✍ मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

"सुशि"... बास्सं. आणखी काय !?

चिगो यांनी
 ·  लेख
लेख
खरं तर एवढयातच पुन्हा लिवायचा काही विचार नव्हता. पण "धमु" शी खवखवता "सुशि"चा विषय निघाला, आणि खपली निघाली.. सुशिंना मी पहिल्यांदा केव्हा वाचला, आठवत नाही. पण "शॅबी" हा शब्द मी उगाचच्या उगाच वापरायचो, कारण तो "येता.. जाता" मध्ये वाचला होता. पिसाट हसलो होतो हि कादंबरी वाचुन.. खरंच काय रेंज होती ना या माणसाची स्साली ? हृद्य पिळवटुन घ्यायचंय, वाचा मग दुनियादारी, कल्पान्त, क्षितिज, दास्तान, झूम... हृद्याला भोकं पाडून घ्यावीशी वाटतंय? उचला जाई, तलखी, दास्तान, मधुचंद्र, स्वीकार, तलाश, देवकी पैकी कुठलीही.. कोवळ्या प्रेमाची हळुवार फुंकर हवीय, घ्या मग बरसात चांदण्यांची, तुकडा तुकडा चंद्र, कोवळीक वगैरे.. सामाजिक वगैरे हवीय, आहे ना प्रतिकार, कळप आणि बर्‍याच इतर.. कोर्ट-रूम ड्रामा हवा असेल तर अमर विश्वास हाजीर हो.. थरार/ सस्पेंस हवा असेल तर मंदार एन्ड गँग आहे, फिरोज इराणी आहे. घाबरायचंय का तुम्हाला, या सैतानघरात. धुकं-धु़कं, मरणोत्तर, समथिंग, माध्यम आहेतच की.. एवढ्यावरच कुठं थकता राव? नुसता टगेपणा हवा असेल, तर "जाता येता" खंडाळा लोणावळा करुन या, नाहीतर "जन पळभर" च्या पहील्या भागात जाऊन जरा आळंदीला पळुन लग्न कशी लावतात हे तर बघा.. ऐतिहासिक भानगडीतले असाल तर, "जमीन-आस्मान" "रुपमती" ला भेटा कि जरा.. आणि हया कादंबर्‍यातले "लँग्वेज एक्सपेरिमेंटेशन"ही बघा जरा अनुभवून.. बाकीही बरीच यादी आहे अजून... "देवाघरची फुले" (गोष्ट) वाचुन बघा. निरीक्षण निरीक्षण काय असतं ते कळेल.. आणि एवढं झाल्यावरही तहान भागली नसेल, तर ह्या अचाट माणसाच्या कविता वाचून बघा !! स्साला एवढी वर्सॅटॅलिटी जर कुण्या विंग्रजी लिवणार्‍याकडे असती ना तर लोकं डोक्यावर घेऊन नागडी नाचली अस्ती त्याला.. पण आम्ही साले कर्मदरीद्री.. अरे, नुस्त्या खटल्यांच्या भरवशावर पानं खरडणारे तुम्हाला संमेलनाध्यक्ष म्हणुन चालतात आनी आमच्या सुशिंना "नुस्ते लोकप्रिय" म्हणून अनुल्लेखानी मारणार तुम्ही, भडव्यो !? सुशिंना मी बर्‍याच आधी वाचलं. कॉलेजमध्ये असतांना पारयणं केली. नंतरच्या धबगड्यात हे वेड जरा मागे पडलं, पण कॉलेजात असतांना मी एका वहीत एकीकडे सुशिंची पुस्तकं (इश्यु केलेली) लिहित असे आणि बाकी सगळ्यांची दुसरीकडे, पण सुशिंचं परड्म नेहमीच जड होतं. एकदा मी लायब्ररीतून सुशिंच्या तीन कादंबर्‍या संध्याकाळी इश्यु करून नेल्या आणि रात्रभरात वाचून पुन्हा आणखी घ्यायला सक्काळी लायब्ररीत गेलो. तिथली बाई बोलली, "तू ह्या सगळ्या पुर्ण वाचल्या !?" मी बोललो," हो, पुर्ण वाचल्या." ती बोलली ,"झोपला नाहीस का?" मी बोललो ," झोपलो की थोडा." तिला विश्वासच बसेना. म्हणे "नक्की"?? मी पुन्हा हो म्हणालो.. शेवटी ती बोलली, "कमाल आहे !!" ........... त्या वेडीला काय ठाऊक, कुणाची आणि किती कमाल आहे ते?.. जाने दो, दिवाना ही जाने दिवाने की हालत....!
16509 वाचन
💬 प्रतिसाद (68)

