दिवाळी अंक २०२६ : आता लिहायला घ्या!

दिवाळी अजून जरा दूर आहे.

म्हणजे कॅलेंडरमध्ये दूर आहे. संपादक मंडळाच्या डोक्यात मात्र ती आतापासूनच सुरू झाली आहे. बाकी लोकांना दिवाळी म्हटलं की फराळ, फटाके, रांगोळी, नवीन कपडे असं काहीबाही दिसतं. संपादकांना रिकामी अनुक्रमणिका, शेवटच्या तारखेला एकदम येऊन आदळणारे व्यनि, ई मेल्स आणि “लेख जवळजवळ पूर्ण झाला आहे, आणखी दोन दिवस मिळतील का?” असे प्रश्न दिसायला लागतात.

म्हणून या वेळी जरा लवकरच हाका मारत आहोत.

तर, प्रथेनुसार यंदाही मिसळपाव दिवाळी अंक २०२६ साठी मिपाकर सदस्य आणि वाचक यांच्याकडून साहित्य मागवत आहोत.

यंदा कोणतीही खास थीम नाही. नकोच..!! खूप झाल्या थीम्स.

प्रेम, प्रवास, विज्ञान, समाज, आठवणी, रहस्य, विनोद, भय, स्वयंपाक, इतिहास, तंत्रज्ञान, सोशल मीडिया ,  रील्स कशी बनवावीत यापैकी काहीतरी किंवा त्याखेरीज या मोठ्या यादीपैकी कोणत्याही सदरात न बसणारं पण वाचावंसं वाटणारं काहीही चालेल. कथा, कविता, ललितलेखन, वैचारिक लेख, अनुभव, व्यक्तिचित्र, प्रवासवर्णन, विज्ञान आणि तंत्रज्ञानविषयक लेख, पाककृती, भाषांतर, व्यंगचित्र अशा सर्व साहित्यप्रकारांचं स्वागत आहे.

थोडक्यात, विषयाचं बंधन नाही. फक्त लिहिणाऱ्याने स्वतः लिहिलेलं आणि वाचणाऱ्याला काहीतरी देणारं असावं. ते "काहीतरी" म्हणजे ज्ञान, विचार, आनंद, हसू, हुरहूर किंवा रात्री झोपताना उगीच आठवत राहणारं एखादं वाक्यदेखील असू शकतं. पण अगदीच शब्दशः घेऊ नका. एकोळी धागे मिपावर अप्र होतात हे माहीत असेलच..!!

दर वर्षीचे काही नेहमीचे नियम आहेत. जुन्या मिपाकरांना ते आता तोंडपाठ झाले असतील. तरीही नवीन लेखकांसाठी आणि पाठ झालेले नियम सोयीस्करपणे विसरणाऱ्या जुन्या लेखकांसाठी पुन्हा एकदा चऱ्हाट वळणे आले:

* दिवाळी अंकासाठी पाठवलेले साहित्य पूर्वप्रकाशित नसावे.

* लेखन युनिकोड टेक्स्ट स्वरूपात पाठवावे. पीडीएफ, छायाचित्र किंवा स्कॅन केलेले हस्तलिखित पाठवू नये.

* साहित्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात AI वापरून लिहिलेले किंवा तयार केलेले नसावे. दिवाळी अंकासाठी मिपाला लेखकाचे स्वतःचे विचार, स्वतःचे शब्द आणि स्वतःची निर्मिती अपेक्षित आहे. एडिट करायला किंवा आऊटलाईन ऊर्फ रूपरेखा बनवायला एआय वापरला तर चालेलच.  पण पूर्ण लेखनच एआय लिखित नसावं. एआय स्लॉप इज नॉट वेलकम.

* साहित्य मिसळपाववरील ईमेलने sahityasampadak.mipa@gmail.com या ई पत्त्यावर पाठवावे.

* ईमेलमध्ये आपला मिपा आयडी जरूर लिहावा. आपण मिपाचे सदस्य नसाल, तर आपले नाव आणि आवश्यक संपर्कविषयक माहिती लिहावी.

साहित्य पाठवण्याची अंतिम तारीख : १५ ऑक्टोबर २०२६

अंतिम तारीख म्हणजे साहित्य पाठवायला सुरुवात करण्याची तारीख नव्हे.  हाच एक छोटासा गैरसमज दर वर्षी अनेकांचा होतो. तो यंदा होऊ नये अशी क्षीण आशा आहे. तुमचं लेखन तयार असेल तर लगेच पाठवा. तयार नसेल तर आजच लिहायला घ्या.  अगदी रातोरात उठून लिहायला बसणं शक्य नसेल तर उद्या सकाळी सुरुवात केलीत तरी हरकत नाही. पण १५ ऑक्टोबरच्या मध्यरात्री घड्याळ आणि इंटरनेटची गती यांच्याशी एकत्र शर्यत लावू नका.

लेख मिळाल्यानंतर निवड, आवश्यक संपादकीय संस्कार, मुद्रितशोधन, सजावट आणि अंकाची तांत्रिक निर्मिती असं बरंच काही पडद्यामागे चालतं. ते आमचं बऱ्याचदा रडून झालंच आहे. पण मुख्य म्हणजे त्यासाठी आम्हालाही थोडा वेळ द्या... इतकंच.

मिपाचा दिवाळी अंक हा केवळ संपादक मंडळाने तयार केलेला अंक नसतो. सदस्य आणि वाचकांनी आपापल्या पोतडीतून आणून ठेवलेल्या कथा, कविता, अनुभव आणि विचारांमधून तो तयार होतो. काही जुने हात दर वर्षी न चुकता लिहितात. काही बराच काळ शांत राहून अचानक एखादं सुंदर लिखाण घेऊन येतात. काहींचं हे पहिलंच लेखन असतं. त्या सगळ्यांसाठी जागा असावी म्हणून हे आवाहन. जरा उशीरच झाला असला तरी, देर आये दुरुस्त आये म्हणा..

तर.  लेखण्या, कीबोर्ड, मोबाईल आणि मनात बरेच दिवस मुक्कामाला असलेले विषय बाहेर काढा. पांढऱ्यावर काळं आणि नाईट मोड आवडत असेल तर काळ्यावर पांढरं करून लगेच सेंडवा.  पण फक्त युनिकोड.  पीडीएफ किंवा अन्य फॉरमॅट नको.

वाट बघत आहोत.