Skip to main content

इनस्क्रिप्ट टंकन

लेखक टीपीके यांनी मंगळवार, 25/08/2020 18:19 या दिवशी प्रकाशित केले.
सुमारे १९८६ साली भारत सरकारने भारतीय भाषांसाठी संगणक कळफलक प्रमाणीत केला. त्याचे नाव इनस्क्रिप्ट. पुढे १९८८ आणि १९९२ साली त्यात सुधारणा केल्या. त्या काळी युनिकोड वगैरे नव्हते. पुढे युनिकोड आले त्यातही भारतीय भाषांसाठी सुधारणा झाल्या. परंतु तो पर्यंत भारतीय भाषांसाठी लिखाण करण्यासाठी अनेकांनी अनेक अप्रमाणित पद्धती विकसित केल्या होत्या जसे गमभन, बोलनागरी इत्यादी. अशीच आणखी एक सोय म्हणजे गुगल इनपुट टूल्स. AI आणि तत्सम तंत्रज्ञानाचा वापर करून विविध भाषांसाठी बनवलेली प्रणाली, जी अर्थातच प्रमाणित नाही दुर्दैवाने आजही भारतीय भाषांमध्ये टंकणे कठीण पडते कारण प्रमाणीकरणाचा आणि त्याच्या प्रसाराचा अभाव. तसेच भारतात मिळणाऱ्या संगणकांचे कळफलक हे अमेरिकन असतात व भारतीय इनस्क्रिप्ट अक्षरे त्यावर नसल्याने प्रसारही होत नाही. सुदैवाने युनिकोड मुळे जगातील सर्व भाषांना संगणकावर स्वतःची एक प्रमाणित लिखाण पद्धती तयार झाली आहे ,आज सगळ्या ऑपरेटिंग सिस्टिम्स युनिकोड सपोर्ट करतात तसेच त्या त्या भाषांमध्ये लिहिण्याची सोयही देतात. परंतु भारतीय भाषांमध्ये तरी हे लिहिणे अजून तितकेसे रुळले नाही. आपल्याला मराठी वर्णमाला येत असेल तर हे टंकणे शिकणे फार सोपे आहे. रोज अर्धा तास या हिशेबाने ४-६ दिवसात बऱ्यापैकी जमू शकते. अर्थात टंकणे गुगल इनपुट टूल्स इतक्या वेगाने होत नाही परंतु या (गुगल इनपुट टूल्स) पद्धतीत काही स्पेसिफिक शब्द लिहिणे जरा कठीण जाते वेळी इनस्क्रिप्ट माहिती असणे फायद्याचे ठरते. रच्याकने गुगल इनपुट टूल्स पण इनस्क्रिप्ट ला सपोर्ट करते. तर आज ह्या पद्धतीने काही कठीण शब्द कसे लिहायचे हे बघू. खरे तर मी माझ्या सोयीसाठी ह्या नोट्स तयार केल्या होत्या कारण मला ही माहिती कुठेच मिळाली नाही, खास करून मराठीतले विविध र चे प्रकार इत्यादी. इतरांनाही याचा फायदा होईल असे वाटल्याने इथे देत आहे. अजूनही कोणता शब्द तुम्हाला लिहिता येत नाही असे वाटत असेल तर प्रतिसादात विचारू शकता, मी उत्तर द्यायचा प्रयत्न करीन.

