-काय मत आहे तुमचं यावर? ऑलरेडी आपण ज्या दिवशी नेटवर कनेक्ट झालो त्याचदिवशी आपलं असं पर्सनल काही राहिलेलं नाही. आपलं पर्सनल काय काय फेसबूकवर येईल त्याची मला उत्सुकता आहे. 'वॉट्सॲप' असा काही डाटा फेबू वर वा अन्य त्यांच्या माध्यमांवर प्रकाशित करेल ज्याचा मला त्रास होईल तेव्हा वॉट्सॲप अकाउंटच डिलीट करेन असं माझं धोरण आहे. (अजून धोरण काही नक्की नाही) वॉट्सॲपवर आपण यापुढे काय काळजी घ्यायची या विषयावर लक्ष केंद्रीत केले पाहिजे. असे व्यवहार, विचार, फोटो, आणि असे आदान प्रदान जे सर्व वॉट्सॲप पाहात आहे, असे समजून यापुढे वागायचे आणि ती ही आपली सर्व माहिती जगजाहीर करणार आहे अशा सर्व गोष्टी 'वॉट्सॲप' वर टाकायच्या नाहीत अशी काळजी घ्यायची. आपल्याला न सांगता वॉट्सॲप सध्या आपली काय माहिती घेईल आपलं लोकेशन, आपलं कोणतं सिम आहे. नेटडाटा, आपलं फोन मॉडल, ऑपरेटिंग सिस्टिम, ब्राउजर, आयपी पत्ता, फोन क्रमांक, मोबाइल बॅटरी, सिम कार्ड सिग्नल्स, आपली भाषा, कॉल्स, वाट्सअप ग्रुपची माहिती, प्रोफाइल फोटोज, आपण ऑनलाइन केव्हा असता, आपण शेवटी वाट्सपचा उपयोग केव्हा केला. आपण कोणाशी बोलता, किती बोलता. आपली फोनची सेटिंग कशी असते. मोबाइलवरील एप्लीकेशन आणि वाट्सप अजून काय काय लुटेल त्याचं आपल्याला किती नुकसान आहे, याची जो पर्यन्त कोणी भयंकर फळं भोगत नाहीत (फक्त तो मी नसावा) तो पर्यन्त वाट्सपवर काळजी घेऊन असू. आमचं एप्लीकेशन वापरायचं तर तुम्हाला आमच्या अटी मान्य कराव्या लागतील हे जरी खरे असले तरी प्रायवसी अशी जगजाहीर होतेय असे म्हणून कोर्टकचे-या व्हाव्यात, टर्म आणि कंडीशन्स बदलाव्यात अशी अपेक्षा करूया. वरील धाग्यात कमीत कमी दहा प्रतिसाद टाकण्यासाठी रुमाल टाकून ठेवत आहे. (अटी लागू) -दिलीप बिरुटे

जे जे फुकट ते ते सुंदर. सर्व वापरतो। वाटसप - मिडिया आणि। कॅाल्स. टेलग्राम - फुल रेझलुशन फोटो पाठवणे. मालिका उतरवणे अजून नै केलं वाइबर - जपानमध्ये कॅाल इमो - कत्तारमध्ये कॅाल गूगल कॅाल माइक्रोसोफ्ट कॅाल इमेल - पाच सर्विस प्रवाइडरस काही राहिलं का?

मी काहीही न वाचता, policy accept केल्या होत्या. त्यामुळे जे करायचे ते करा.. आर्थिक सोडून बाकी ढवळा ढवळ नको फक्त.. बाकी विशेष काही phone मध्ये करत नाहीच..

पुर्वी मुघल, ब्रिटिशांचे गुलाम होतो आणि आता व्हॉटअप, फेसबुक सारख्या परकिय व्यापारी सॉफ्टवेरचे गुलाम. ..... ..... ..... ..... आणि गुलामांना चॉईस नसतो !

जरा आता कुठे स्मार्टफोन हातात पडु लागले आणि वाटसप खेळु लागले सिनिअर सिटिझन तर बंद करा बंद करा?!

व्हाॅट्स ॲप वापरणे बंद करणार. टेलिग्राम :- बराच काळ वापरत आहे, परंतु त्याचा वापर हा फक्त कंटेंट डाउनलोडसाठीच करतो, मला टेलिग्राम चे सर्वात आवडणारे फिचर म्हणजे तुम्ही तुमचा मोबाइल क्रमांक हाईड करु शकता, याचा फायदा वेगवेगळ्या विषया वरचे ग्रुप्स जॉइन करुन सुद्धा तुमचा नंबर जग जाहीर होत नाही. टेलिग्राम ओपन सोर्स नाही हा मला न आवडलेला गुण मात्र फिचर्सच्या बाबतीत सध्या सगळ्यात वरचढ. एनक्रिप्शन कीज सर्व्हरवर असतात. सिग्नल :- हे देखील बराचकाळ मोबल्यात वास्तव्य करुन आहे,पण वापरात नाही. मस्क मामां सारखेच स्नोडेन बुवा देखील याचा वापर करतात आणि दोघेही याचा वापर करण्यासाठी आग्रही आहेत. मस्क मामा फेसबुकवर खुन्नस खाउन आहेत हे सर्वश्रुत आहेच, आता त्यांना काडी करायची अजुन एक संधी मिळाली आणि त्यांनी ती चुकवली नाही. एक ट्विट आणि सिग्नलचा डेटाबेसचा लोड विक्रमी वेगाने वाढायला लागला. मला न आवडलेला गुण म्हणजे नंबर हाईड करण्याची सोय नाही, मात्र हे ओपन सोर्स असल्याने यापुढे व्यक्तिगत वापरासाठी याला निवडणार आहे. एन्क्रिप्शन कीज मोबाइल /पीसीवर राहतात. दोन्ही मध्ये बग्स येतात आणि सुधारले देखील जातात, भविष्यात त्यांच्याकडे युजरचा डेटा कायदेशीर पद्धतीने मागितल्यास त्यांना बहुधा तो ध्यावा देखील लागु शकेल परंतु आत्ता पर्यंत या बाबतीत सिग्नलचा इतिहास हा अधिक उत्तम असल्याचे जालावरुन समजते. टेलिग्रामच्या जागी सिग्नल का ? = फारच कमी मेटाडेटा स्टोअर केला जातो. [ या विषयावर अधिक माहितीसाठी जालावर भ्रमंती करावी. ] जाता जाता :- सेशन या मेंसेंजला चांगले भविष्य दिसत आहे, पण सध्या तरी सिग्नल पकडणे महत्वाचे आहे ! :)