प्रतिक्रिया

प्राजक्ता पवार
गुरुवार, 09/16/2010 - 15:27 नवीन
सुशि. माझेदेखील आवडते लेखक आहेत. छान लेख लिहलाए. माहीत नसलेल्या पुस्तकांबद्दल देखील कळले. तुम्ही दिलेला प्रतिसाद देखील आवडला.

माजगावकर
Fri, 09/17/2010 - 01:38 नवीन
यकच नंबर ले़ख मित्रा!! मी पण सुशिंचा अगदी चार पाती पंखा आहे.. रात्री दोन-अडिच वाजता उठून सुशिच्या आठवणींमुळे ऊठून तु हा लेख लिहिलास.. आवडत्या लेखकाशी असलेल्या या तुझ्या मनाच्या प्रामाणिकपणाला आपला सलाम! मी १६/१७ वर्षांचा असताना मला आठवतंय.. मी कसबा पेठेत रहात असे आणि माझ्याहून एखाद-दोन वर्षांनं मोठी माझी मावस बहिण प्रभात रस्त्यावर.. माझ्या आजोबांकडे पुणे मराठी ग्रंथालयाचं आजीवन सभास्यद्त्व होतं.. एका वेळेस २ पुस्तके घेऊ शकायचो मी.. तर बरोब्बर ९ वाजता सकाळी मी तिथे जाऊन (बहिणीशी बोलुन मग कुठली वाचायची आहेत आता हे आधी ठरवुन) मिळतील ती सुशिंची २ पुस्तके घ्यायचो.. त्यातले एक तिला द्यायला मग सायकल हापसत तिच्या घरी मग आपल्या घरी.. शक्यतो दिवसभरात वाचून संपवायचं अन मग रात्री किंवा दुसर्या दिवशी आम्ही अदला-बदल करीत असु.. अगदी रोज नाही पण जमेल तसं आणि तेव्हा असं करुन आम्ही दोघा बहीण-भावांनी त्या वेळेस मराठी ग्रंथालयात उपलब्ध असलेली सगळी सुशिंची पुस्तके वाचली होती.. नंतर पुढे शिक्षण, इतर व्याप (आणि आजोबा गेल्याने आजीवन सभास्यद्त्व संपल्याने) हा शिरस्ता हळूहळु बंद झाला.. माझ्या एका जिगरी दोस्ताच्या काकाचं तुळशीबागेत दुचाकीचं गॅरेज होतं.. (आता आहे का नाही माहीत नाही.) तिथे सुशि त्यांची बॉबी राजदूत अधूनमधून दुरुस्तीला आणत असत. एकदा त्यानं मला सांगितलं, गाडी आलीये आणि ती घ्यायला स्वतः 'ते' येणार आहेत.. त्या वेळी मी सिंहगड रस्त्यावर रहात होतो.. जिवाच्या आकांतानं सायकल पिटाळत गेलो राव, पण तिथे गेल्यावर कळलं नेमकं, काही कारणास्तव ते येऊ शकणार नव्ह्ते.. मित्र म्हटला "काकानं गाडी त्यांच्या घरी नेऊन सोडायला सांगितली आहे.." मनात म्ह्टलं, इथे येऊ शकले नाहीत म्हणजे निदान घरी नक्कीच भेटू शकू त्यांना.. मग काय, त्याच्या मागे बसून (बसल्या बसल्या जागेवर उड्या मारत) नारायण पेठेत दिलीपराज प्रकाशनाच्या वर असलेल्या त्यांच्या घरी गेलो.. पण माझ्या कपाळ-करंटेपणाचा अजुन एक अनुभव मला नेमका त्याही दिवशी यायचा होता.. नव्ह्तेच ते घरी! असो.. तर अशी आयुष्यात मिळालेली (पुसट्शी का होइना) माझ्या त्या वेळच्या साहित्य-दैवताला भेटण्याची संधी हातातून गेली!! प्रतिसादाच्या मानानं जास्तच लिहीलं गेलं खरं, पण हा असा मस्त लेख वाचून १७/१८ वर्षांपुर्वीचे 'सुशि'मय झालेले दिवस परत एकदा 'दुनियादारी' वाचायला घेतल्यासारखे एकदम समोर आले.. इतक्या वर्षांनी इथे आहे जवळजवळ मागच्या वर्षापासुन.. कुटूंब नंतर आले.. तिला येताना "अप्पा-बळवंत चौकातून मिळतील तेवढी सुशिंची पुस्तकं घेऊन ये" असं सांगितलं होतं.. जाता-येता, शोला, वास्तविक, दुनियादारी, ह्रदयस्पर्श, आणि इंन्सानियत एवढीच मिळाली..