मराठी वर्णमाला

अ (D) आ (E) इ (F) ई (R) उ (G) ऊ (T) ए (S) ऐ (W) ओ (A) औ (Q) अं (Dx) अः (D_) अॅ (D@) अॉ (|) क (k) ख (K) ग (i) घ (I) ङ (U) च (;) छ (:) ज (p) झ (P) ञ (}) ट (') ठ (") ड ([) ढ ({) ण (C) त (l) थ (L) द (o) ध (O) न (v) प (h) फ (H) ब (y) भ (Y) म (c) य(/) र (j) ल (n) व (b) श (M) ष ( < ) स (m) ह (u) ळ (N) क्ष (Shift + 7) ज्ञ (Shift + 5) त्र (Shift + 6) क्ष (Shift + 7) श्र (Shift + 8) ऋ (+) ् (d) ा (e) ि (f) ी (r) ु (g) ू (t) े (s) ै (w) ो (a) ौ (q) ं (x अनुस्वार) ः (_) ॅ (@) ँ (X) ॉ (\) ृ (=) ॄ (Left Ctrl + shift + u + 0944) (0950 is a unicode character for ॐ , you can replace 0950 with any other code to type other unicode characters. List of all Devnagari unicode characters https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf) ॐ (Left Ctrl + shift + u + 0950) ऽ (Left Ctrl + shift + u + 093d) ₹ (Left Ctrl + shift + u + 20b9)

कीबोर्ड लेआऊट

इनस्क्रिप्ट देवनागरी कळफलक असा दिसतो. हा देवनागरी वर्णमालेप्रमाणे organise केला आहे. KB Devanagari InScript text 1

काही कठीण शब्द कसे लिहिता येतील याची उदाहरणे

कृष्ण (k= पर्वत (hjdbl) वृत्त (b=ldl)
हऱ्या (uJd/e) नाऱ्या (vJd/e) झिंदाबाद (Pfxoeyeo)
ऑफीस (|Hrm) अॅपल (D@hn) अत्युकृष्ठ (Dld/gk=<d")
त्राही (Shift + 6eur) त्र्यंब्यक (Shift + 6d/xyd/k) प्रत्येक (hdjld/sk)
ऋषी (+ स्वताः (mdble_) हृदयात (u=o/el)
महाराष्ट्र (cueje<d'dj) राष्ट्रीय (je<d'djr/) प्रश्न (hdjMdv)
बँक (yXk) अँड्रॉईड (DX[dj\R[) कॅमेरा (k@csje)
भक्ती (Ykdlr) धक्का (Okdke) लॅपटॉप (n@h'\h)
ज्ञानेश्वर (Shift + 5evsMdbj) एक्स्ट्रॉ (Skdmd'dj\) द्रौपदी (odjqhor)
ऱ्हस्व (Jdumdb) काँप्युटर (keXhd/g'j) माझं (cePx)
चम्पा (;cdhe) ब्रम्ह (ydjcdu) क्षणीक (Shift + 7Crk)
इंट्रेस्टींग (Fx'djsmd'rxi) वाङमय (beUc/) विठ्ठल (bf"d"n)
विठ्‌ठल (bf"d 'Left Ctrl + Shift + u + 200c' "n)
हूर्‌र्‌र्‌ (utjd 'LeftCtrl + Shift + u + 200c' jd 'Left Ctrl + Shift + u + 200c' jd 'Left Ctrl + Shift + u + 200c') मुद्दाम हलन्त पाहिजे असेल तर ही पद्धत वापरु शकता
अधिक माहिती
वाचने 70764
प्रतिक्रिया 102

प्रतिक्रिया

चौथा कोनाडा मंगळवार, 06/10/2020 13:10
इथं मिपावर देखील "उद्घाटन" असाच टंकला जातोय. मिपावर अक्षराचा पाय कसा मोडायचा ? (सध्या जे काही शुद्धलेखन, व्याकरण , मराठी भाषा रुढ होतेय ते बघवत नाही, मराठी काय सोप्पी आहे असं समजुन परभाषिक लोक मराठीवर अत्याचार करत आहेत )

शाम भागवत मंगळवार, 06/10/2020 14:37
याबाबतीत मनोगत हे संस्थळ अप्रतीम आहे. पण तिथल्या नियमांच्या जाचाला कंटाळून ह्या संस्थळाची निर्मिती झाली आहे. 😀 एक्सेलमधे फाॅर्म्युला तयार करताना काहीवेळा “सर्क्युलर रेफरन्स” चा एरर मेसेज येतो. त्याची आठवण झाली.