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- If You Had My Love... :- Jennifer Lopez

फार पूर्वी " ब्लू थन्डर " नावचा चित्रपट आला होता ! त्यात पोलिसान्च्या हेलीकोप्टरच्या मशीनमधे मोटारीच्या आर टी ओ नम्बरवरून तुमची २० वर्षे जुनी असली तरी क्र्राईम हिस्टरी मिळण्याची सोय असल्याचे दाखवले आहे ! आता तर काळ फार पुढे गेला ! माझ्या मते आपले वर्तन फक्त सेक्स हा विषय सोडला तर त्यात प्रायव्हेट काही असावे असे आपल्याला वाटावेच का ...? सेक्स तरी का .....? तर त्यासम्बन्धी काही कायदे जगात अस्तित्वात आहेत म्हणून ! त्यात नुसत्या दन्डाने सुटता येत नाही म्हणून .. त्यात दुसर्या व्यक्तीच्या मान्यतेचा... वैवाहिकपणाचा.. रोगाचा...जाणतेपणाचा सम्बन्ध आहे म्हणून !

व्हाॅट्स ॲप वापरणे बंद करणार नाहि, सध्या तरि. मला शुल्क आकरले तरि चालेल. शुल्क भरा अथवा प्रायव्हसी पॉलिसी स्विकारा असा पर्याय हवा.

What's App बंद करणार आहे....

माझ्यासरखे जे व्हाटसअप वापरतात पण फेसबुक अकाउंटच नाही त्यांना कुठे अॅड दाखवणार?

वाटसप/टेलिग्रामसाठी एकच नंबर दोनचार डिवाइसांत रेडी ठेवण्यासाठी फरक आहे.

मी काही वर्षे व्हॉट्सअ‍ॅप वापरले तरी मला ते आवडत नव्हते कारण.

• व्हॉट्सअ‍ॅपमध्येही आपला फोन क्रमांक सार्वजनिक होणे खूप सहजपणे होते. या प्रकाराची (फोनवर इन्स्टन्ट मेसेंजर) मुहूर्तमेढ रोवणार्‍या ब्लॅकबेरी मेसेंजरमध्ये हे कधीच शक्य होत नाही.
• दुसरे म्हणजे भारतीय वापरकर्त्यांनी व्हॉट्सअ‍ॅपचा केलेला अतिरेकी वापर (अनेकांसाठी इन्स्टंट मेसेजिंग ऐवजी इंटरनेट म्हणजे बहुतांशी व्हॉट्सअ‍ॅप). अमेरिकेत सुरुवात होऊनही अमेरिकन लोक याचा फारसा वापर करतानाही दिसत नाहीत.

सुदैवाने व्हॉट्सअ‍ॅपनेच तीन वर्षांपूर्वी ब्लॅकबेरी फोनवर चालणे बंद केले अन माझ्यासाठी सुंठीवाचून खोकला गेला ;-). व्हॉट्सअ‍ॅपचे इतर पर्याय म्हणून ब्लॅकबेरी मेसेंजर एन्टरप्राइझ सुचवतो.

आधीपासून तिन्ही मेसेंजर्स चा वापर सुरु आहे. वापरत नाही तो म्हणजे घाणेरडा फेसबुक मेसेंजर. - व्हाट्सअँप => भारतातील काही मंडळी वापरतात म्हणून वापरावा लागतो. नोटिफिकेशन mute करून ठेवलेय. - टेलिग्राम => बहुतेक मित्र मंडळी ह्यावर आहेत. - सिग्नल => फक्त खास मित्र लोक वापरतात माझ्या मते सर्वप्रथम फेसबुक अकाऊंट पूर्ण पणे बंद करावा. मेसेंजर चे नवीन पर्याय बाजारांत येणार आहेत.

फेसबुक माध्यमातून मोबाईल पेजला मिळत नव्हते . नंतर मिळू लागले. पोस्ट्सच्या अध्येमध्ये जाहिराती. पण आता तशा जाहिराती वाटसपला नाही तर एक काच ठेवणार. एका बाजूने दिसतं दुसऱ्या बाजूचं तसं. ----------- टेलिग्रामही देईल जाहिराती. सोय देणार तर काही किंमत मोजावी लागणारच.

वर उल्लेख केलेल्या अ‍ॅप सारखे एक ही अ‍ॅप भारता मधे तायर होउ शकत नाही का ?

माझ्या मते whatsapp वापरावे पण आपले संपूर्ण ट्रॅकिंग useless करण्याचे मार्ग आहेत. इन फॅक्ट, गूगल आपली किती माहिती ट्रॅक करते हे पाहिलं तर तुम्हाला धक्का बसेल. पण तरीही काही गोष्टी करता येतातच. - गूगल चं पूर्ण ट्रॅकिंग बंद करण्याचे options गूगल देते. ते वापरा. - chrome ऐवजी duckduckgo browser वापरा - माझे सर्व ठिकाणी वेगवेगळे प्रोफाईल्स आहेत. वेगवेगळ्या नावाने, वेगवेगळ्या जन्मतारखेसकट आणि वेगळी इमेल वापरून. जोडा व्हाट्सअप्प आणि फेसबुक आणि करा analysis. - फेसबुक फक्त browser वापरून उघडायचा ऑपशन आहे. - इन्स्टाग्राम वापरतच नाही आणि फेसबुक कधी तरी दोन महिन्यातून एकदा उघडतो. - काही न ट्रॅक करणाऱ्या ऑपरेटिंग सिस्टिम्स पण आहेत, पण ते जाऊदे - जिमेल नको वाटत असेल तर प्रोटॉनमेल सारखी secure इमेल सर्व्हिस आहे. वापरून पहा. या निमित्ताने privacy वर चर्चा सूर झाले हे ही कमी नाही.

