वेदवाणी :मत्सर: वैयक्तिक अधोगतीपासून ते राष्ट्रीय प्रगतीच्या विरोधापर्यंत

अर्धवाहक चिप (गा पै कृपया योग्य शब्द सुचवा!) हे आजच्या जगातील नवे तेल आहे. सर्वत्र सर्व काही या चिप्सवर चालते. अशा वेळी "चिप्स स्मगल करता येतील" असे म्हणणे म्हणजे देशाला काळ्या बाजाराच्या आणि इतर देशांच्या दयेवर सोडण्यासारखे आहे.  भारताच्या सद्य प्रगतीमुळे अस्वस्थ होणारे काही माजी धोरणकर्ते पाश्चात्य देशांच्या किंवा विरोधी लॉबीच्या प्रभावाखाली किण्वा पाकिट काम करतात, असा संशय घेण्यास वाव आहे.

इतिहासात जयचंदाने घोरीला बोलावले होते. आजचे आधुनिक जयचंद परकीय शक्तींना थेट आमंत्रण देत नसले, तरी भारताच्या आत्मनिर्भरतेच्या प्रत्येक प्रयत्नावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करून परकीय कंपन्यांचा आणि देशांचा छुपा फायदा करून देत आहेत.

रघुराम राजन आपली मते काही प्रमाणात मथळे निर्माण करण्यासाठी व्यक्त करतात असे वाटते. पण त्याचे दर्शनी मूल्य ना पाहता मूळ मुद्दा नक्की काय होता हे त्याचे खंडन करण्यासाठी पाहिले पाहिजे. निव्वळ मत्सर म्हणून कुणाच्या मताला बाजूला सारणे योग्य नव्हे आणि निव्वळ मथळे पाहून त्याच्या मूळ गाभ्याची हेटाळणी करू नये. कारण राजन ह्यांच्या मनात मत्सर जरी असला आणि त्यांचे मतप्रदर्शन हे मत्सराने प्रेरित जरी असले तरी त्यांचे तर्क हे चुकीचेच आहे असे नाही.

समजा माझे केस सुंदर आहेत पण नाक नकटे आहे. माझ्या शत्रूला माझी निंदा करायची आहे. ती माझ्या केसांची थट्टा उडवेल कि नाकाची ? आता तिचा हेतू दुष्ट असला तरी माझ्यासाठी तो माहिती लाभ (information gain) आहे कि माझ्या नाकात समस्या आहे.

रघुराम राजन ह्यांच्या विविध मतांवर मी सहमत नाही. त्यांचे मत हे अमेरिकन केंद्रित आहे आणि अमेरिकन प्रेक्षकांसाठी आहे असे वाटते. भारतीय जनमानस आणि भारतीय संदर्भ त्यांना व्यवस्थित समजत नाहीत असे वाटते. पनगरिया आणि  भगवती त्या मानाने जास्त चांगले वाटतात.

रघुराम राजन हे सुरक्षा विशेषज्ञ् नाहीत त्यामुळे राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी काय आवश्यक आहे आणि नाही ह्याचे ज्ञान त्यांना नाही. त्याच वेळी निव्वळ अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनातून सुरक्षेसाठी चिप्स पाहिजेत म्हणून चिप्स साठी सबसिडी निर्माण करणे ह्या धोरणात चूक असू शकते हे सुद्धा मान्य केले पाहिजे. सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून स्वावलंबी होण्यासाठी अमुक तमुक उद्योगाला सबसिडी दिली पाहिजे ह्याची सुद्धा गरज नाही.

दुसरी गोष्ट म्हणजे सेमी-कंडक्टर मध्ये स्वावलंबन कठीण किंबहुना अशक्य आहे. भारताला सोडा, अमेरिकेला सुद्धा कठीण आहे. कारण design साठी विविध सॉफ्टवेर हे अमेरिकन आहे, फॅब्रिकेशन साठी लिथोग्राफी मशीन नेदरलँड मधून येते, त्यासाठी लागणारे अनेक घटक चीन आणि जर्मनीतून येतात. फॅब्रिकेशन साठी सर्वांत अत्याधुनिक तंत्रज्ञान तैवान मध्ये आहे. सर्व काही तुम्हाला भारतात निर्माण करणे शक्य नाही आणि गरज पडल्यास ह्यातील एक दोन घटक सुद्धा नाही झाले तर संपूर्ण चिप धंदा कोसळतो. उदाहरणार्थ हेलियम. हेलियम कतार किंवा ओमान मधून येतो. अमेरिकन आदेशावर हो कधीही बंद होऊ शकतो. मग काय करणार ? त्यामुळे आधीच विकत घेऊन ठेवणे आणि स्मगलिंग पर्याय म्हणून पाहणे सुद्धा अगदीच मूर्खपणाचे नाही. अमेरिकन SR-७१ ला जे टायटेनियम लागते ते अमेरिकेने रशियाची दिशाभूल करवून मिळवले होते.

भारताला "अत्याधुनिकच" पाहिजे असे नाही कारण क्षेपणास्त्रांत तुम्ही ९nm वापरा किंवा १००nm विशेष फरक पडत नाही असे काही लोक म्हणतात. पण तिथे सुद्धा आधुनिक NVDIA jetson मिनी सारखे consumer hardware सुद्धा रशिया क्षेपणास्त्रांत smuggling करून वापरत आहे कारण ते अत्याधुनिक आहे आणि त्या प्रकारचे तंत्रज्ञान विकसित करणे रशियाला शक्य नाही. त्यामुळे उद्या भारताला सुद्धा "अत्याधुनिक" तंत्रज्ञानाची गरज भासेल.