😀

निनाद बुधवार, 07/10/2020 04:34
हा विषय कुणीतरी मनावर घेऊन unicode.org ला जरा लावून धरला पाहिजे म्हणजे character code tables बदलतील. त्याशिवाय हे दुरुस्त होईल असे वाटत नाही. तसेच जे लोक फाँट बनवतात त्यांनाही याची जाणीव सारखी करून दिली पाहिजे. मला वाटते त्या प्रमाणे जोडाक्षर कसे दिसावे याची मांडणी unicode.org ठरवते. 0926 हा कोड आला की द अक्षर उमटते. 0927 हा कोड आला की ध, तसेच 0918 हा कोड आला की घ. तथापि द्ध साठी कोड काय ते कळले नाही. तसेच द आणि घ यांचा एकत्रित कोड काय हे पण आकलन झाले नाही. फाँट बनवतांना मग ते कसे उमटत जात असावेत यावर जाणकारांनी यावर प्रकाश टाकावा. अधिक माहिती: https://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf

चौथा कोनाडा बुधवार, 07/10/2020 17:54

+१

शासकिय पातळीवर मराठी विभागाचे लोक या संबधी काही हालचाल करत आहेत की नाही तेच कळत नाही. मराठी संस्थळे, विद्यापीठ, पुस्तक प्रकाशक इ लोकांनी एकत्र येवुन या वर चर्चा घडवली तर अडचणी समजतील आणि त्यानुसार सुधारणा करता येतील.

सुमो मंगळवार, 06/10/2020 13:27
उद्‌घाटन पाय मोडायचा असेल तर प्रमुख कीबोर्ड वापरा. &#128528

Gk मंगळवार, 06/10/2020 16:16
इंग्रजी की बोर्ड हा कुणाला स्पर्धा म्हणून काढला नव्हता , तो वापरणार्याची गरज व निकड सुकर व्हावी म्हणून काढला होता, त्यामुळे त्यात दाही बोटात कोणती अक्षरे जास्त वापरली जातात व कोणते बोट कुठवर पोचेल ह्याचा अभ्यास करून मग तो की बोर्ड बनला व लोकप्रिय झाला इतर भाषेतले की बोर्ड हे केवळ अस्मिता म्हणून बनवले जात आहेत , किंवा इंग्रजीला स्पर्धा म्हणून , त्यामुळे ते सुकर नाहीत , तुमच्याच लिपीत कितीतरी केपीटल अक्षरांचा प्रयोग आहे , तो प्रत्येक वेळी अजून एक केप की वापरून पूर्ण करावा लागतो , याउलट इंग्रजी की बोर्ड वरून झ साठी सरळ jh दाबणे जास्त सोपे आहे एके काळी स्पेशल मराठी बोर्ड होता , टाइप रायटरला , हे खरे आहे , तो त्याकाळी पूर्ण महाराष्ट्रात एकच होता , हेही खरे आहे , पण आता जग बदलले आहे , आता तसा अजून एक नवीन कीबोर्ड लक्षात ठेवने फारसे सोपे नाही , बोटांनाही अवघड जाईल अस्मितेच्या नावाने प्रत्येक भाषेने नवा की बोर्ड हे म्हणजे न्यूटन च्या गोष्टीतल्या मांजराला एक भोक आणि पिलांना अजून एक भोक असा प्रयोग होईल क्षमस्व

Gk बुधवार, 07/10/2020 13:49
लोकांना कॉम्पुटर बाबतीत सोपे व फुकट हवे असते पूर्वी श्रीलिपी विकत होती , तेंव्हा पायरेटेड व्हर्जन हुडकायला त्यांचे इनिस्पेक्तर गावोगावी फिरायचे व छापा घालून चोरीची श्रीलिपी मिळाली तर केस करायचे म्हणून फ्लोपिवरून शिवाजी 01 , 02 वापरणे सोपे व बिना कटकटीचे होते डॉक टू पीडीएफ आणि व्हाईस वरसा करायलाही किती खर्च आणि वेळ जायचा , आता सगळे मोबाईल वरून फुकट होते आता मराठी लिप्याही फुकट व सोप्या असतील तर लोक तेच प्रेफर करतील