** सूचना ** उगाच मेक इन इंडिया आहे म्हणून काहीही मेसेंजर अप इन्स्टॉल करू नका. काही काळ थांबा. फेसबुक किंवा गुगल कडे आपला कितीही डेटा असला तरी तो बहुतांशी १००% सुरक्षित असतो. पण त्यांच वेळी शनिवारी सुरु करून मंगळवारी गायब होणाऱ्या कंपनी कडे काहीही सुरक्षित असू शकत नाही. भारतांत डेटा संबंधी कायदे नाहीत आणि फ्रॉड कंपन्यांची सध्या खूपच चालती आहे. निव्वळ तुमचे कॉन्टेक्स चोरून विकण्यासाठी अनेक मेसेंजर कंपन्या आपली अँप्स प्रमोट करणार आहेत. थोडा काळ थांबावे, कंपनी कुठली आहे, त्यांचे HQ कुठे आहे, इन्वेस्टर्स कोण आहेत हे थोडे वाचूनच ऍप्प इंस्टाल करावे. झोहो हि भारतीय कंपनी माझ्या मते जगांतील सर्वांत चांगल्या कंपनी पैकी असून लवकरच त्यांचे मेसेंजर अँप येणार आहे. हे वाचा : https://restofworld.org/2020/all-the-data-fit-to-sell/ [ Inside India's dark data economy ]

मिसळपाव, सारखी स्वतःची साईट बनवायची. हे सगळ्यात सेफ राहील, असे वाटते.

आपला डेटा कोणाच्या हातात पडतो त्यावर सगळे अवलंबून आहे/असेल. फार पर्सनल आणि सेन्सिटिव्ह माहिती शेअर करत नसतील त्यांनी चिंतीत होऊन व्हॉट्सॲप वापरणे बंद करणे मला तरी योग्य नाही वाटत. डेटा प्रचंड मौल्यवान वस्तू झाली आहे हे खरेच आहे आणि चुकीच्या व्यक्तींच्या हाती तो पडणे नक्कीच धोकादायक ठरू शकते. त्यामुळे जरा जपून वापर करणे श्रेयस्कर! ह्यातले काही धोके दाखवणारा युट्यूब वरचा (The Return of Abhimanyu) हा dubbed सिनेमा अवश्य बघा, केवळ मसालेदार नसून बराच वास्तववादी आहे. https://www.youtube.com/watch?v=REdVA3_ORk0

जग अधिक सुंदर/सुरक्षित बनवणे, आंतर्जालाचा प्रसार करणे वगैरे बोलायच्या गोष्टी आहेत. फेसबूक असो टेलिग्राम.. तुमच्या व्यक्तिगत आवडी-निवडी व ईतर संभाषण data analytics कंपन्याना विकणे हाच त्यांचा पैसे मिळवण्याचा मार्ग आहे.मग रविवारी डोंबिवलीला मिटक्या मारत पिझा खाल्ल्ला की कल्याण-डोंबीवलीच्या पिझा हट्/डोमिनोझमधुन दर शनिवारी/रविवारी जीमेलवर येणार्या 'खास ऑफर्स' वाचायच्या. त्यात जे जे मोफत ते सर्व उत्तम ही भारतीय मानसिकता. 'डोक्यावर कोणते तेल वापरतो ते 'साफ' होण्यासाठी कोणते एरंडेल वापरतो.. फुकट मिळतेय म्हंटल्यावर भारतीय नागरिक कोणतीही माहिती देण्यास तयार असतात.

https://www.moneycontrol.com/news/technology/whatsapp-privacy-policy-2021-facebook-owned-messaging-app-says-new-terms-wont-affect-user-privacy-6333911.html

यांच्या दोन्ही प्रतिसादाशी पूर्ण सहमत. इतर बऱ्याच गोष्टींप्रमाणे प्रायव्हसी बाबतीत पाश्चात्य लोकांचं अंधानुकरण चालू आहे. WhatsApp, फेसबुक अन झुकेरबर्ग ला शिव्या घालणाऱ्यांपैकी निम्म्या लोकांना नक्की काय चाललंय अन त्याचे काय परिणाम होणार आहेत त्याची सुतराम कल्पना नाही. आणि बाकी निम्मे privacy anxiety ने ग्रस्त झाल्यासारखे वागत आहेत. आपली डिजिटल फुटप्रिंट आणि आपल्या "खाजगी" गोष्टी यात लोक गल्लत करतात. प्रा डॉ यांच्या पहिल्या प्रतिसादात लिहिल्या नुसार तुम्ही इंटरनेट शी कनेक्ट झाला की तुमची गोपनीयता संपते. मग व्हॉट्सॲप वापरा किंवा नका वापरू. त्यांनी नवी पॉलिसी जाहीर करो वा गुपचूप डेटा गोळा करो. गुगल वापरा किंवा बिंग किंवा डकडकगो किंवा आणखी काही. सिग्नल किंवा डकडकगो तुम्हाला सांगून विकत नाहीत, एवढंच काय ते मानसिक समाधान. आपला मुलगा बाहेर मद्यपान करतो हे माहिती असून आपल्या समोर तर नाही ना करत, यात वाळूत डोकं खुपसलेल्या शहामृगासारखे आपण दुर्लक्ष करतो. मी स्वतः समाज माध्यम वापरात नाही, पण ते त्यातून होणाऱ्या स्व पूजक लोकांना अन ९९% खोट्या माहितीच्या भडीमाराला वैतागून. बाकी गुगल वा व्हॉट्सॲप च्या बागुलबुवा ला घाबरण्यापेक्षा सध्यातरी त्यांचा उपयोगच होतोय.

करणदीप आनंद, Vice President, Head of Workplace at Facebook App यांनी आपल्या एका फेसबुक पोस्टद्वारे या बदलांबद्दल माहिती दिली आहे

PSA: Questions about WhatsApp? After responding to a few hundred relatives and friends, figured it might be easier to...

