लाव्हा, अगदी सगळ्यानी लावले पाहीजे असे नाव आहे ते.

आणि त्यानंतर लक्षात आले की आपल्या एचआयव्ही मोहिमेमध्ये एका सुधाराची आत्यंत्यिक गरज आहे अन तो म्हणजे एचआयव्ही बाधित होण्याची सर्व कारणे लोकांच्या मनावर ठसवायला हवीत. एचआयव्हीचा सर्वाधिक प्रसार असुरक्षित संबंधांमधुन होतो हे मान्य पण अद्याप असे संबंध समाज पचवु शकत नाहीत. समाजाची धारणा असते की वेश्येकडे गेले तरच एचआयव्हीची बाधा होते. त्यामुळे एचआयव्ही बाधित व्यक्तीच नव्हे तर त्या व्यक्तीचे संपुर्ण कुटुंब कायमस्वरुपी परिणाम भोगते - बहिष्कृती, निरोगी असुनही मुलांना शाळेत प्रवेश किंवा खेळगडी न मिळणे आणि अगदी अंत्यविधींवरही बहिष्कार. त्यामुळे एचआयव्ही बाधित व्यक्ती आणि तिच्या कुटुंबियांची फ्रस्ट्रेशन लेव्हल खुपच जास्त असते आणि त्यातुन व्यक्ती किंवा संपुर्ण कुटुंबाने आत्महत्या करण्यासारख्या आततायी घटना घडतात. (अश्या घटनांचे प्रमाणही लक्षवेधी आहे परंतु बर्‍याचदा त्या घटना उजेडात येत नाहीत किंवा आल्याच तर त्यामागची कारणे स्पष्ट होत नाहीत.) अद्यापही भारतात वैद्यकीय सेवांचा प्रचंड अभाव आहे. वैद्यकीय सोयी-सुविधा, औषधे, उपकरणे महाग आहेत. प्रायव्हेट सेक्टरमधे बराचसा धंदा असल्याने, वैद्यक व्यावसायिक्-फार्मा कंपन्या-स्वयंसेवी संस्था-सरकारी यंत्रणेतील लोक यांच्यात साटेलोटे असल्याने ही परिस्थिती बदलत नाही. त्यामुळे मेडिकल वेस्टचे मोठ्या प्रमाणात रिसायकलिंग होते. अश्या परिस्थितीत एचआयव्हीच्या प्रसारास अन्य कारणे जबाबदार असणे अशक्य नाही. जर ही कारणे देखील लोकांच्या मनावर ठसवली तर एचआयव्ही हा टॅबु विषय राहणार नाही आणि त्या विषयावर काम करणे अधिक सुलभ जाईल. परंतु समाज, शासन, एनजीओ याबाबत बहुतेकदा एकसुरी भुमिका घेतात. मग एचआयव्ही बॅटल म्हणजे जाहिरातबाजी, कंडोम वाटप, क्लिनिकल ट्रायल्स एव्हढेच उरते. अर्थातच त्यांचे खुप महत्व आहे पण... समजुन घ्या आज भारतातील अनेक राज्यातील काही ठराविक जिल्ह्यांचे संपुर्ण अर्थकारण वेश्याव्यवसायावरच चालते. देशभरात किमान चाळीस जिल्हे/ शहरे आहेत की जेथुन देशातील सत्तर टक्के वेश्या येतात. (यात बार डान्सर्स, बार गर्ल, तमासगीर इ. व्यवसायातील मुली मी धरत नाही.) यातील बहुसंख्य मुली साधारणपणे पाच ते पंधरा वर्षे व्यवसाय करतात. (सोडवणुक झाल्यानंतर एकतर त्या त्याच शहरात, त्याच दलालांबरोबर परत देहविक्रय करतात किंवा घरी पाठवुन दिले तरी परत वेश्याव्यवसायात परततात. त्यांचे यशस्वी पुनर्वसन करण्याच्या प्रभावी योजना आंध्रातील चार-पाच जिल्हे वगळता कुठेच नाही.) त्यानंतर बर्‍याचदा घरी परततात. त्याखेरीज अनेकदा वेश्याव्यवसाय सावकारी पद्धतीने चालतो व अश्या वेळी संबंधित महिला कर्जफेड होईपर्यंतच वेश्या म्हणुन काम करते व त्यानंतर घरी परतते. त्याखेरीज परदेशात, विशेषतः आखाती देश, युरोपातील काही देश, अमेरिका खंडातील काही देश येथे अनेक महिला डोमेस्टिक हेल्प म्हणुन काही महिने/ वर्षांसाठी कामास जातात व लैंगिक अत्याचारास बळी पडतात. सतत फिरतीवर असणारे, अनेक दिवस देशातच किंवा परदेशात घरापासुन लांब काढणारे अनेक पुरुष देखील भारतात आहेत. हे समाजघटक एचआयव्हीचे पोटेंशियल कॅरियर आहेत. एचआयव्हीच का? असे लोक अन्यदेखील अनेक रोगजंतुंचे कॅरियर असु शकतात. त्यांच्यामुळे देखील मोठ्या प्रमाणात एचआयव्हीचा प्रसार होऊ शकतो. या लोकांबाबत आपली भुमिका सतत गुळमुळीतच असते.

साधासुधासौरभ,आय डी बदलण्याची वेळ आलीय.!!