नवीन लेखकांना मार्गदर्शन करता येईल का?

सर्व प्रतिक्रियांबद्दल धन्यवाद. जरी मतांतरे झाली तरी अशा प्रतिक्रियांमधून वाचकांना घेण्यासारखे बरेच असते. म्हणून सहभागाबद्दल आभार. प्रतिक्रियांचा गोषवारा: १. सुरुवातीस ओळखी केल्याने प्रतिसाद मिळणे सोपे जाते. २. प्रतिसादकर्त्यांची आंतरीक उर्मी दाबून ठेवणे अवघड आहे. ३. तेच तेच लेखन टाळावे. प्रत्येकाने लिहताना असे लेखन याआधी ह्या संकेतस्थळावर येउन गेले आहे का? याचा शोध घेतला किंवा गुगल सारखे शोधयंत्र प्रभावी वापरले तरी बरेच लेखन कमी होईल. ४. आवर्जून दखल घ्यावी, प्रतिक्रिया द्यावी, प्रतिवाद करावा अशा प्रकारच्या लिखाणाला वर्गवारी, लांबी, लेखनप्रकार याचं कसलंही बंधन असतं असं नाही. हा वैयक्तिक रुचिचा , जिव्हाळ्याच्या वाटलेल्या विषयांचा मामला आहे. ५. न आवडलेल्या मतांचा, विचारांचा प्रतिवाद करताना किंवा अशा दृष्टिकोनांना आव्हान देताना आपली भाषा कशी असावी यामागचा विचार सामान्यपणे प्रौढ व्यक्तींच्या संवादाचे जे सर्वसामान्य संकेत आहेत त्याला धरून असला पाहिजे. ६. अतिसामान्य म्हणता येईल अशा लेखनावर पुष्कळदा गोडगोड प्रोत्साहनपर प्रतिक्रियांचा पाऊस पडताना दिसतो. त्यामुळे लेखनाचा एकंदर दर्जा खालावणं अपरिहार्य आहे. त्याच त्याच प्रकारच्या अतिसामान्य आणि अभिनिवेशी अभिव्यक्तींच्या कल्लोळामुळे चोखंदळ वाचक कंटाळून जाऊ शकतात म्हणून चांगल्या लेखनाकडेही दुर्लक्ष होऊ शकते. ७. बाकीचे प्रतिसाद वाचून मागचे पुढचे संदर्भ न पाहता किंवा घेता प्रतिसाद दिले जातात. लेखकांचा या मुळे हिरमोड होऊ शकतो. प्रतिक्रिया देण्याआधी हीच प्रतिक्रिया द्यायची आहे का असा विचार करावा. ८. चांगल्या लेखकांच्या चांगल्या लेखांचे कौतुकच होते. मग ते नविन असोत वा जुने. केवळ दिसामाजी काहीतरी लिहावे म्हणून मिपावर लेखांमागून लेख लिहीत जाऊ नये. विषय सद्यकालीन किंवा 'रिलेवंट' असावे. प्रतिसादकांच्या सूचना योग्य 'स्पिरीट'ने घ्याव्या, म्हणजे मनाला लावून न घेता लेखनात सुधारणा कराव्या. ९. 'दिसामाजी काहीतरी ते लिहावे, प्रसंगी अखंडित वाचीत जावे.' (टीपः मात्र दिसामाजी लिहीलेले सर्वच मिपावर टाकण्याची गरज आहे असे नाही! :) खालील मत (१०) पहावे. ) १०. पातळी आणि प्रमाण बघण्यापेक्षा लेखकाने ते काय स्फूर्तीने टाकले आहे ते बघावे. (संपादकांनी ठरवून फुटकळ धाग्यांना काढून टाकण्याचा निर्णय घ्यावा). लेखकांनी उगाच 'दिसामाजी..' च्या मोहाला बळी पडून चार ओळी खरडू नयेत ही अपेक्षा. बाकी लेखन किती भागात करावे हे लेखकाने ठरवावे. वाचक कंटाळले की आपोआप त्याला सत्य कळून जाते. मात्र अशावेळी प्रामाणिकपणे 'आपले लिखाण लांबल्याने, अथवा फसल्याने ते वाचकांना आता नकोसे आहे' हे मान्य करता यायला हवे. लेखन आवडले असे कळवणार्‍या केवळ प्रतिक्रिया येतील अशा अपेक्षांनी लेखन केल्याने त्रास