केनू संग खेलू होली...

केनू संग खेलू होली.. (येथे ऐका) यमनचे स्वर, दीदीचा शांत स्वर. यमनच्या अनेक रुपांपैकी हे एक आगळं रूप. राग यमन..! सार्‍या विश्वाला कवेत घेणारा, एकत्र बांधणारा.. राग यमन..! आपल्या हिंदुस्थानी रागसंगीतातलं एक अजब रसायन.. ज्याचा ठाव, आदी-अंत कुणालाही कधीही लागला नाही आणि लागणार नाही असा राग..! राग यमन..! आपल्या हिंदुस्थानी रागसंगीतातली सार्‍या जगाला दिलेली एक अनमोल देणगी.. राग यमन..! केवळ शब्दातीत..! 'केनू संग खेलू होली पिया त्यज गये है अकेली..!' 'त्यज गये है अकेली..' या शब्दांमधला भाव केवळ अनुभवा.. त्यातल्या शुद्ध गंधाराला, तीव्र मध्यमाला मुजरा करा..! 'भोजन भवन भलो नही लागे पिया कारन भयी रे अकेली मुझे दुरी क्यो मिली?' गायकी, गायकी म्हणतात ती हीच..! शब्द, स्वर, भाव.. हे सारं शब्दातीतच, परंतु या ओळी, दीदीची गायकी, यमनचे स्वर हे अजूनही खूप काही सांगून जातात.. आपण त्यातलं देवत्व शब्दात नाही पकडू शकत.. हे फक्त अनुभवायचं.. ज्याने, त्याने..! दोन कडव्यांमधली सतार फक्त वाजत नाही, ती यमन गाते..! आपल्या सर्वांना हात जोडून वारंवार फक्त एकच विनंती.. यमनची भक्ति करा, साधना करा, उपासना करा.. यमनवर भरभरून प्रेम करा..! सुखदु:खात आयुष्यभर जो साथ करतो तो फक्त यमन..! यमनसारखा अन्य सखा नाही, सुहृद नाही..! 'मीरा को प्रभू दरसन दिजो मै तो जनम जनम की चेली दरस बिना खडी दुहेली...' 'प़सासासां' या स्वरात जुळलेल्या तानपुर्‍यातून नैसर्गिक गंधार ऐकू येतो.. ज्या दिनानाथ मंगेशकरांनी आपल्या लेकीकरता कल्पवृक्ष लावला त्याच दिनानाथरावांच्या थोरलीच्या गळ्यात हा गंधार वस्ती करून आहे..! मानाचा मुजरा त्या शुद्ध गंधाराला..! -- तात्या अभ्यंकर.