टीपीके सोमवार, 23/11/2020 23:56
ॲपलचा स्टँडर्ड कीबोर्ड इनस्क्रिप्ट आहे. आयफोनवर तोच असतो. गुगलचा स्टँडर्ड कीबोर्ड मात्र तो नाहीये. पण गुगल इनपुट टूल्स मधे मात्र इनस्क्रिप्टचा विकल्प आहे

चौथा कोनाडा सोमवार, 30/11/2020 23:02
धन्यू टीपीके ! गुगल इनपुट टूल्सचा इनस्क्रिप्टचा पर्याय पाहिला, चांगला वाटत आहे पण त्याचा सराव होणे हिच मुश्किल गोष्ट आहे. संगणकावर बसले वर्षानुवर्षाच्या सरावानुसार फोनेटिक टंकनाकडे हात आपसुक वळतात. वेळेच्या मर्यांदानुसार इनस्क्रिप्टचा सराव हेच मोठे आव्हान होऊन बसले आहे. या पार्श्वभुमीवर जर मोबाईल अ‍ॅपम्ध्ये इनस्क्रिप्टचा (ऑन-स्क्रिन) कळफलक मिळाला तर हातसंचावर सराव होऊन असे वाटते. इनस्क्रिप्टच्या (ऑन-स्क्रिन) कळफलकासाठी कुणाला मागणी करावी लागेल ? जाणकारांनी मार्गदर्शन केल्यास बरे पडेल.

शाम भागवत गुरुवार, 26/11/2020 15:15
"मराठी कीबोर्ड विथ मराठी स्टिकर" असे गुगल प्ले वर नाव आहे. एप्पल वाले या की-बोर्डवर खुष असतात. या की-बोर्डवर "ॲ" कसा काढायचा ते अजूनही मला कळलेलं नाही. तेवढी अडचण अजून सुटलेली नाही. व्हाईस टायपिंग साठी "मराठी कीबोर्ड" -देश कीबोर्ड असे नाव आहे. हा पण अतिशय चांगला आहे. आपले उच्चार स्पष्ट असतील तर काहीही त्रास होत नाही. मात्र टाईप झालेले दुरुस्त करावयाचे असेल तर मात्र त्यांनी पुरवलेला की-बोर्ड खूप त्रासदायक वाटू शकतो. मग मी "मराठी कीबोर्ड विथ मराठी स्टिकर" हा कीबोर्ड तात्पुरता निवडतो. गुगल प्ले वरून नाममात्र वीस रुपये भरून जाहिरात मुक्त प्रत मिळवता येते. हा दर काही महिन्यांपूर्वीचा आहे. पैसे देण्यासाठी भीमचा पर्याय नसल्याबद्दल मी नापसंती व्यक्त केली होती. हा सगळा मॅसेज मी व्हॉईस टायपिंग वरून करत आहे.

टीपीके सोमवार, 17/05/2021 19:19
https://play.google.com/store/apps/details?id=marathi.keyboard.marathi… चार दिवसांपूर्वी इन्स्क्रिप्ट साठी हा किबोर्ड वापरायला सुरवात केली. सध्या तरी बरा वाटतोय

चौथा कोनाडा मंगळवार, 18/05/2021 13:20
धन्यु टीपीके ! माझ्या मोबाइलवर (रेडमी ९ प्राईम) वर उतरवून घेतला आहे. वापरुन पाहतो.