चिगो
Fri, 09/17/2010 - 15:50 नवीन
प्रतिसादाच्या मानानं जास्तच लिहीलं गेलं खरं, अज्याबात नाही भाऊ... त्यांच्या किंवा त्यांच्या पुस्तकांनी वाहावून जाणं, ह्या साठीच मी "दिवानापण" म्हटलंय.. थँक्स. मी हे का लिहीलं, हे तुमच्या सारख्यांनाच समजू शकतं.

विसुनाना
Fri, 09/17/2010 - 17:48 नवीन
सुशिंच्या झॅन्टामॅटिक रहस्यमय कादंबर्‍या पहिल्यांदा लहानपणी माझ्या काकांच्या घरी वाचल्या. मग हळूहळू तरुणाईवरच्या, त्यानंतर गंभीर होत जाणार्‍या कादंबर्‍या वाचल्या. अमुक हे गल्लाभरू,अमुक हे उच्च - असले काही मापदंड न लावता वाचत होतो. तारुण्यात सुशिंचे लेखन जवळचे वाटत होते. स्वप्नरंजनात्मक असले तरी साहसी आणि मनोरंजक खोटे लेखन, कधी गंभीर असले तरी माझ्या अनुभवमर्यादेतले खरे लेखन. इतरही लेखक वाचत होतो. पण सुशि वाचायला कधीच अवघड वाटले नाहीत. म्हणूनच वाचकांची रसना त्यांनी रिझवली असावी. *** सुशिंची प्रत्यक्ष ओळख झाली. लेखनातून दिसणारा लेखक आणि प्रत्यक्षात दिसणारा माणूस यात काहीच फरक नव्हता. किंचित बसकट बांधा, मोठे आणि मिश्किल डोळे, गोलसर हसतमुख चेहरा, केसांची देवानंद स्टाईल, सफाचट मिशा, काहीशी पुढे आलेली हनुवटी - अजूनही डोळ्यासमोर आहे. एका जवळच्या नातेवाईकांच्या वाड्यात सुशि त्यांच्या लहानपणापासून येत-जात. त्या नात्याचीही एक जवळीक होती.त्यांचा गुरुवारातला वाडा पाडून बिल्डिंग होणार होती तेव्हा ते डहाणूकर कॉलनीत रहायला गेले होते. तेव्हा त्यांच्या घरी मित्रांसमवेत एक दिवस मुक्काम ठोकला होता. माणूस साधासुधा आणि मोठा गोष्टीवेल्हाळ. मस्त गप्पा मारल्या होत्या. अशा अनेक भेटी झाल्या.कधीकधी माझ्या गावीसुद्धा. *** त्यांच्या एका कथेवर मला एकांकिका करायची होती. (मृगया).त्यासाठी त्यांनी दिलेल्या परवानगीचे हस्तलिखित पत्र (इन्लँड) माझ्याकडे आहे. शीर्षरेषा नसलेल्या वळणदार हस्ताक्षरात खास त्यांच्या स्टाईलने लिहिलेले. शेवटी त्यांची सुप्रसिद्ध लप्फेदार सही - 'सुशि' अशीच. *** नंतर सुशिंना अभिजन फारसे मानत नाहीत, लेखक म्हणून त्यांना फारसा मान नाही हे कळू लागले. आज मला सुशिंचे ते लेखन आवडेल अशी खात्री नाही. हा माझ्या वाढलेल्या वयाचा, त्यांच्या लेखनाच्या दर्जाचा आणि समाजाच्या मतांचाही परिणाम आहे. पण त्यांच्या कादंबर्‍या वाचण्यासाठी लायब्ररीत वेटिंग असे - हे खोटे नाही. त्यांच्या काळात फक्त लेखनाच्या मानधनावर गुजराण करणारा तो मराठीतला पहिला लेखक होता. 'द मीक शाल इन्हेरिट द अर्थ' हे म्हणणे जितके खरे आहे तितके हेही खरेच की 'महापुरे झाडे जाती तिथे लव्हाळे वाचती' - दृक्-श्राव्य माध्यमाच्या महापुराने मायमराठीतील पुस्तकांचे वाचन बंद पडण्याच्या आजच्या काळात मराठी वाचनाला उर्जितावस्था देण्यासाठी पुन्हा मराठी लेखकांत एखादा सुशि निर्माण व्हावा आणि त्याने ग्रंथालयांकडे वाचकांना खेचून आणावे असे वाटते. ***

