माननिय बाळासाहेबांना अखेरचा निरोप द्यावयास झालेली गर्दी ५ ,१५ ,ते भले २० लाखांची असेल अथवा नसेल.अफाट गर्दी होती आणि शांततेत सगळ काहि पार पडल यात सगळ काही आल...पण राडा होईलच किंबहुना तो व्हावा म्हणून देव पाण्यात घालून बसलेल्यांचा जो काही अपेक्षाभंग झाला ते बघून एक शिवसैनिक म्हणुन अत्यानंद झाला..बाकी युतीच्या काळात महाराष्ट्राचा किती विकास झाला किंवा एकंदरीत युतीच्या शासन काळाचा आढावा श्री विकास यांनी सविस्तर मांडलाय्...त्यात अजून भर हवी तितकी घालता येईल...
बाळासाहेबांनी गेल्यावर देखिल जी गर्दी जमवली ती अनेकांना त्यांच्या उभ्या हयातीत जमवणे शक्य झाले नाही आणि होणार देखिल नाही..आणि निदान महाराष्ट्रापुरता विचार करता सध्या हयात असलेल्या नेत्यांची,जाणत्या राजांची इहलोकीची यात्रा संपेल तेंव्हा किती गर्दी जमेल ह्याचे अंदाज किंवा ठोकताळे न बांधलेलेच बरे....बाकी पैसे देऊन गर्दी जमवणारे भविष्यात देखिल कोणत्या थराला जातील याचा काही नेम नाही..बाकी लेख विचारप्रवर्तक आहे हे मात्र नक्की...
अवांतर्--बाळासाहेबांच्या निधनाचे वृत्त सार्वजनिक होताच ठाण्यात ज्याप्रमाणे दुकानदारांनी आपली दुकाने बंद केली ती पाहता त्यांच्या त्या कृतीत आदर होता हे निश्चित..आणि सगळ बंद झाल्यावर अडकलेल्या प्रवाशांची गैरसोय होऊ नये म्हणून नाक्यांवर शिवसैनिक जातीने प्रवाशांना रिक्षात बसवून देत होते हे स्वतः अनुभवले...

मराठी माणसांना "आपण कसे तुच्छ आहोत" हे सिद्ध करण्यात जो आनंद मिळतो त्याबद्दल मला नेहमीच कौतुक वाटत आले आहे! त्याचा आज पुनश्च प्रत्यय आला.

मुद्दा असा आहे की कोणत्या गोष्टीवर किती चर्चा करायची. किती लाख लोकं अंत्यविधीसाठी आले होते हा चर्चेचा विषयच कसा होउ शकतो ? म्हणजे जर समजा हजार लोकं आली तरी हेच लोकं पुढे होऊन म्हणणार की बघा बघा फक्त हजार लोकं आले, जर काही लाख लोकं आले, आणि हे मी म्हणत नाहीये तर सेनेचा द्वेश करणारे सर्व हिंदी+ ईंग्रजी चॅनल्स तेच सांगत आहेत, तर तो आकडा कसा चुकीचा आहे ह्यावर चर्चा चाललेय. काही लोकांना काहीतरी खुस्पट काढुन वादविवाद करण्यात जाम मजा येते हे गेल्या काही वर्षात मिपावर पाहिले आहे, तेच ह्यावेळी चालले आहे. जर तुम्हाला वाटत नसेल कि इतके लोकं आले होते, तर द्या ना सोडुन, त्यावर इतका वादविवाद करायची, अख्खा मॅप लेखावर चिकटवायची काय गरज आहे ? आणि मी कुठेही सेनानेत्यांनी बघा बघा किती लोकं आले म्हणुन टिमक्या वाजवलेल्या ऐकल्या नाहीत. इतके शिवसैनिक येऊन शांततेत परत गेले त्याबद्दल एक शब्दही नाही ? द्वेष माणसाला पुर्ण आंधळा बनवतो हेच खरं.

जाता जाता- माझ्यासारखे असंख्य लोकं दिवसभर टिव्हि समोर खिन्न मनाने बसले होते व संध्याकाळी उद्धव, राज आणि तमाम सिवसैनिकांबरोबर आपले अश्रु थोपवण्याचा प्रयत्न करत होते. तो आकडा पकडलात तर २० लाख वरुन काही पटीत जाईल. माझा प्रतिसाद आवडला नसेल तर सोडुन द्या, पण गेलेल्या माणसाबद्दल किती स्कोअर सेट्ल करणार त्याचे तारतम्य बाळगा.

