अखंड तेजीची नको करू कामना - चंद्रशेखर चितळे

चांगल्या पैदाशीची डूकर घेऊन बसायच अन मग बघायच. ते खत देतात, कचरा निर्मुलन करतात, अजून नवीन डूकरं देतात. आजानं घेतलेली डूकरं पुढच्या पिढ्यानपिढ्या पोसू शकतात. असली तसली, वाटल ती डूकर, कोणी सोम्या, गोम्या घेऊन आला, दहा-पंधरा दिवस साठीच, जो तो पाळतोय म्हणून पाळू लागला, गावात इतरही प्राणी आहेत ते सोडून सगळेच डुकराच्याच मागे लागले म्हणजे असलच व्हायाच. अस्सल (फंडामेंटल) डूकरच बाळगा, तसेच जर्सी गायी पाळा, शेळ्या, मेंढ्या, कोंबड्या, शहामृग, घोडे, गाढवे, मासे, रेशीमकीडे, मधमाश्या सूद्धा!! मग तेजीच तेजी आयुष्यभरासाठी. वीरेन बटला इचारा सहज वेन्च्यूरा

अशा काही वस्तू असतात, ज्यांची किंमत केवळ खरेदी-विक्रीतून ठरते, त्यांच्यातून होणार्‍या खर्‍या उत्पन्नातून नव्हे. उदाहरणार्थ : आटपाट नगरात डुक्कर खात नसावेत असे दिसते - तर डुकरांची किंमत खाद्य उत्पादनातून पडताळता येत नाही, केवळ एकमेकांना विकायचा प्रयत्न करावा, आणि अशा प्रकारे बाजारभाव जाणावा. अशा वस्तूंच्या अर्थकारणाबद्दल मोठी रोचक दृष्टांत-कथा घाटपांडे सरांनी दैनिक सकाळ मधून इथे दिली आहे. काही विशिष्ट प्रकारचे प्रतिभूत कागद (सेक्युरिटीझ) अशा प्रकारचा माल असतो. पण शैक्षणिक दृष्टीने परिपूर्ण करण्या साठी या दृष्टांत-कथेतील पैशांचा नीट हिशोब लावला पाहिजे. आटपाट नगरात टांकसाळ दिसत नाही. म्हणजे परदेशी व्यापार्‍याने मुळात दिलेले १००-५०० रुपये हे आटपाट नगरात बाहेरून आलेले वैभव आहे. त्यामुळे डुकरांना खराखरचा भाव आला आहे. तुम्ही म्हणाल की ते पैसे व्यापार्‍याने परदेशातून आणले नाहीत, तर टोप्यांच्या विक्रीतून कमावले, आणि डुकरांवर खर्च केले. तसे असल्यास आटपाट नगरात "टोप्या" हा उपयुक्त माल बाहेरून आला, आणि त्याच्या बदल्यातले पैसे आटपाट नगरातच राहिले. त्याचा अर्थ हा की डुकरांच्या बाजारभावाचा "उपयुक्त वस्तूंच्या बदल्यात" हिशोब लागतो - जोपर्यंत परदेशी व्यापारी गावात होता तोवरच!

