आणि विमान उशीरा यावे अशी सर्वजण मनातल्या मनात प्रार्थना करत होते. (मात्र या धोकादायक परिस्थितीत पंतप्रधानांचे विमान थोडे उशीरा का 'आणवले' गेले नाही किंवा संपूर्ण दौरा रद्द का केला गेला नाही हे ही एक अनाकलनीय कोडे आहे - दहशतवाद्यांपुढे इस्रायल नमले असा संदेश जावू न देण्यासाठी किंवा मिसाईलच्या बातमीबाबत खात्री नसल्याने असेल परंतु पंतप्रधानांचा प्रवास सुरूच राहिला.) डायगॉझ आणि मोसाद एजंट्स एकत्र येवून तसेच संयुक्तरीत्या आपापल्या मार्गाने तपास करत होते. पंतप्रधानांचे विमान येण्यास केवळ एक तासाचा अवधी होता तोच अचानक एका पेट्रोलींग पार्टीला धावपट्टीजवळच्या एका शेतामध्ये एक व्हॅन थांबलेली दिसली. संशयास्पद रीतीने उभ्या असलेल्या या गाडीजवळ जावून आतील प्रवाशांना बाहेर येण्यास फर्मावले असता आतून दोन दहशतवादी बाहेर पडले व त्यांनी पेट्रोलींग पार्टीवर गोळीबार सुरू केला. पेट्रोलींग पार्टीमधील मोसाद एजंट्स आणि इटलीच्या सैनीकांनी केलेल्या गोळीबारामध्ये ते दोन्ही दहशतवादी ठार झाले. त्या व्हॅनचा ड्रायव्हर मात्र पळ काढण्यात यशस्वी झाला. त्या व्हॅनमध्ये सहा मिसाईल्स होती. पळून गेलेल्या ड्रायव्हरने थोड्याच अंतरावरील रस्त्यावरून जाणर्‍या एका कारमधल्या प्रवाशाला बंदुकीचा धाक दाखवून थांबवले व त्याची कार घेवून पळून जाण्याचा प्रयत्न केला. परंतु तो कारमधला प्रवासी मोसाद एजंट असल्याने पेट्रोलींग पार्टीला गुंगारा देवून पळून गेलेला दहशतवादी पुन्हा डायगॉझ+मोसाद च्या ताब्यात आला. त्या दहशतवाद्याला त्याच कारमध्ये कोंबून लगेचच एका ट्रकमध्ये बसवण्यात आले हा ट्रक म्हणजे मोसादचे 'मोबाईल कमांड पोस्ट' होता. त्या दहशतवाद्याकडून पीएलओ चा प्लॅन आणि त्याच्या साथीदारांचा ठावठिकाणा काढून घेण्यासाठी प्रचंड मारहाण करण्यात आली. त्याने काही वेळातच आपल्या साथीदारांचा ठावठिकाणा सांगीतला. 'मोबाईल कमांड पोस्ट' सह मोसाद एजंट्सनी तडक तिकडे धाव घेतली. त्यांना रस्त्याशेजारी एक संशयास्पद थांबलेली आणखी एक व्हॅन दिसली, या व्हॅनच्या छताबाहेर काहीतरी डोकावत होते, एकाही क्षणाचा विचार न करता 'मोबाईल कमांड पोस्ट' च्या ट्रकने त्या व्हॅनला ठोकर मारली व छतावरून डोकावणार्‍या मिसाईल सह व्हॅन उलटवली. व्हॅन उलटल्याने आतले दहशतवादी मिसाईलच्या वजनाने दबले जावून जायबंदी झाले व ड्रायव्हर बेशुध्द पडला. मोसाद एजंटसनी सर्वांना ताब्यात घेतले व तत्काळ डायगॉझला या चमत्कारीक 'अपघाताबद्दल' कळवले. गोल्डा मेअर यांचा दौरा निर्धोकपणे पार पडला. इस्राईलच्या राजकीय आघाडीला संपवण्याचा पीएलओ चा मनसुबा लष्करी आघाडीने उधळून लावला. यानंतरचा पीएलओने इस्राईलविरूध्द केलेली मोठी कारवाई म्हणजे ऑपरेशन एंटबे. पीएलओच्या पॉप्यूलर फ्रंट फोर थे लिबरेशन ऑफ पॅलेस्टाईन या एका संघटनेने तेल अवीवकडून पॅरीसला जाणार्‍या विमानाचे अपहरण केले व त्यातल्या २४८ प्रवाशांना इस्राईलपासून दूर युगांडा मध्ये नेवून ठेवले. आठवड्याभरातच इस्राईलच्या कमांडोजनी अविश्वसनीय "ऑपरेशन थंडरबोल्ट" पार पाडले. इदी अमीन व इस्राईल विरोधकांच्या हातातून सर्व प्रवाशांना अलगदपणे सोडवून आणले. इस्राईलचा हा मोठा विजय होता. (या घटनेबद्दल विस्तृतपणे लिहीन कधीतरी..) हे आणि असे बरेच हल्ले एकमेकांवर केले गेले, त्यांना प्रत्युत्तरे दिली गेली. प्रत्युत्तराला उत्तर म्हणून आणखी हल्ले झाले, होत आहेत आणि कदाचित होत राहतील... अंतापर्यंत. ***************** Operation Wrath of God इथे संपले का..? नाही. Operation Wrath of God यशस्वी ठरले का..? सांगता येत नाही. फक्त खेळाडूंच्या हत्येचा बदला घेतला असे म्हणावे तर प्रत्यक्ष म्यूनीक हल्ल्यामध्ये वाचलेला जमाल्-अल्-गॅशेय १९९९ साली एका डॉक्यूमेंट्रीच्या निमीत्ताने जगासमोर आला. ज्याला शोधण्यासाठी मोसादने जंग जंग पछाडले त्याला एका न्यूज क्रू ने शोधले व म्यूनीक हत्याकांडावर One Day in September ही डॉक्यूमेंट्री तयार केली. त्याला पाहून तगड्या इस्रायली मुठी वळल्या नसतील तरच नवल! Operation Wrath of God परिणामकारक ठरले का..? याचेही उत्तर ठामपणे हो असे येणार नाही. म्यूनीक हत्याकांडानंतर इस्राईल विरोधात कारवाया झाल्याच नाहीत असे नाहीये, अनेक कारवाया झाल्या अनेक इस्रायली बळी गेले. म्यूनीक च्या दरम्यान इस्राईलने पाळलेले वाटाघाटी न करण्याचे धोरण पुढे अनेकदा वाकवले, बर्‍याचदा तडजोड केली. अनेकदा तर मृत सैनीकांचे शव मिळवण्यासाठी जिवंत दहशतवाद्यांना तुरूंगातून सोडले आहे. ***************** उत्तरे न मिळणार्‍या प्रश्नांची उत्तरे शोधता शोधता अनेक अनुत्तरीत प्रश्नांना जन्म देवून हे ऑपरेशन सध्या थंडावले आहे. मध्यपूर्वेतल्या या व अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे ज्या दिवशी मिळतील त्या दिवशी इस्राईल आणि पॅलेस्टाईनचे एकमेकांशी हातमिळवणी करणारे हे कल्पनाचित्र प्रत्यक्षात येईल. ****************************************************************************** सर्व माहिती आणि छायाचित्रे अंतर्जालावरून साभार. ****************************************************************************** सर्व वाचकांचे आभार, तसेच या लेखमालेला वेळोवेळी प्रोत्साहन देणार्‍यांचे आणि सुधारणा सुचवणार्‍यांचे विशेष आभार. ******************************************************************************