काळेकाकांशी १००००००००००००००% सहमत्...माननिय बाळासाहेबांनी त्यांच्या हयातीत कायमच गर्दी जमवली आणि आता त्यांनी जगाचा कायमचा निरोप घेतल्यानंतर देखिल त्यांना निरोप द्यायला लाखोंची गर्दी उसळली होती हे इतिहासात कायमच नमूद झालय तेंव्हा आता जमलेल्या गर्दीच्या आकड्यावर खल करुन पुर्वग्रहाने पछाडलेल्या लोकांना आपला कंडू शमवून घ्यायचाच असेल तर त्यांनी तो जरुर घ्यावा पण त्याने सत्य बदलणार नाही.....ह घ्या
आमचे बाळासाहेब हे लोकांचे लाडके होते(रस्त्यावर उतरलेल्या २५ लाख.लोकांचे देखिल आणि घराघरातून टिव्हीसमोर बसून अश्रू ढाळणार्‍या अनेकांचे ज्यांची मोजदाद कुणी केलेली नाही)..आमच्यासाठी हेच पुष्कळ आहे बाकी ज्यांना या गर्दीची आकडेमोड करायची हौस आहे त्यांनी ती खुशाल करावी.शेवटी इतकेच म्हणते "लवकर बरे व्हा"
जय हिंद!
जय महाराष्ट्र!

सुधिर का़ळे आणि अमोल खरे यांच्याशी सहमत...हेच लिहायचे होते पण मिपा वरील चर्चा भलतिकडे चालल्यने लिहिले नाही...आणि आकड्यांबाबत म्हणायचा तर मी तेथे उपस्तित होतो काहि वेळ आणि माझ्यासार्खेच हजारो-लाखो लोक होते जे काही वेळ थांबत आणि दर्शन घेउन निघुन जात होते ही गर्दि सकाळि ४-५ पासुन ते रात्री ८-९ पर्यंत सतत बदलती होति आणि तितकीच होति.े लोकं वेडी नाहीत उगाच काहिपण सांगायला..त्यामुळे किती जमले त्यातुन ही चर्चा करण्यापेक्षा मुतालिक काकांनी जो मुद्दा मांडला आहे त्यावर चर्चा झाली तर बरे होइल.

कित्येक वर्षे व कित्येक पिढ्या ज्याच्या आख्यायिका व दंतकथा सांगितल्या जातील; असा एक अजब माणूस होता, ज्याचे नाव बाळासाहेब ठाकरे. कारण त्यांना व्यक्तीगत भेटलेले व त्यांच्या सहवासाची संधी मिळालेले जेवढ्या भल्याबुर्‍या गोष्टी त्यांच्याबद्दल सांगतील, तेवढ्यच नव्हेतर त्यापेक्षा अधिक गोष्टी त्यांना न भेटलेले लोक त्यांच्याबद्दल सांगतील व सांगत रहातील. कारण ही कधीही न संपणारी गोष्ट आहे. एक सहजपणे जीवन जगलेला व सहजपणे कुठल्याही परिस्थितीला सामोरा जाणारा, साधासरळ माणूस होता बाळासाहेब. आणि राजकीय अभ्यासक वा विश्लेषक म्हणुन विचाराल; तर ज्याला आपली अफ़ाट राजकीय तकद कळली सुद्धा नाही म्हणुन ज्याने तिचा पुरेपुर वापर केला नाही असा एक अनैच्छिक राजकारणी; असे मी या मनस्वी माणसाचे वर्णन करीन. ज्याने करोडो लोकांच्या मनात स्वत:विषयी चांगुलपणा जोपासण्यात आयुष्य वेचले व राजकारण शोधले, असा अलौकीक मानव.
भाऊ तोरसेकर "
पुर्ण लेख येथे वाचा https://jagatapahara.blogspot.in/2012/11/blog-post_26.html

WOW!

मी स्वतः टीव्ही बघतच नव्हते २-३ दिवस. पण २ ही दिवस bkcला आणि मुलुंडला जाउन आले. बस कंडक्टरशी बोलले. संध्याकाळी ठाण्यात ड्युटीवर असलेल्या पोलिसमावशींशी देखिल बोलले. कुठेही राडा सुरु नव्हता. बस् आणि ट्रेन्स नीट चालू होत्या. जास्तीच्या दादर ट्रेन्स सोडतायत असे दिसले. पण खरोखरच सगळे काही शिस्तीत झाले.
शनिवारी बातमी आली तेंव्हाच माझा स्वतःचा दिवे लावायचा मूड पार निघून गेला. मी राहते तो भाग राष्ट्रवादीचा समजला जातो. पण बाहेर बघितले तर खरोखरच सगळीकडचे दिवे, रोषणाई बंद होती.
ते दिवे परवा तुळशीच्या लग्नाला लागले. मधल्या दिवसात मी फटाक्यांचे आवाजसुद्धा ऐकले नाहीत.
माझा असा अंदाज आहे हा दुखवटा उत्स्फुर्तच होता.
त्यांच्या भाषणाला जशी उत्स्फुर्त गर्दी असयचे तसच...

लीमाऊ तुमच्या माझ्यासारख्या त्या बातमीने देखिल खिन्न झालेल्यांची संख्या फार मोठी आहे..मी सध्या ज्या देशात आहे तेथे देखिल माझ्या मैत्रिणींपैकी कित्येकांनी बातमी कळताच दिवाळी निमित्त केलेली रोषणाई काढून टाकली...