चतुरंग
Fri, 09/17/2010 - 19:06 नवीन
एकेकाळी सुशिंनी वेड लावले होते हे खरेच. लायब्ररीतली त्यांची पुस्तके फाटून, बायंडिंग खिळखिळे झालेले असे आणि नोंदणीकार्डे भरुन गेलेली असत असे वाचनभाग्य फारच थोड्या इतर लेखकांना मिळते हेही खरेच. सुशिंचा आपला असा एक चाहतावर्ग होता आणि आहे हे सुद्धा मान्य करायलाच हवे. थोडक्यात, त्यांचे स्वतःचे असे स्थान त्यांनी मराठी साहित्यात निर्माण केलेले आहे हे निर्विवाद मग ते कोणाला पसंत असो वा नसो. चतुरंग
↩ प्रतिसाद: विसुनाना

माजगावकर
Fri, 09/17/2010 - 20:18 नवीन
तुमचा हेवा वाटतो विसुनाना!
त्यांच्या एका कथेवर मला एकांकिका करायची होती. (मृगया).त्यासाठी त्यांनी दिलेल्या परवानगीचे हस्तलिखित पत्र (इन्लँड) माझ्याकडे आहे. शीर्षरेषा नसलेल्या वळणदार हस्ताक्षरात खास त्यांच्या स्टाईलने लिहिलेले. शेवटी त्यांची सुप्रसिद्ध लप्फेदार सही - 'सुशि' अशीच. ***
कधी बघायला मिळेल का हो?
↩ प्रतिसाद: विसुनाना

धमाल मुलगा
Fri, 09/17/2010 - 20:21 नवीन
>>कधी बघायला मिळेल का हो? स्कॅन करुन टाकाल का हो इथे? :)
↩ प्रतिसाद: माजगावकर

नगरीनिरंजन
Sat, 09/18/2010 - 09:16 नवीन
दुसर्‍याच क्षणाला बॅ. अमर विश्वासची डॅमलर रस्त्यावरुन भरधाव धावत होती किंवा फिरोज इराणीचे हात हलले आणि काही कळायच्या आतच ते चारही जण भुईसपाट झालेले होते. किंवा दारा बुलंदची थंड नजर वाळवंटातल्या रणरणत्या दुपारीही त्याला हीव भरवून गेली अशी आणि अशा टाईपची वाक्यं त्याकाळी (म्हणजे वय वर्षे १४-१६ च्या आसपास) भारी वाटायची पण आता का कोण जाणे, मजा नाही येत ते वाचून.