आणि युद्धांत काही चिप्स फेकून मारल्या जात नाहीत. आधुनिक शस्त्रास्त्रे प्रचंड क्लिष्ट आहेत आणि असंख्य प्रकारचे तंत्रज्ञान त्यांना लागते. त्यामुळे तुम्ही एक गोष्ट सबसिडी द्यायला गेलात तर दुसऱ्या गोष्टीसाठी पैसे कमी पडतात. नि हि गोष्ट भारताची आहे असे नाही. अमेरिकेत सुद्धा तुम्हाला हेच आढळेल. चीन वर निर्बंध लादायचे आणि स्वतःचे (आणि चीन चे ) नुकसान करायचे कि त्याऐवजी दुसऱ्या शास्त्रास्त्रांत गुंतवणूक करायची असे पर्यंत तुम्हाला चर्चेत दिसतील.

ह्या सर्वाला इतर पर्याय सुद्धा आहेत. चिप्स साठी भारत खूप महत्वाचा देश आहे. अनेकांना कल्पना नसेल कि साधारण ६०% मनुष्यबळ हे भारतीय किंवा भारतीय मुळाचे आहे. त्यामुळे भारताला चिप्स देण्यास अमेरिकेने किंवा आणखी कुणी नकार दिल्यास त्यांना हादरविण्यास भारताकडे सुद्धा पर्याय आहेत. हे पर्याय भारताला सुद्दा अपाय करतील पण अटीतटीच्या युद्धांत असले पर्याय सुद्धा टेबल वर मांडले जातात.

ट्रम्प तात्यांनी भारतावर टॅरिफ वगैरे लादले असले तरी iphone वर लावले नाहीत कारण त्यांत त्यांचे प्रचंड नुकसान झाले असते. युद्धकाळांत भारताने iphone फॅक्टरी बंद केली तर apple चा स्टॉक आणि एकूण मार्केट वर काय परिणाम पडेल ?

त्यामुळे भारत अगदीच अबला नारी नाही आणि सरकार जे काही करते ते सुद्धा राष्ट्रहिताच्या भावनेने करते असेही नाही (आपली भाबडी समजूत तशी असली तरी नाही). राजन हे कदाचित द्वेष बुद्धीने प्रेरित असतीलही पण ह्याचा अर्थ त्यांचा मूळ मुद्दा विना तर्क बाजूला काढणे म्हणजे वितण्डवाद आहे.

न्याय ह्या भारतीय तत्वज्ञानात मूळ मुद्दा खोडून न काढता व्यक्तीवर दोषारोप करणे किंवा भावनिक आरोप करणे ह्याला वितण्ड म्हणातात.

एकतर ठरवून घ्या राजकीय लेख लिहायचा आहे, सांस्कृतिक/धार्मिक का तात्विक ! तिन्हीची खिचडी कळेनाशी होते, किमान इथे तात्विक संपले अन् खाली राजकीय सुरू होणार आहे इतपत स्पष्ट लिहा ही नम्र विनंती. 

त्याशिवाय, रघुराम राजन काही बोलला असेल तर त्याचे नाव घेऊन लिहा. इथे खांग्रेस, नमाजवादी इत्यादी लिहिणारी जनता सुखात लिहित असते तुम्ही राजनचे नाव घेतल्याने काहीही आभाळ कोसळणार नाही. 

आता जे काही लेखन वाचून माझे मत झाले आहे ते असे की रघुराम राजन किंवा कुठलाही अर्थशास्त्रज्ञ फार मनावर घेऊ नये. रघुराम राजन किंवा इतर कोणी अर्थशास्त्रज्ञ ह्यांची हयात एखाद विशिष्ट थिअरीची भलामण करण्यात जाते आणि उतारवयात ती विचारसरणी हातची सुटताना दिसली की ते कातावून जातात. 

फार काय ! सुब्रह्मण्यम स्वामी सुद्धा एक अर्थशास्त्रीच ! बघा बुवा किती सिरीयस घ्यायचे ते !

(अनर्थशास्त्रज्ञ ) खोंडे

लेखातील राजकिय फ्लेवर बाजूला ठेवून फक्त 'आध्यात्मिक व मानसिक संदेश' एवढाच फोकस ह्या प्रतिसादात ठेवतोय.

सगळ्या आध्यात्मिक ग्रंथांत / साहित्यात फक्त उपदेश / संदेश आहेत. दुर्दैवाने, चपखल मार्ग अजिबात नाहीयेय.  उदाहरणार्थ:

ह्यामधे घातक विषारी विकार कुठे असतो, कसा तयार होतो? ह्यावर काहीही सखोल भाष्य वेद करत नाहीत. तसेच ते विकार मुळासकट उपटून नष्ट करण्याचा सखोल मार्गही दाखवत नाही. कोरडा उपदेश फक्त. 

त्यामुळे हजारों वर्षांची परंपरा असूनही आध्यात्मिक व मानसिक संदेशांच्या शब्दिक बुडबुड्यांखेरीज हाती काही लागत नाही.

- (मार्ग शोधणारा (Seeker) ) सोकाजी