हा लेख आणि त्यातील मतितार्थ आवडला, पण "डुक्कर" या शब्दाचा त्यासाठी झालेला वापर जरा जास्त वाटले. सहजराव आणि धनंजयरावांचे विचार पटले. एखाद्या गोष्टीची किंमत म्हणजे काय यावरचा एक चित्रपट आठवला: "गॉड मस्ट बी क्रेझी", पाहीला नसला तर अवश्य पहा (पहीला भाग, दुसरापण चांगला आहे पण पहील्या इतका नाही). अफ्रिकेतील झूलू का अशाच कुठल्याशा पिग्मी जमातीच्या डोक्यावरून एक कमी उंचीवरून टू सीटर विमान जात असते. त्यातील एक माजरट जाता जात एक कोकची बाटली खाली फेकतो. संपूर्ण निसर्गाशी बांधील असलेल्या या लोकांना कळत नाही की देवाने वरून जात असताना अचानक हे काय फेकले. त्याचा (बाटलीचा) ते वेगवेगळा उपयोग करून पहातात आणि शेवटी ठरवतात की असली निरूपयोगी वस्तू फेकायला "गॉड मस्ट बी क्रेझी". मग त्यांच्यातील एक प्रौढ (हिरो) ती बाटली टाकायला जगाच्या टोकापाशी जायला लागतो. तिथे जात असताना एक ब्रिटीश, (अर्धा हिरो) त्याला आवडणारी गोरी शिक्षिका, अफ्रिकेतील बंडखोर, हुकूमशहाचे सैन्य वगैरे भेटत जाते. शेवटी तो या अर्ध्या हिरोस मदत करतो तेंव्हा त्याला तो भरपूर पैशांच्या नोटा देतो. हा पठ्ठ्या घेतो बघतो आणि याचा काय उपयोग असे आविर्भाव करत हसत हसत फेकून देऊन चालतचालत निवांत पणे "जगाच्या टोकाला" जाऊन (धब्धब्यात) बाटली फेकून परत आपल्या माणसांमधे मिसळून सुखाने राहतो...

मागे उपक्रमावर अशीच कथा तात्यांनी दिल्याचे आठवते. - सर्किट

पुर्वी यासदृष कथा 'माकड ' हा प्राणी घेउन आली ह्नोती. सकाळ मध्येच मी वाचली होती नेटवर पण आली होती. प्रकाश घाटपांडे

कथा आणि श्लोक छान... माकडांची कथाही मला नेटवरच वाचायला मिळाली होती, मी ती उपक्रमावर टाकली होती.. तात्या.

आजच्या जगात ही कथा मुळीच पटत नाही. जगभर हा व्यवसाय चालला असताना मराठी मानुस येवढा बुरसतलेला का? ईत्यादि

सद्य परिस्थितीला लागु!

बाजाराची अभूतपूर्व उसळी आणि तेजी याचे श्रेय व्यापाराची उपजतच जाण असलेल्या गुजराथी समाजातून आलेल्या पंतप्रधानांना द्यायचे आणि बाजार कोसळण्याचे कारण सांगताना शास्त्रीय विवेचन करायचे असे कसे चालेल? इथे स्ट्रॉंग फंडामेंटल असलेले शेअर्स गारठलेत त्याचे काय कारण सांगाल?

मंदी म्हणजे मागणी कमी होणे अशी सरळ व्याख्या करता येईल . मागणी कमी झाली की उत्पादन सुद्धा कमी होते आणि नवीन गुंतवणूक सुद्धा होत नाही असे दृष्टचक्र आहे . लोकांची क्रयशक्ती घटली की मागणी कमी होते . हे एक मंदीचं कारण आहे . उद्योगांनी नवीन उद्योग निर्माण करण्यासाठी प्रचंड कर्ज घेतले आहे पण त्यांचे प्रकल्प वेळेत पूर्ण न झाल्या मुळे रिटर्न मिळत नाही आणि इकडे कर्जाचे व्याज वाढत आहे त्यामुळे उद्योग अडचणीत आले आहेत . हे सुध्दा मंदीचं कारण असू शकत . खेळता पैसा बाजारात निर्माण करायचा असेल तर कमी व्याजावर कर्ज उपलब्ध केली जातात पण ते सुद्धा काही मर्यादा बाहेर धोक्याच च असते . कृत्रिम फुगवटा निर्माण करून अर्थ व्यवस्था तात्पुरती तेजीत दिसते पण कर्ज वसुली झाली नाही तर ती प्रचंड वेगाने कोसळते आणि भीषण परिस्थिती निर्माण होवू शकते .जास्त पैसा बाजारात आला तर महागाई सुद्धा वाढण्याची शक्यता असते त्या मुळे मंदी वर उपाय योजना करताना सावध पने केली पाहिजे