Posted by Karandeep Anand on Saturday, January 9, 2021

इंटरनेट वरती फक्त यु ट्युबच सोप्या पध्द्तिने चांगल राहलय व्यक्त होण्यासाठी,नवीन काही चांगल शिकायला..कारण तिथे व्हाटसपवर ,फेसबुकवर काकी,मावशी,आत्या फार हेरगिरी आणि कसले कसले मोठे मोठाले मेसेज करतात ;(,त्या पेक्षा दूरध्वनी केलेला चांगल ना. टेलीग्राम सध्या शिकतेय.व्यावसायिक संदेश वहनासाठी प्रत्येकाच स्वतंत्र सोफ्टवेअर पाहिजे.लॉकडाऊन पासून फेसबुकवर जाहिरातबाजीचा वीट आलाय.ब्राउसरहूनच फेबु पाहते.जवळच्या मित्रमैत्रिणींसाठीच व्हाटसप वापरते.आपल्या माहितीचा वापर जाहिरातीचा भडीमार करण्यासाठी होणार असेल तर नकोच हे सोशल मेडीया!! -(हळूहळू सोशल मेडियापासून संन्यास घेऊ इच्छिणारी भक्ती)

बर्‍याच विनोदी प्रतिक्रिया वाचल्या ! त्या वाचुन मला मिपावरचा हा [ हेल्मेटसक्ती ] प्रसिद्ध धागा आठवला ! वाचकांनी त्या धाग्याचा लुफ्त लुटावा ही विनंती ! :))) असो... व्हाॅट्स ॲपच्या एका प्रायव्हसी पॉलिसीमुळे त्यांनी स्वतःचीच कशी मस्त ठासुन घेतली ते पाहुन लयं आनंद झाला. तसेही टेक जायंट मोकाट सुटले आहेत हे आता आपल्या समोर असुन अगदी आरश्या सारखे स्पष्ट देखील दिसते. त्यात फेसबुक ची अपकिर्ती ही अधिक आहे. मुक्त विचार स्वातंत्र्याचा गळा घोटणे हे काही वर्षात याच टेक कंपन्यांनी केले आहे, तसेच युजर्सच्या व्यक्तीगत माहितीचा जमेल त्या मार्गाने [ भलेही तो चुकीच्या पद्धतीने / नीतिमत्ता फाट्यावर मारुन ] माग काढला आहे. या निमित्त्याने लोकांमध्ये प्रायव्हसी या गंभीर विषया संबंधी जागरुकता वाढली या बद्धल मी व्हाॅट्स ॲप चे आभारच मानीन ! :) ज्या लोकांना खरंच या विषयात रस असेल त्यांनीच खालील दुवे उघडण्याचे कष्ट घ्यावेत ही विनंती ! :- ‘If You Build for India, You Build for the World’: Signal Co-Founder Brian Acton on WhatsApp and Future of Private Messaging The Underworlds Of Whatsapp Big blow to WhatsApp! Several top company executives move their account to Signal जाता जाता :- जर तुमचा जी-मेल आयडी तुम्ही अ‍ॅमॅझॉनच्या साईटवर दिला असेल तर तुम्ही खरेदी केलेल्या सामानाची यादीच गुगल [ जी-मेल ] बनवते, हे तुम्हाला ठावूक आहे का ? यावर अधिक माहिती मिळवण्यासाठी gmail purchase history असा सर्च करावा.

मदनबाण.....

आजची स्वाक्षरी :- Jenny from the Block (Official Music Video) :- Jennifer Lopez

मी व्हॉटसअ‍ॅप वापरायचे अगदी कमी करुन ते फक्त कामापुरतेच वापरतो. साधारण २-३ वर्षांपुर्वीच टेलिग्राम वापरणे चालू आहे व ते मला जास्त आवडते. व्हॉटसअ‍ॅप न आवडायचे कारण म्हणजे तिकडची मंडळी समोरच्याला अगदी सळो की पळो करुन सोडतात. फोन नाही लागला तर सरळ व्हॉटसप ऑडीओ/व्हिडिओ कॉल करतात. समोरच्याला आपला फोन घ्यायचाय की नकोय त्याची पण पर्वा नाही. मात्र एखादा भारतीय कसा बाहेरच्या देशात गेला की शिस्तीत वागतो आणि भारतात आल्यावर कसा गाडीतून रस्त्यावर कचरा फेकतो अगदी तस्सीच मानसिकता व्हॉटसअ‍ॅप आणि टेलिग्राम वर आहे. म्हणजे व्हॉटसअ‍ॅप वर चाळे करणारा तोच माणुस टेलिग्राम वर अगदी शिस्तीत कसा वागतो हे कोडे मला अजुनही उलगडले नाही. शिवाय लॉकडाऊन मधे टेलिग्राम ने भरपुर चित्रपट, मालिका बघण्याचा आनंद मिळवून दिला. त्यामुळे माझी पहिली पसंद पहिल्यापासूनच टेलिग्राम आहे. शिवाय हे मोबाईल वरुन काढून टाकले तरी डेस्कटॉप / लॅपटॉप वर चालूच राहते हा अजून एक फायदा.

मायक्रोसॉफ्ट्ने मराठी शीर्षक असलेले काय झालं अ‍ॅप काही वर्षांपासून सुरू केले आहे. व्यावसायिकांसाठी सशुल्क दिसत आहे. कुणी वापरले असल्यास अभिप्राय कळवावा.

YouTube,fscebook, WhatsApp,gmail . Hya सर्व सुविधा फुकट देण्यात काही तरी उद्येश नक्कीच आहे. जाहिराती आणि त्या मधून येणारा पैसा हे कारण फक्त सांगायला आहे. खरा इन्कम तर वेगळ्याच मार्गाने होत असणार . त्या मधील एक मार्ग म्हणजे डाटा विकणे. सर्व लोकांची पर्सनल माहिती मिळवण्यासाठी अनंत ग्राहक आहेत. एक उत्पादक कंपन्या आहेतच आणि राजकीय पक्ष पण आहेत. अमेरिकेत fb नी निवडणुकीत ह्या माहितीचा वापर केला असा आरोप झालेला च आहे. अशी पण Gmail सोडले तर बाकी ऍप काही गरज नाही. असा विचार करणारी लोक असतात एकदा दारूचा व्यसनी असेल तर त्याला अजून फुकट दारू पाजा आणि पूर्ण व्यसनाच्या आहारी गेल्यावर त्याच्या मालमत्तेवर हक्क सांगा. ही application हेच करत आहेत.

