@अर्धवटराव आणि बहुगुणी : भापो. पण.... मास्तर इथे नवीन होते तेव्हा या मंचाचा त्यांच्या कामाकरता कसा आणि काय उपयोग करून घ्यावा यावरून सुरूवातीला त्यांच्याशी बोलणेही झाले होते. त्यानुसार, साधारण तीन वर्षांपूर्वी, त्यांनी दहावीला ज्यांना खूप चांगले गुण मिळायची अपेक्षा होती त्यांच्या गुणात कमीतकमी ५% वाढ होईल असा एक कार्यक्रम आखला होता. हा कार्यक्रम वर्षभर चालणार होता आणि यात शाळांचा सहभाग अपेक्षित होता. अर्थात, यासाठी काही विशिष्ट आर्थिक खर्चही अंदाजित होता. त्यावेळी (मला वाटतं मीच) मिपावर एक धागा टाकला होता. (नक्की आठवत नाहीये, पण मिपावर याबद्दल नक्कीच माहिती आली होती.) काही लोकांनी मदत केली. मात्र ज्या प्रमाणात लोकांनी कौतुक केले त्या प्रमाणात मदत मिळाली नाही हे मात्र खरे. (इतकेच नाही तर त्यावेळी मास्तरांची व्यक्तिशः आणि त्यांच्या कार्याची इथे टिंगल झाली होती. तेव्हाही मास्तर त्यांना हसले होते आणि चूपचाप आपलं काम करत राहिले होते.) आणि म्हणूनच मी माझी ही प्रतिक्रिया दिली. हा झाला एक मुद्दा. अजून एक मुद्दा म्हणजे, तेव्हाही आणि आत्ताही, मास्तरांना आर्थिक मदत अपेक्षित नाही. इतकी वर्षे त्यांनी अक्षरशः स्वतःच्या कमाईतले पैसे वापरूनही मुलांना मदत केली आहे. आता तर ते काही सामाजिक संस्था / चॅरिटेबल ट्रस्ट यांच्याशी खूप जबळून निगडित आहेत आणि आर्थिक मदत करू शकतात. पण एखाद एकाम उभे रहायचे म्हणजे नुसते पैसे असून उपयोग नसतो. किंबहुना पैसे कमी असले तरी चालतील पण माणसं पाहिजे असतात ते काम पुढे न्यायला. आपल्यापैकी किती लोक मास्तरांना म्हणतील, "चला! आलो आम्ही. बोला काय करू?" ... अनुभव फारसा उत्साहवर्धक नाहीये. अर्थात, असे काम करणारे लोक, विशेषतः मास्तरासारखे, फारश्या उत्तुंग अपेक्षा ठेवून नसतात, त्यामुळे निराशही होत नाहीत. एकांड्या शिलेदाराच्या चिवटपणाने मास्तर शक्तीबाहेर काम करत राहतो. मास्तर ही प्रवृत्ती आहे. व्यक्ती नाही. आजही मास्तरांना गरज आहे ती हे काम करण्यात त्यांना मदत करणार्‍यांची. एखाद्याने यावं आणि म्हणावं "मास्तर, हे काम मी आमच्या गावात पोचवण्यासाठी तुम्हाला काही मदत करू शकतो का? काय आणि कसं? माझ्या गावात अमुक एवढी मुलं गरजू आहेत, तुमच्या क्रायटेरियामधे बसणारी आहेत. त्यांना पाठवू का?" हे एवढं झालं तरी मास्तर त्या दिवशी आनंदाने रडेल!