(भांडणशब्द २)

एकंदरीत कवितेच्या अर्थाविषयी गैरसमज असल्याचे प्रतिसाद वाचून लक्षात आलं. म्हणून खुलाशासाठी मी या कवितेचं रसग्रहण देतो आहे. कवितेतले शब्द, किंवा त्यांचे प्रतिशब्द अवतरणांत दिलेले आहेत. मुळात म्हटल्याप्रमाणे आपल्या समाजात दिसणाऱ्या झुंडशाहीच्या प्रच्छन्न व एका अर्थाने बिनडोक प्रदर्शनाला उद्देशून ही कविता आहे. केवळ शक्तीच्या आधारे समाजाविरुद्धच काही लोक उभे राहातात व पुंडशाही करून प्रसिद्ध होण्याचा प्रयत्न करतात (दुर्दैवाने यशस्वीही होतात) हीच आपल्या समाजाची शोकांतिका आहे. माझ्या डोळ्यासमोर उदाहरण होतं ते मुतालिक प्रकरणाचं. तथाकथित उद्देश - संस्कृतीरक्षण. पण त्यांचा मार्ग धाकदपटशा करणे, दादागिरी करणे व त्यातून राजकीय बळ मिळवणे/वाढवणे (ज्याला जालिय भाषेत टीआरपी वाढवणे म्हणता येईल) हाच असतो. यासाठी त्या सेनांमध्ये बुद्धीहीन वानरांची भर होते. त्यांच्यात 'स्नायूप्रताप आणि टगेगिरी' याशिवाय काही नसतं, व झाडांच्या फांद्यावर उड्या मारणे व पारंब्यांवर लोंबकाळणे याशिवाय दुसरी काही कला अवगत नसते. मग व्हॅलेंटाईन्स डे वगैरेचं निमित्त करून तरुण पीढीशी 'प्रक्षुब्ध भाषेत भांडणशब्द' घेतले जातात. 'ठिकठिकाणी शक्तीची, बळजबरीची भाषा वापरून' आपल्या 'निर्लज्ज पणाची प्रतीकं' दाखवली (जाहीर केली) जातात. 'अतिशय हिडीस शब्द' वापरून 'सात्विक संतापाने माथी भडकावून' संस्कृती रक्षणाच्या आरोळ्या देतात खरे, पण ती मनातली तरुण पीढीला मिळणाऱ्या सुखांविरुद्धची सूप्त 'केविलवाणी चडफड' असते. 'उसना आवेश आणून ही फुकटची धडपड' शेवटी कशासाठी? त्यांना न मिळालेल्या सुखांचा हा जळफळाट आहे का? त्यांना तरुणपणी प्रेम व्यक्तच करता आलं नाही या 'कमीपणातून आलेलं हे द्राक्षं आंबट' म्हणणं आहे का? 'सही' विडंबना- सही विटंबन||८|| हे कडवं जरा समजावून घेण्यासारखं आहे. त्याची फोड विडंबनासही, 'सही' विटंबन अशी आहे. (विडंबना शब्दानंतर '-' आहे विडंबनासही हा एक शब्द आहे हे दाखवण्यासाठी) याचा अर्थ असा की मुतालिकांच्या वानरांनी जी लांच्छनास्पद कृत्य करून भारतीय संस्कृती रक्षणाच्या नावाखाली संस्कृतीची विडंबना केली त्याचं प्रत्युत्तर म्हणून मग तरुण पीढीलाही त्यांच्या तोंडावर काळं फासून त्यांची 'सही' (खरोखरची, उत्तम) विटंबना करण्याची वेळ आली. अर्थातच एकदा कविता प्रसिद्ध झाली की कवीइतकाच वाचकांचाही कवितेच्या अर्थावर हक्क राहातो. त्यामुळे टारझन यांची प्रतिक्रिया वाचून त्यांनी नक्की काय अर्थ हे जाणून घेण्यास उत्सुक आहे. त्यांनी खरोखरच काहीतरी वैयक्तिक, युनिक अर्थ काढलेला दिसतो.

बाकी आमच्या मिर्‍या योग्य लोकांना बरोबर झोंबलेल्या पाहुन गम्मत वाटली

त्यांनी नक्की कुठच्या मिऱ्या कोणाच्या डोक्यावर वाटून उधळल्या, व त्या कोणाला झोंबल्या अशी कल्पना झाली (व त्यातनं नक्की गंमत कशी झाली) ते सांगावं. कवितेच्या रसग्रहणात वेगवेगळ्या अर्थांनी भरच पडते असं माझं मत आहे. मग मिपावर असं लोकांना मिऱ्या झोंबवणं योग्य का हा प्रश्न दुय्यम ठरतो असं मला वाटतं.