कबुतरं वापरा, सगळ्यात बेष्ट :)

जेव्हा पासून fb WA च जन्म झाला आहे तेव्हा पासून हे हाच उद्योग करतात आजच करत आहेत असे काही नाही .. मुळात ह्या कंपन्यांचा जन्म च ह्या साठी झाला आहे. आताच WA/fb चे धंदे बाहेर आल्या सारखी लोक react का होत आहेत. कोणते भारतीय ऍप येत आहे का बाजारात? देशप्रेम व्यक्त करायला असेल मुद्धे लागतात आपल्याला. भारतीय ऍप आले तरी त्यांना WA/fb सारखेच वागावे लागेल तेव्हा ते फुकट सेवा देवू शकतील सशुल्क केले तर लोक वापरणार नाहीत.. आणि विकतचे देश प्रेम इथे कोणाला नको आहे.

उपयोजक, आजून थोडी वर्षं थांबलात तर हा निजीत्वभंग काहीच नाही असे शोध निघतील. नव्हे, निघालेच आहेत. त्याला आयोटी अर्थात Internet of Things म्हणतात. या तंत्रज्ञानात खाजगी असं काहीही नसतं. ज्याच्यावर बारकीशी चिप चिकटू / रुतू शकते अशी कुठलीही वस्तू आंतरजालाशी जोडली जाऊ शकते. यांत अर्थात तुमचं शरीरही आलं. एव्हढंच नव्हे तर त्यात तुम्ही खात असलेल्या अन्नपदार्थांचा प्रत्येक घास, तुमची औषधं, एखाद्या कारणामुळे किंवा कारणाविना झालेला तुमचा मन:क्षोभ इंवा तुम्हाला झालेला आनंद, याची नोंद ठेवण्यात येईल. हो, तुमची विष्ठाही त्यांत आली. आणि तुम्ही किती मिलीलीटर वायू सोडलांत ते ही नोंदण्यात येणार. वेलकम टू ........ >. (गाळलेल्या जागा भरा.) आ.न., -गा.पै.

अन कबुतराने चिठ्ठी दुसऱ्याला दिली मजी

फेसबुक आपल्यावर लक्ष ठेवतंय, व्हॉट्स ऍप आता आपला डेटा स्टोअर करणार, मग आपल्या इंटरेस्टनुसार आपल्यावर जाहिरातींचा भडिमार होणार... हे सगळं ठीक आहे. पण, एखाद्या वेबसाईटवरून एखादा शर्ट घेतल्यावर परत परत तोच शर्ट समोर दिसावा ही आर्टीफिशियल इंटिलीजन्सची कोणती पातळी म्हणावी? कोण बसलंय तिथं प्रोजेक्टरच्या मागे? अरे वांग्या, बायकोसाठी एखादी साडी किंवा कुर्ता घेतल्यावर महिन्याभराने परत तीच साडी किंवा कुर्ता घेतला तर त्याचे परिणाम कळतात का तूला? त्या झुक्याला म्हणा, स्वतः च्या बायकोसोबत असं करून दाखव एकदा! मला सांगतोय..! पुरुष मूर्ख असतात पण इतके नाहीत रे. काहीतरी व्हेरायटी दाखव लेका! निदान त्या फोटोतली बाई तरी बदल. एखाद्यावेळी त्याला भुलून परत तीच साडी घेऊ आम्ही. नाहीतर निदान नेत्रसुख तरी मिळेल. बरं ते 'स्टॉप सीईंग धिस ऍड' केलं तर गूगल आपल्यालाच विचारतंय ऑलरेडी पर्चेस्ड का म्हणून!! रताळ्या, तूच बिल पाठवलंस ना मेलवर? गूगल पे वापरलं तर वीस रुपये कॅशबॅक हे गाजर पण तूच दाखवलं ना? आणि हे म्हणे इंटेलिजंट!! क्या इंटेलिजंट बनेगा रे तू ? मला तर त्या ओला,उबेर अन झोमॅटोच्या जाहिराती सुद्धा कळत नाहीत. महिन्यातून जास्तीत जास्त एकदा मी ओलाकॅब वापरतो ही माहिती तर ओलाच्या त्या डेटाबेस का काय म्हणतात त्यात असेल ना! मग ट्वेन्टी परसेन्ट डिस्काउंटवाले मॅसेज दिवसातून चारवेळा मला पाठवण्यात काय हशील? ओला डिस्काउंट देतंय म्हणून कोणी गावभर भटकतं का? म्हणजे असे पण लोकं आहेत का जगात? असतील तर, कौन हैं ये लोग? कहा से आते है ये लोग? एकदा पनीर टिक्का खाल्ल्यावर दुसऱ्यादिवशी परत पनीर कोण खातं? मग बेस्ट पनीर इन दी टाऊन वालं नोटिफिकेशन आज कश्यासाठी? आणि हे जर बेष्ट होतं तर काल का नाही खाऊ घातलंस रे झोमाट्या? की एकदा ह्या जोश्याच्या नरड्यात रबरासारखं पनीर कोंबल्याशिवाय हा काही सुधारणार नाही अशी काही सुपारी घेतलीये ह्यांनी? रेड बस ह्या ऍपवरून समजा उद्याचं तिकीट बुक केलं तर बसमध्ये बसेपर्यंत दर एक तासाने रिमायन्डर येते. 'हॅव यु पॅक्ड युअर बॅग्स. डोन्ट फरगेट टू टेक वॉटर' असे मॅसेजेस येतात. अरे तुला काय करायचंय सोन्या? नसत्या चौकश्या! बरं समजा 'नो' असा रिप्लाय केला तर तू काय घरी येणार आहेस का कपड्यांच्या घड्या घालून द्यायला? ही अजिबात अतिशयोक्ती नाहीये. याहून कहर म्हणजे 'चॅट विथ युअर को-पॅसेंजर' असे मॅसेजसुद्धा येतात. त्यात एक लिंक दिलेली असते. आयुष्यात कधीच न भेटलेल्या आणि परत कधीच भेटण्याची शक्यता नसलेल्या माणसाशी नेमक्या कोणत्या विषयावर बोलणं अपेक्षित आहे? "बाबा रे मी डब्ब्यात थालीपीठ घेतलंय. तू मेतकूट- भात घेऊन ये बरं का", हे बोलायचं का? मला एवढंच सुचू शकतं.बरं एखादी 'सुबक ठेंगणी' असती तर बोललोही असतो पण ती जमात आजकाल नामशेष झालीये. असो. तर हे सगळं कस्टमरबेस मजबूत करण्यासाठी असतं असं कळलंय. आता एखाद्या कस्टमरने ऑनलाइन मजबूत बत्ता मागवून स्वतः चा मोबाईल भुगा होईपर्यंत कुटला नाही म्हणजे मिळवलं! समाप्त ©चिनार शशिकांत जोशी