चौथा कोनाडा रविवार, 03/10/2021 17:59
इन्स्क्रिप्ट अ‍ॅप वापरून मोबाइलवर मराठी टंकनाचे प्रयत्न केले, पण मोबाईलच्या छोट्याश्या कळफलकावर टंकन करताना खुप गैरसोय वाटली. कदाचित फोनेटीकला सरावलेली बोटे हे देखिल कारण असू शकेल. सध्या मोबाइलवर गुगल मराठी आणि गरज भासल्यास स्वरलिपी अ‍ॅप वापरतो.

टीपीके रविवार, 03/10/2021 18:08
मला पण नाही आवडले हे अ‍ॅप, स्टेबल नाही वाटले, मी काढून टाकले. सध्या स्टिकर बनवणारा शोधतो आहे ;)
कदाचित फोनेटीकला सरावलेली बोटे हे देखिल कारण असू शकेल.
हे फार महत्वाचे कारण असू शकेल

मित्रहो शुक्रवार, 27/11/2020 10:48
छान माहिती आहे. इनस्क्रिप्टचा वापर कमी होता आणि अधिक कमी होत जाईल. पुढे लोक कदाचित व्हॉइस इनपुटचा वापर करतील. मी इनस्क्रिप्ट वापरतो. मला किबोर्ड पाठ झाला आहे त्यामुळे मराठीत मराठीसारखे लिहताना त्रास होत नाही. गुगल इनपुट टुल्स वापरले तर प्रत्येक शब्दाचे स्पेलिंग तयार करुन लिहावे लागते त्यामुळे मला हे सोपे वाटते. कदाचित मेंदूला सवय झाली असेल. हल्ली काही ब्रॉउझर वर अॅ बरोबर दिसत नाही. तसेच पाँड हा शब्द (h + \ + x) असा टाइप केला तर पॉंड असा दिसतो बऱ्याचदा तो अनुस्वार दिसतच नाही म्हणून मग मी (h+e+x) पाँड असा टाइप करतो. हे चुकीचे आहे पण चालते यावरुन VI editor विरद्ध इतर हा जुना वाद आठवला. अर्थात मी VI/ VIM वापरणारा परत तेच सवय. हल्ली फक्त Outlook . परवा मुलाचे बघितले तर Program Blocks आहेत ज्यात फक्त variable ची नावे लिहायची. हळूहळू टाइपिंगचे महत्व कमी होईल असे दिसते.

गॉडजिला सोमवार, 04/10/2021 11:52
हळूहळू टाइपिंगचे महत्व कमी होईल असे दिसते. पुढे लोक कदाचित व्हॉइस इनपुटचा वापर करतील.
हे घडणे संपुर्ण शक्य नाही कारण ध्वनी प्रदुषण न करता लिखाण करायची बाल मानवाला लावली जात असलेली सवय...

सुशान्त मंगळवार, 05/10/2021 14:03
संगणकावर टंकलेखन करण्यासाठी इन्स्क्रिप्ट ही पद्धत सोपी तर आहेच. मुख्य म्हणजे ती प्रमाणित आहे. जेव्हा आपल्याला प्रशिक्षित मनुष्यबळाची आवश्यकता असते तेव्हा प्रमाणीकरणाचा उपयोग होतो. दुर्दैवाने मराठीचा भाषाव्यवहार हा वेगाने ऐच्छिक आणि अनौपचारिक क्षेत्रापुरताच मर्यादित होत चालल्याने प्रमाणीकरणाचे महत्त्व कमी होत चालले आहे. सहध्वनिसंचावर (सेलफोनवर) उपलब्ध झालेली मौखिक टंकनाची सोय अर्थातच उपयुक्त आहे. पण मजकूर संपादित करायचा असेल तर त्यासाठी अजून तरी हातांचा वापरच मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. अशा परिस्थितीत इन्स्क्रिप्टचा वापर करणे इष्ट आणि सोयीचे आहे. (ह्यातला सोयीचा भाग अर्थातच व्यक्तिसापेक्ष राहणार हे मान्यच आहे.) निदान मोठ्या प्रमाणावर मजकूर टंकावा लागतो अशा व्यक्तींना टंकलेखन शिकवताना तरी प्रमाणित आराखड्याचा उपयोग व्हावा अशी किमान अपेक्षा आहे. ज्यांना मराठीची बाराखडी येते त्यांना टंकलेखनासाठी प्रथमतःच इन्स्क्रिप्ट शिकणे अतिशय सोपे आहे. त्यामुळे ज्यांना इच्छा असेल त्यांनी इन्स्क्रिप्ट शिकणे सोयीचे आहे ह्यात शंका नाही. आपल्या लेखाला पूरक माहिती म्हणून जिज्ञासा असेल त्यांना विकिपीडियावरची इन्स्क्रिप्ट ही नोंद पाहता येईल.