चिगो
Sun, 09/19/2010 - 12:27 नवीन
बरोबर आहे तुमचं म्हणणं, पण अजूनही ही पुस्तकं वाचतांना "वेळ चांगला गेला"असं वाटतं, आणि ह्या व्यतिरीक्तही त्यांनी बरंच लिहीलय, ज्यासाठी मी "वर्सटॅलिटी" बद्दल बोललोय..
↩ प्रतिसाद: नगरीनिरंजन

विशाल कुलकर्णी
Fri, 09/24/2010 - 10:09 नवीन
@नगरीनिरंजन..... एवढ्या सगळ्या विदेशी गाड्यांची नावेही त्या वयात सुशिंमुळेच कळली हो.... त्यात अमरची डॅमलर, गोल्डीची क्रॉसली, फिरोजची स्पीड ब्रेक, मंदारची आता आठवत नाही, पण डॅनीची यलो कलरची पाँटेक मात्र आठवते. :) फिरोजचे हात हलले.... (त्यामागची ती बैदुलाची कन्सेप्ट कल्लाच होती)... पण दारा बुलंदने हाताच्या नसा कडक केल्या आणि त्या माजलेल्या रेड्याच्या पोटावर मारला, दुसर्‍याच क्षणी त्याचा हात रेड्याचे पोट फाडुन आत शिरला हे वाचुन मात्र डोळे फिरले होते... पण आमच्या त्या वयात सुशिंनी काहीही लिहीले तरी ते माफ होते ;)
↩ प्रतिसाद: नगरीनिरंजन

कपिलमुनी
Fri, 08/30/2013 - 01:46 नवीन
चित्रपटापूर्वीचा सुशिं चा डाय हार्ड फॅन धागा वाचून मजा आली ...

धन्या
Fri, 08/30/2013 - 03:55 नवीन
या धाग्यावर उल्लेख केलेली कमलाकर वालावलकरांची "बाकी शुन्य" आऊट ऑफ प्रिंट असल्यामुळे खुप वाट पाहावी लागली. वाचल्यानंतर थोडं भारावल्यासारखं जरुर वाटलं. पण थोडाच वेळ. बाकी "बाकी शुन्य", रत्नाकर मतकरींची "अ‍ॅडम" आणि किरण नगरकरांची "सात सक्कं त्रेचाळीस" या तिन्ही कादंबर्‍या एकाच साच्यातून काढल्यासारख्या वाटल्या.

भ ट क्या खे ड वा ला
Fri, 08/30/2013 - 17:51 नवीन
हृद्य पिळवटुन घ्यायचंय, वाचा मग दुनियादारी, कल्पान्त, क्षितिज, दास्तान, झूम... हृद्याला भोकं पाडून घ्यावीशी वाटतंय? उचला जाई, तलखी, दास्तान, मधुचंद्र, स्वीकार, तलाश, देवकी पैकी कुठलीही.. कोवळ्या प्रेमाची हळुवार फुंकर हवीय, घ्या मग बरसात चांदण्यांची, तुकडा तुकडा चंद्र, कोवळीक वगैरे.. सामाजिक वगैरे हवीय, आहे ना प्रतिकार, कळप आणि बर्‍याच इतर.. कोर्ट-रूम ड्रामा हवा असेल तर अमर विश्वास हाजीर हो.. आणि हो , अमर विश्वास च्या पहिल्या कादंबरीत " पेरी मेसन' /,स्टेनले गार्डनर यांचा आधार घेतला हे सांगण्याचा प्रामाणिक पणा पण होता सुशि कडे मला वाटत पुस्तकाचे नाव "वंडर ट्वेल्व " चिगो तुमच्याशी १ दम सहमत.