होतो. ह्याची पुढची पायरी म्हणजे मग एखाद्याला आपल्यापेक्षा जास्ती प्रतिसाद मिळाले की मग तो कंपूबाज, आम्ही वाळीत टाकलेले अशा प्रकारे रडगाण्याला सुरुवात होते. ११. नविन लेखकाला थोडेसे रॅगिंग होणारच. पण अनेकदा असेच प्रतिसादक संकेतस्थळावर मित्र होतात असे दिसते. तेव्हा टीका सकारात्मक दृष्टीने घ्यावी. १२. नवीन माणसाने एखाद्या नव्या स्थळी सावध मात्र निश्चितच राहावे. नवीन असूनही सकस आणि दखल घेण्याजोगे लेखन करणार्‍यांना त्रास होताना दिसत नाही. लेखनाच्या किमान पातळीचा आग्रह असण्याची गरज नाही. लेखनाची वारंवारिता, लांबी इ. गोष्टी धोरणात नसल्याने त्यावरून आग्रह नको. रोज कोणी पकवू लागले तर आता "पकलो" हे सांगण्याचा हक्क सदस्यांना असावा. बरेचसे लोक जेव्हा काही आवडत नाही तेव्हा हॅ! बंडल!! असे म्हणून निघून जातात आणि जेव्हा अति होते तेव्हा वैतागून त्या पुढली प्रतिक्रिया देतात. १३. टीका झालीच पाहिजे, त्याशिवाय कुणाच्याही लेखनात सुधारणा कशी होणार ? याव्यतिरिक्त माझी व्यक्तिगत मते. १४. मिपावर प्रमाणलेखनाचा आग्रह किंवा अभिनिवेश नाही, परंतु आपले लेखन सुसह्य व्हावे, वाचावेसे वाटावे म्हणून तरी प्रत्येकच ओळीत र्‍ह्स्व दीर्घाच्या, आणि व्याकरणाच्या चुका असणे योग्य नाही. १५. मुख्यत्वे वैचारिक लेखनात फाफटपसारा टाळावा, सुसूत्रता असावी. काय म्हणायचे आहे ते दोनतीन भागात व्यवस्थित सांगता येत नसेल तर लेखनाचा फेरविचार करावा. लघु कादंबर्‍या किंवा अनेक भाग असलेल्या लेखनाचा खरोखरच अधिक विचार करावा. वीस पंचवीस भागांमध्ये रस घेता येईल इतका जीव कादंबरीत आहे का, का ती कथा स्वरूपात ठेवता येईल याचाही विचार व्हावा. आपले लेखन, आपल्या कविता आपल्याला आवडणे किंवा त्याविषयी आत्मीयता वाटणे साहजिक आहे, पण म्हणून क्रिकेटच्या मॅचप्रमाणे धावा काढून फलक हलता ठेवण्याची गरज नाही असे वाटते. ------------------ येथे संपादक म्हणून मी ही चर्चा सुरु केली नाही. तर मिपावर गेली तीन वर्षे तरी वाचक असल्याने सुरु केली आहे. संपादक म्हणून मी वैयक्तिक कारणाने सुटीवर आहे हे संपादक मंडळास माहिती आहे, तसेच माझ्या खरडवहीत आहे. संपादकांनी जे केले पाहिजे ते काहींनी वरील प्रतिसादांमध्ये सुचवले आहे (परा, राजेश घासकडवी आणि प्रियाली) ते मला तत्वतः मान्य आहे पण या धाग्यामध्ये माझ्या संपादक/संपादिका/मॉडरेटर/मिपास्वच्छता कामगार असण्याचा काही प्रश्न येत नाही. कारण यातून जे सुचवले जाईल ते लेखकांनी तसेच्या तसे पाळावे हा आग्रह नाही. हे केवळ मार्गदर्शन आहे. ऐकावे जनाचे या विचाराने केलेले. यातून पुढेमागे काही धोरण तयार होईल आणि आधिकारिक धोरण बनेल याचीही शक्यता शून्य वाटते आणि तशी अपेक्षा, किंवा इच्छा नाही. मात्र नवीन लेखन करताना या चर्चेतून पुढे आलेल्या मतांचा नव्यांनी तसेच जुन्यांनी विचार करावा असे वाटते.