बर्बरता

सदर शब्द हिंदी ह्या भाषेत ऊत्तरेतील राज्यात वापरला जातो. महाराष्ट्रात असला शब्द वापरला जात नाही. हिंदी ह्या युपी बिहारींच्या भाषेत कुठला शब्द कुठून आला ह्यावर आपण मराठी लोकांनी का दळण दळावं? इतके रिकामे मिपाकर नसावेत असं मला वाटतं.

विविध भारती, दूरदर्शन, किंवा ऑल इंडीया रेडिओ हे हिंदी आणि उर्दू भाषेसाठी प्रमाणभूत म्हणून बघण्याचे दिवस बहुदा संपलेत. हीच गत मराठीची देखील झाली आहे. आणि वर्तमानपत्राबद्दल तर बोलायलाच नको. तिथे तर डुलक्या घेण्यासाठीदेखील उपसंपादक उरले नसावेत असं दिसतंय. आता ठराव संमत न होता पारीत होतात, इशारा न मिळता संकेत मिळतात, सांसद आणि विधायक यांनी खासदार आणि आमदारांची सुट्टी केली आहे. आता ”ब्राउजर सुरु करून साईट ओपन कर” हे जितकं मराठी वाटतं तितकंच “उद्या नवनिर्वाचित सांसद शपथ ग्रहण करतील” मराठी ऐकावं लागेल असं दिसतंय.

इतके रिकामे मिपाकर नसावेत असं मला वाटतं.
इथे तुमच्या bcci च्या टीम चा काथ्या कुटायला वेळ आहे. बाकी च्या कथा कुटायला पण टाईम भेटल.
बाकी बर्बरता शब्द महाभारत मधील बार्बरीक वरून आला असावा.
बार्बरिक कोण होता या साठी वेगळा धागा काढायला हरकत नाही

बडबड या शब्दाचं मूळ पहायला व्युत्पत्ती कोश आत्ता हाताशी नाही. मुळात हा शब्द onomatopoeia किंवा ध्वनिदर्शक शब्द दिसतो.
वेदशास्त्रीं नाहीं चाड । वायां करिती बडबड ॥
अशी एकनाथांच्या अभंगाची एक ओळ सापडली त्याअर्थी किमान यादवकालीन तरी हा शब्द मराठीत रुजलेला नक्कीच असणार. किती जुना ते कळलं तर छानच होईल.

बर्बरता आपण म्हणता त्याप्रमाणे ग्रीक-रोमनेतरांशिवायचे 'असंस्कृत', 'रानटी' म्हणून क्रूर अशा अर्थानेच हिंदीत आहे. पण इंग्रजी शब्दांचे 'हिंदीकरण' करण्याची त्यांची पद्धत आहेच. उदा. बार्बरिक, बार्बेरियनचं बर्बर, सॉक्रेटिसचं सुकरात, प्लेटोचं अफलातून, रिपोर्टचं रपट. असो, एकेक भाषेच्या तऱ्हा.

बर्बरता हा शब्द बार्बारीक या इंग्रजी शब्दावरून तयार झालाय
( जसे तकनीक = टेक्नीक , त्रासदी = ट्रॅजडी , बरामदा - व्हरांडा )

वांद्र्याचे बांदरा आनि हिंजवाडी चे हिंजेवाडी ऑलरेडी केलेले आहे
तीच गोष्ट स्पेलिंग ची. हिंदी भाषीक लोक ड चे स्पेलिंग आर एच असे करतात. कशासाठी तेच जाणोत.
म्हणजे घोरपडी चे स्पेलिंग घोरपुरी केलेले असे आहे.
कचोरी चा उच्चार कचोडी असा करतात. पुरी चा उच्चार पुडी असा करतात.
हे तर सोडा "पार्टी " या शब्दाचा उच्चार पाट्टी असा करतात.

बर्बर क्रूर होतेच आणि परकीय टोळी योद्धे होते. ते बहुधा उत्तर आफ्रिकेतले असून नंतर भाडोत्री सैन्याच्या रूपाने युरोपात पसरले.

महाभारतात भीष्मपर्वात आणि द्रोण पर्वात त्यांचा उल्लेख हा कायमच इतर परकीय किंवा रानटी टोळीवाल्या योद्ध्यांच्या बरोबरीने येतो.

शकाः किराता दरदा बर्बरास्ताम्रलिप्तकाः |
अन्ये च बहवो म्लेच्छा विविधायुधपाणयः||

काम्बोजानां सहस्रैस्तु शकानां च विशां पते |
शबराणां किरातानां बर्बराणां तथैव च ||

शक, किरात, दरद, बर्बर, ताम्रलिप्तक, म्लेंच्छ, कंबोज, शबर हे रानटी आणि परकीय योद्धे येथे दिसतात.

मात्र बडबड ह्या शब्दाचे मूळ बरबर ह्या शब्दात नसून ते संस्कृतोद्भव/ प्राकृतोद्भव आहे. मूळ संस्कृत शब्द वद, वद पासून वदवद आणि त्यापासून बडबड आणि वटवट हे दोन समानार्थी शब्द तयार झाले. वदवदचे प्राकृत मूळ वडवाडइ असे आहे. इतिहासाचार्य राजवाडे भद्, बद्, वृध् असेही धातू सुचवतात.

शिवाय बडबद हा शब्द ज्ञानेश्वरीतही १५व्या अध्यायात आला आहे.

म्हणौनि रिकामें तोंड । करूं गेलें बडबड ।
कीं गीता ऐसें गोड । आतुडलें ॥ २१ ॥

तर मोरोपंतांची पुढील आर्या तर प्रसिद्धच आहे.

कुरुकटकासि पहातां तो उत्तर बाळ फार गडबडला, स्वपरबळाबळ नेणुनि बालिश बहु बायकांत बडबडला ॥

मला वाटतं ह्या विषयावर इतके विवेचन पुरेसे व्हावे.