सतिश गावडे मंगळवार, 05/10/2021 16:02
जर गुगल इंडीक हा फोनेटीक कीबोर्ड वापरुन माझे काम होत असेल तर मी "शास्त्रशुद्ध" इनस्क्रिप्ट कीबोर्ड का वापरावा? आणि हल्ली बरेच जण तर बोलटंकन सुविधा वापरतात, त्या हे इनस्क्रिप्ट कसं बसवायचं?

टीपीके मंगळवार, 05/10/2021 16:10
सगा सर, तुम्ही आम्ही करतो तो जुगाड. आणि शास्त्रशुद्ध पद्धत का वापरायची याचे कारण वर लिहिलेच आहे. तुम्ही मिपा वर वेगळी, माबो वर वेगळी, विंडोज वर वेगळी, ॲपल वर वेगळी, अँड्रॉइड वर वेगळी पद्धत वापरणार का लिहायला? इंग्रजी साठी असे करावे लागते का? मग मराठीसाठी का?

सतिश गावडे मंगळवार, 05/10/2021 16:22
प्रमाणिकरणाचा मुद्दा पटला. पण वापरकर्ते सवयीचे ध्वनीय टंकफलक सोडतील असे वाटत नाही. (आणि गुगल काही इनस्क्रिप्टच्या नादात गुगल इंडीक बासनात गुंडाळून ठेवेल असेही वाटत नाही) ज्याचे इनस्क्रिप्टविना ज्याचे अडत असेल तोच इनस्क्रिप्ट वापरेल :)

टीपीके मंगळवार, 05/10/2021 16:31
गुगल ने दिलेली सोयही जुगाडच ना? :) अहो योग्य कळफलक मिळाला तर इनस्क्रिप्ट पण सहज रुळेल. इतकं नाही कठीण ते

अमर विश्वास मंगळवार, 05/10/2021 16:23
मी गुगुल इनपुट टूल वापरतो .... वापरायला फार सोपे वाटते सवयीचा परिणाम दुसरे काही नाही ऑनलाइन असल्याने डाउनलोड / इन्स्टॉल ची गरज नाही अर्थात टायपिंग करताना ऑनलाईन असावे लागते हा प्रॉब्लेम आहेच.

टीपीके मंगळवार, 17/09/2024 18:50
वरील लेखात जी उदाहरणे दिली आहेत त्यात काही टंकन चुका आहेत. आता तर मी त्या सुधारू शकत नाही. तरीही खालील लिंक मधे तुम्हाला योग्य उदाहरणे मिळतील. संपादकांना विनंती की जमल्यास त्यांनी ही लिंक मुख्य लेखात डकवावी ही विनंती. धन्यवाद https://docs.google.com/spreadsheets/d/1viSgEzwkAqtdHaiy5EuNVuIt-BXzcqU…

टीपीके मंगळवार, 17/09/2024 19:13
बाय द वे, आणखी एक गोष्ट लिहायची राहिली. पुण्यात अप्पा बळवंत चौकात विनस मधे मला फक्त ५० रुपयात इनस्क्रिप्टची कीबोर्ड स्टिकर्स मिळाली. कोणाला पाहिजे असतील तर तिथून विकत घेऊ शकता.