सावरकर आणि नास्तिकवाद

उद्या तुमच्याविषयीही कुणी खोटारडे आरोप केले तर मी तुमचीही बाजू घेउन निषेध करेन

आनंद वाटला. आम्हाला तर्काचे वावडे असल्याचा ''खोटारडा आरोप'' आमच्याविषयी केल्याबद्दल आमची बाजू घेऊन स्वत:चाच निषेध करावा, म्हणजे आमच्या आनंदाला चार चांद वगैरे लागतील!

बरं वादासाठी धरू की ते अ‍ॅग्नॉस्टिक होते. अ‍ॅग्नॉस्टिक म्हणजे सश्रद्ध नव्हे. तेव्हा सश्रद्धाच्या दॄष्टीकोनातून अथेइस्ट काय आणि अ‍ॅग्नॉस्टिक काय दोघांच्याही विचारांशी असहमती असली पाहिजे.

बरं. असहमती असली पाहिजे. मग? असहमती असली तर काय असहमत असलेले मत चुकीचे मानायचे का? की आपले मत चुकीचे मानून ती त्रुटी समजायची? समजा मी सश्रद्ध आहे. मग अ‍ॅग्नॉस्टिक विचारांना किंवा नास्तिक विचारांना चूक म्हणले पाहिजे का? मी नाही म्हणत. ज्याला वाटेल तसा करतो विचार. काय अडचण आहे? उद्या मी अ‍ॅग्नॉस्टिक होऊ शकतो, नास्तिक होऊ शकतो. पुन्हा आस्तिक होऊ शकतो. माणूस सतत बदलत असतो. अनुभव बदलत असतात. मन उघडे ठेऊन जगले तर विचार बदलत जातात. उदा. वर एका प्रतिसादात म्हणल्याप्रमाणे सावरकर देखील बदलत गेलेले आहेत. सध्या आपल्याला जे काही वाटते तेच अंतिम सत्य आहे असे मानणे हे कोणत्या तर्कसंगत विचारसरणीत बसते? तुमचे जे काही विचार आहेत ते जन्मजात आहेत का? अनुभवानेच बनले ना? वेगळे अनुभव येणारच नाहीत, आणि सध्या आहेत ते विचार बदलणारच नाहीत असे म्हणता येते का? तुम्ही दिलेले दोन पर्याय असे आहेत – १) सदर व्यक्तिचे (बाकीचे) सर्व विचार पटले असले तरी काही विचार चूक आहेत म्हणून मी असहमत आहे. (त्या व्यक्तीचे बाकीचे विचार महानच आहेत.. वगैरे वगैरे आहेच) २) सदर व्यक्तिच्या विचारांना चॅलेंज देण्याची माझी लायकी नाही, मला जे विचार पटत नाहीत ती मी माझी तृटी मानतो. पहिल्या पर्यायात विचार चूक आहेत म्हणून मी असहमत आहे असेच कशाला असायला हवे? विचार बरोबर असूनही असहमत होता येते ना. काय एकाच प्रकारचा विचार बरोबर असतो काय? दुसऱ्या पर्यायात, चॅलेंज देण्याची माझी लायकी नाही असे जर कुणी म्हणले, तर पुढे लिहिलेले विचार पटणे हा भाग येतच नाही. विचार समजत नाहीत असे म्हणायला हवे. ‘पटत नाहीत’ असे म्हणायचे असेल तर पहिल्या पर्यायाकडे जावे. त्यामुळे या पर्यायाला अर्थ नाही.

संभोगातून समाधीकडे जाणारे किंवा गांजा ओढून अतिंद्रीय अनुभव घेणारे अध्यात्मीकच आहेत ना? माझ्या मते तो विषयच वेगळा आहे.

अध्यात्माविषयीचे आपले ज्ञान तोकडे आहे असे आपल्या या टिप्पणीवरुन वाटते असे नम्रपणे नमूद करतो. किंवा आपण सिलेक्टिव्हली काही नोंदी करता. असे काहीतरी आहे. योगदर्शनाला सेश्वर सांख्य, अर्थात ईश्वर मानणारे सांख्य दर्शन म्हणतात, अर्थात ईश्वर न मानणारेही सांख्य दर्शन आहे, आणि त्याला नास्तिक दर्शन म्हणत नाहीत. अशा प्रकारच्या अध्यात्माकडे मी लक्ष वेधले होते. असो. तुम्ही म्हणता तसे तो विषय वेगळा आहेच. सिलेक्टिव्ह किंवा तोकड्या ज्ञानावरुन सावरकरांसारख्या समृद्ध विचारवंताला ''नास्तिक'' अशा अतिशय संकुचित चौकटीत बसवून त्यांच्या ''भक्तांच्या'' मानसिकतेवर टिप्पणी करण्याचा हा तुमचा प्रयत्न आहे. यात काही 'कुतुहल' वगैरे म्हणता तसे दिसत नाही. असो.

सहमत आहे. विज्ञाननिष्ठ सावरकर कोणालाच नको असावेत.

सावरकर नास्तिकच होते.

विश्च निर्माण करणारा जो त्याला ते देव मानीत आणि त्याच्या अगाध कर्तृत्वाचे कौतुक करीत.

एक नंबर प्रतिसाद.