लेख आवडला.
मराठी माणसाला स्वतःच्या क्षमतेचा अंदाज नाही कारण मराठी लोकांच्या मनात पद्धतशीरपणे न्यूनगंड निर्माण झालेला आहे. दुर्दैवाने, भरपूर शिकलेले मराठी लोक पुस्तकी ज्ञानाला आणि सोवळ्या वागणुकीला अतिशय गंभीरपणे घेतात आणि आपण खर्‍या दुनियेत वावरतो आहोत हे विसरून अतिडावेपणाकडे झुकत जातात. अशा वृत्तीच्या लोकांमुळे गुजराती वा मारवाडी समाजांप्रमाणे मराठी समाजात धनप्रतिष्ठा, श्रमप्रतिष्ठा आणि सपोर्ट नेटवर्क निर्माण झाले नाहीत.
शिवसेनेने मराठी अस्मितेसाठी आणि हक्कांसाठी लढणे सुरु केले हे योग्यच झाले पण नंतर लोकांचा पाठिंबा मिळवल्यावर असे सपोर्ट नेटवर्क निर्माण करणे आणि काही क्षेत्रांमधली विशिष्ट एकाधिकारशाही कायदेशीर मार्गांनी कमी करणे आणि मराठी लोकांना विविध क्षेत्रांमध्ये जाण्यासाठी प्रोत्साहित करणे हे त्यांना जमले नाही. त्यात महाराष्ट्रातले सोवळ्यातले विचारवंत शिवसेनेपासून चार हात लांबच राहिल्याने योग्य दिशा देण्याचे काम करणारेही कोणीच नव्हते आणि कोणी प्रयत्न केला असता तरी शिवसेनेतल्या एकाधिकारशाहीत त्याचा कितपत उपयोग झाला असता ही शंकाच आहे.
ज्या माणसाने थोडेसेही जग पाहिले आहे त्या माणसाला तथाकथित सुसंस्कृत समाजांच्या मुखवट्याआडची हिंसा कळायला वेळ लागत नाही. जगातले अतिप्रगत आणि तथाकथित सुसंस्कृत समाज प्रत्यक्षात किती हिंसक आहेत हे कोणाला सांगायची गरज नाही असे वाटते. अशा परिस्थितीत शिवसेनेने आपल्याला जे योग्य वाटते त्याविरुद्ध आपल्या पद्धतीने कृती केली यात अगदी हीन असे काहीच नाही. शिवसेना कधीच गांधीवादी नव्हती त्यामुळे इतर गांधीवादी पक्षांपेक्षा त्यांनी जास्त अहिंसा बाळगण्याची अपेक्षा करणे मूर्खपणाचेच होते. उलट अहिंसक निदर्शनांनी कधीच काहीही साध्य होत नसल्याने शिवसेनेने परिणामांची पर्वा न करता स्वतःला योग्य वाटेल त्यासाठी कृती केली याचे मला नेहमीच कौतुक वाटलेले आहे.
परंतु नंतर नंतर शिवसेनेचे प्राधान्यक्रम बदलले आणि सत्तेसाठी राजकारण करणार्‍या इतर पक्षांसारखाच तो एक पक्ष झाला. एन्रॉन प्रकरण, मुंबई व्यतिरिक्त इतर महाराष्ट्रात काय प्रश्न आहेत त्याचे अज्ञान, महाराष्ट्र सोडून सत्तेसाठी हिंदुत्ववादाची धरलेली कास आणि घराणेशाहीवर खरपूस टीका करणार्‍या बाळासाहेबांनी स्वतःच्या मुला-नातवाच्याच हातात सूत्रे जाऊ द्यायचा आटापिटा करणे या आणि अशा गोष्टी शिवसेनेबद्द्लची आपुलकी पूर्णपणे नष्ट करण्यासाठी पुरेशा ठरल्या.
लोकांवर भरपूर प्रभाव असूनही समाजाची उन्नती करण्यासाठी काय करायला पाहिजे हे माहित नसल्याने त्या प्रभावाचा फारसा दूरगामी परिणाम झाला नाही असे खेदाने म्हणावे लागते.

लोकसत्तेतील "महामानवांच्या महायात्रा" हा वाचनीय आहे.

Thank you, Mr Vikas, for Loksatta article that covered information many like me didn't have!

आपण २० लाखांवरच अडलोय तिकडे कार्यकारी संपादक प्रथम २५ अन आता ३५ लाखांवर पोचले आहेत ;-).

जोशी रोखठोककार वहावत जातात हे सर्वशृत आहे.तेंव्हा आपल्या बुद्धीला पटेल इतकेच वाचायचे बाकी सोडून देणेच योग्य..

माणसाचा मोठेपणा सिद्ध करायला सारखे आकडे वाढवून वाढवून कशाला सांगायचे.

उगीच जास्त दिवस चर्चा करण्यात काही हाशिल नाही,आपण पन त्यांच्यासारखच वागुया ओठात एक अन पोटत एक असे नको.
सत्यम शिवम सुंदरम