डेटा सिक्युरिटी आणि सोशल नेटवर्कींग मधील मानसिक द्वंद्व. - भाग १ व २ ------------------------------------------- साधारणपणे कोणतीही सोशल मिडीया अ‍ॅप्लीकेशन्स मोफत असली तरी आपली थोडी माहिती गोळा करत असतात. याची परवानगी आपण जेव्हा ती अ‍ॅप्लीकेशन्स डाऊनलोड करतो तेव्हाच घेतलेली असते. पण या प्रत्येकाच्या काम करण्याच्या पद्धतीत आणि डेटा गोळा करण्याच्या पद्धतीत पुष्कळ फरक असतो. व्हॉट्सअ‍ॅप हे इन्स्टंट मेसेजींग अ‍ॅप आहे की जे आपल्या फोन नंबरशी जोडलेलं असतं. आपण त्यामार्फत प्रायव्हेटली आणि ग्रुपमधे आपल्या मित्रमंडळींशी आणि कुटुंबियांशी गप्पा मारू शकतो. अल्पावधीतच याच्या युजर फ्रेंडली स्वरुपामुळे आणि वापरण्याच्या सोप्या पद्धतीमुळे हे अ‍ॅप खूपच पॉप्युलर झालं. आपण फोटो, व्हिडीओ शेअर करणार म्हणजे मग ते तर त्या अ‍ॅपला अ‍ॅक्सेस करता आले पाहिजेत म्हणून त्याची परवानगी घेतली जाते. तुम्ही तुमच्या संपर्कातील व्हॉट्सअ‍ॅप युजर्सशी चॅट करता, ग्रुप तयार करता म्हणून तुमचे कॉन्टॅक्ट्सही अ‍ॅक्सेस करण्याची परवानगी मागीतली जाते. यात तुम्ही युजर नेम फेक लिहू शकता, स्टेट्स काहीही टाकू शकता त्यामुळे तुमची प्रायव्हसी धोक्यात येत नाही. आय पी अ‍ॅड्रेस घेणे हे देखील ठीक आहे. यात तुमचे पर्सनल चॅटींग हे एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्टेड असते. म्हणजेच व्हॉट्सअ‍ॅप ते वाचत नाही आणि सेव्ह देखील करत नाही. पण तुम्ही गुगल ड्राईव्ह वर बॅक अप घेतलात तर तो एन्क्रिप्टेड नसतो. पण व्हॉट्सअ‍ॅप तुमची माहिती कोणालाही शेअर करत नव्हतं. जरी शेअर केली तरी ती एकाकी असायची. फेसबुक ही अशी सोशल नेटवर्कींग साईट आहे की जिथे तुम्ही तुम्हाला अपरिचित लोकांशी देखील इंटरॅक्शन करु शकता. लेख, छोटा मजकुर, फोटो, व्हिडीओज, लिंक्स शेअर करण्या बरोबरच फेसबुकचे गट, फेसबुक पेजेस देखील तयार करु शकता. आणि समविचारी, एकाच प्रकारची आवड असलेले लोक किंवा एकाच भागात रहात असलेले लोक एकमेकांशी कनेक्ट होतात. यातही बरेच बदल होत गेले आणि फेसबुकने आपण नक्की काय शेअर करतोय, कुणाशी शेअर करतोय हे पाहून त्या संबंधीची माहिती प्रोसेस करुन काही बिझनेसेसना शेअर करुन आपल्याला त्यासंबंधी जाहेराती दाखवण्यास सुरुवात केली. पण हे तितक्यावरच थांबलं नाहीये. फेसबुक आपल्या पोस्ट्स देखील टेक्स्ट प्रोसेसींग अल्गॉरिदम्स वापरोन एखादं अकाउंट रिस्ट्रीक्ट करायचं की नाही हे देखील ठरवायला लागलेय. सहाजिक आहे फेसबुकचा डेटा एन्क्रिप्टेड नाहीये. पण फेसबुक मधे सेटींग्जमधे जाऊन आपण प्रायव्हसी सेटींग्ज अशी ठेवू शकतो की आपला सेन्सीटीव्ह डेटा अ‍ॅक्सेस केला तरी शेअर केला जात नाही. बरं तिथे देखील तुम्ही फेक युजर नेम वापरणं आणि खरी माहिती न टाकणं असं करु शकता. वारंवार तुम्ही तुम्ची हिस्ट्री डिलीट करु शकता म्हणजे ती माहिती फेसबुक शेअर करु शकत नाही. २०१४ मधे फेसबुकने व्हॉट्सअ‍ॅप विकत घेतलं. त्यावेळी जरी त्यांनी हे सांगीतलं होतं की आम्ही दोनही अ‍ॅप्सचे स्वरुप स्वतंत्रच ठेवणार आहोत. त्यानंतर फेसबुकने अकाउंट सिक्युरीटी साठी ओटीपी पाठवणे यासाठी म्हणून फोन नंबर्स फेसबुक अकाउंट्सना जोडून घेतले. म्हणजे वेब व्हर्जन आणि फेसबुक अ‍ॅप एकमेकांशी व्यवस्थीत कम्युनिकेट करतील. यातच डिमॉनेटायझेशन मुळे २०१७ पासून ऑनलाईन आणि डिजीटल पेमेंट्स वाढले. त्यात अनेक ई-कॉम्र्स कंपन्या निघाल्या. तसेच डिजीटल पेमेंट्स साठी अ‍ॅप्स देखील निघाली. गुगल पे जसं अलं तसंच व्हॉट्सअ‍ॅप पे पण आलंय. लोक ऑनलाईन खरेदी जास्त करु लागलेत. व्हॉट्सॅप हे इन्स्टंट मेसेजींग अ‍ॅप असल्याने त्यावर बिझनेस ट्रॅन्झॅक्शनचे मेसेजेस यायला लागले. म्हणजे फेसबुक वरील जाहीराती वरुन तुम्ही काही खरेदी केलंत तर त्याचं पेमेंट वेगवेगळ्या डिजीटल पेमेंट्सच्या माध्यमातून होते. हेच पेमेंट जर व्हॉट्सअ‍ॅप पे च्या माध्यमातून झाले तर ...... तुम्ही तुमच्या बॅंक अकाउंटचे डिटेल्स त्यावर देत असता. गुगल पे मधे देखील हेच आहे. इथे सगळे प्रॉब्लेम्स चालू होतात. कारण तुमच्या अकाउंटमधले तुमचे डिटेल्स म्हणजे तुमचं नाव आणि अकाउंट नंबर खरे असतात. तुमचा मोबाईल नंबर बॅंकेच्या अकाउंटशी जोडला गेलेला आहे. त्यामुळे तुम्ही कितीही प्रयत्न केलात तरी तुमची आयडेंटीटी तुम्ही लपवु शकत नाही. दोन तीन गोष्टी एकाच फोन नंबर ला जोडल्या असतील तर त्या व्यक्तीचे खरे नाव शोधायला काही सेकंद पुरेशी. बरं तुम्ही खरं नाव आणि खरी माहिती ठेवली असली तरी जेव्हा व्हॉट्सअ‍ॅपची माहिती (तुम्ही कोणाशी कितीवेळ चॅट करता, तुम्ही कोणाला कितीवेळा कॉल करता, तुमचे कॉन्टॅक्ट्स, ग्रुप मधील मेसेजेस एन्क्रिप्टेड नसतात त्यामुळे त्या द्वारे मिळालेली माहिती, तुमचे आर्थिक व्यवहार जर व्हॉट्सअ‍ॅप पे वापरत असाल तर, बिझनेसेसची माहिती जर बिझनेस व्हॉट्सअ‍ॅप वापरत असाल तर) जर फेसबुकला मिळाली तर फेसबुकला जॅकपॉटच लागेल. तुमच्या माहितीचा तुमच्याच विरुद्ध वापर होऊ शकतो. विविध प्रकारे आणि विविध गोष्टींची एकाच व्यक्तीची माहिती जेव्हा एकाच ठिकाणी मिळते तेव्हा टेक्स्ट प्रोसेसींग वापरुन संगणकाला मशीन लर्निंगच्या माध्यमातून खूप काही शिकता येते. हातात असलेल्या माहितीचा कसाही आणि कुठेही वापर केला जाऊ शकतो. (अगदी देशांचे पॉलीटीक्स मॅनेज करण्यापासून ....केंब्रिज अ‍ॅनालॅटीका आठवलं का?, ते तुमची माहिती आंतर्राष्ट्रीय एजन्सीज पर्यंत पोहोचवणे काहीही घडू शकते. एकदा एखादी गोष्ट वापरण्याची आपल्याला सवय झाली की आपण त्यात विशेषत: व्हॉट्सअ‍ॅप ग्रुप्स मधे अगदी छान छान आयडीयाज पासून ते बरेच काही चर्चा करतो. आत्ता व्हॉट्सअ‍ॅप आपल्या पर्सनल चॅट्सचं एन्क्रिप्शन काढत नाहीये पण आत्ता जसं डेटा शेअर करण्यासाठी परवानगी देण्यास सगळ्यांना भाग पाडलं जातंय तसं काहीसं भविष्यात केलं जाणार नाही याची काहीही खात्री देता येत नाही. त्यामुळे वेळीच सावध होणं गरजेचं आहे. एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्शन आणि ओपन सोर्स या दोन संकल्पना अतिशय महत्वाच्या आहेत. एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्शन म्हणजे एखादा मेसेज आपण कुणाला पाठवला तर तो जेव्हा त्या अ‍ॅप्लीकेशनच्या मधुन जातो तेव्हा त्याचं रुपांतर ० आणि १ यांच्या अतिशय रॅन्डमली तयार केलेल्या कोड मधे कन्व्हर्जन होते जे डिकोड करणं खूप अवघड असतं. मग तो कोडेड मेसेज त्या अ‍ॅपच्या सर्व्हर्वर टेंपररीली सेव्ह केला जातो. एकदा का तो मेसेज दुसर्या एन्डला डिलीव्हर झाला की तो डिलीव्हर होतानाच डिक्रीप्ट होतो आणि ज्याला मेसेज पाठवला आहे त्याला तो दिसतो. काही काळ हे त्या लोकल सर्व्हरवर सेव्ह करतात पण नंतर डिलीट करुन टाकतात जर तुम्ही बॅक अपची परवानगी दिली असेल तर मात्र ते डिलीट करत नाहीत. फक्त ते एन्क्रिप्टेड फॉर्म मधेच रहातं. *ओपन सोर्सचा अर्थ सगळाच डेटा ओपन असून तो कुणालाही शेअर होतो असा नाहीये.* जेव्हा संगणक प्रणाली चालू झाल्या त्यावेळी प्रत्येक प्रोग्रॅम, सॉफ्टवेअर हे प्रोप्रायटरी असायचं. म्हणजेच कुणाच्या ना कुणाच्या तरी मालकीचं असायचं. पण याला अनेक जण वैतागले कारण त्याच त्याच गोष्टींसाठी वेगवेगळे लोक आपापले प्रोग्रॅम्स लिहीत होते. त्यामुळे सगळीकडे एकप्रकारचे स्टॅग्नेशन आलेले होते. यातूनच ८० च्या दशकाच्या शेवटी ओपन सोर्स चळवळ उभी राहीली. यामधे लोक आपण लिहीलेले सॉफ्टवेअर प्रोग्रॅम्स ओपन सोर्स मधे ठेवायचे. याचा अर्थ असा की तो प्रोग्रॅम कुणीही वापरु शकतो आणि त्यावर मॉडीफीकेशन करुन ते देखील ओपन सोर्स मधे टाकू शकतो. यात देखील आता बरेच प्रोटोकॉल्स आलेले आहेत. सगळं इथे सांगणं शक्य नाही. पण जेव्हा ओपन सोर्स आहे असं म्हणतात तेव्हा ते सॉफ्टवेअर सगळ्यांसाठी खुलं असतं. पण ते सॉफ्टवेअर वापरुन जे अ‍ॅप्लीकेशन तयार केलं जातं त्याच्या टर्म्स कशा ठरवल्या आहेत त्याप्रमाणे त्यातील डेटा वापरला जातो. उदाहरणार्थ: अ‍ॅन्ड्रॉईड सॉफ्टवेअर हे ओपन सोर्स आहे. पण ते ज्या मोबाईल कंपनीमधे वापरलं जातं त्या कंपनीकडे त्या मोबाईलच्या वापरकर्त्याचा डेटा जातो. अ‍ॅपल ही कंपनी अशी आहे की ती आपलंच सॉफ्टवेअर आपल्याच हार्डवेअर मधे वापरते. सगळं एकत्र विकते. ग्राहक पैसे मोजताना त्यासगळ्याचे पैसे मोजतो. विंडोज हे मायक्रोसॉफ्टने तयार केलेले पेड सॉफ्टवेअर आहे. त्याचा वापर करण्यासाठी ग्राहकांना पैसे मोजावेच लागतात. पण एखादं अ‍ॅप्लीकेशन जर ओपन सोर्स सॉफ्टवेअर वापरुन एखादी कम्युनीटी हॅन्डल करत असेल म्हणजे आधीच टर्म्स मधे ठरलेलं असेल की या अ‍ॅप्लीकेशनचा डेटा कुणा बरोबरही शेअर केला जाणार नाही किंवा कुणालाही विकला जाणार नाही. तर तो डेटा सिक्युअर असतो. सिग्नल हे अ‍ॅप व्हॉट्सअ‍ॅपच्याच फाउंडर मेंबरने तयार केले आहे. फेसबुकने व्हॉट्सअ‍ॅप विकत घेतल्यावर वर्षभरातच त्याचे आणि झुक्याचे वाद झाले आणि तो बाहेर पडला. त्याने हे ओपन सोर्स सिग्नल आणले आहे. की जे एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्टेड आहे. म्हणजे सिग्नलचे नुसते पर्सनल मेसेजेसच नाहीत तर ग्रुप चॅट्स आणि बॅक अप्स देखील एन्क्रिप्टेड असतात. त्यामुळे जर ती माहिती त्या अ‍ॅप कडुन कुठेच वाचली जात नाहीये तर ती शेअर करण्याचा प्रश्नच येत नाही. सिग्नलमधे अजुनही ब्रॉडकास्ट लिस्ट किंवा स्टेटस वगैरे आलेलं नाहीये. व्हॉट्सअ‍ॅप मधील अनेक फीचर्स नाहीयेत. पण सिक्युअर मेसेजींग साठी सिग्नल उत्तम आहे. सिग्नल्स हे इन्स्टंट मेसेजींग अ‍ॅप अगदी व्हॉट्सअ‍ॅप सारखंच आहे आणि ओपन सोर्स आहे......त्यांनी आधीच जाहीर केलेलं आहे की आम्ही कोणताही डेटा स्टोअर करत नाही आणि कुणालाही आम्ही डेटा विकत नाही. टेलीग्राम मधे बॅक अप एन्क्रिप्टेड नाहीये बाकी पर्सनल चॅट्स एन्क्रिप्टेड आहेत. बाकीच्या बर्याचशा फीचर्स व्हॉट्सअ‍ॅप सारख्याच आहेत. ते आपला काही बेसीक डेटा अ‍ॅक्सेस करत असले तरी कुणालाही शेअर करत नाहीयेत किंवा विकत नाहीयेत. हा प्लस पॉईंट आहे. यात थोडं फेसबुक सारख्या सोशल नेटवर्कींगसाईटचे फीचर्स आहेत. म्हणजे पब्लीक ग्रुप्स, पब्लीक प्रोफाईल्स असतात की ज्या तुम्ही फॉलो करु शकता. व्हॉट्सअ‍ॅपने हे पाऊल ई-कॉमर्समधे एन्ट्री या दृष्टिने उचललं आहे. पण सगळेच व्हॉट्सॅप युजर्स व्हॉट्सॅप पे किंवा बिझनेस व्हॉट्सअ‍ॅप वापरत नाहीत. मग व्हॉट्सअ‍ॅप त्यांच्या प्रायव्हसीवर गदा का आणतंय? यामुळेच व्हॉट्सअ‍ॅप डिलीट करणंच सोयीचं आहे आणि आपल्या मित्रमंडळींसकट टेलीग्राम किंवा सिग्नलवर किंवा दोनही वर शिफ्ट होणं शहाणपणाचं आहे. नंतर कोणतं जास्त सोयीचं आहे हे ठरवता येईल. यात नमस्ते भारत सारखं अ‍ॅप देखील आहे पण ते सगळा डेटा गुगल ला देतंय. उपयोग काय? त्यामुळे केवळ स्वदेशी म्हणून तिथे जाण्यात अर्थ नाही. खरं तर आपल्या देशात इतके सॉफ्टवेअर इंजिनीअरींगमधले किडे करणारे लोक असताना सिग्नलचा सोर्स कोड वापरुन आपल्या भारतीयांसाठी एखादं अ‍ॅप बनवायला काय हरकत आहे जे सिग्नल सारखंच काम करेल? या अ‍ॅप्सच्या वापरकर्यांमधे भारतीयांची संख्या सर्वाधिक आहे. त्यामुळे एकतर आपली इतकी ताकद दाखवली पाहिजे की व्हॉट्सॅप-फेसबुक सारख्या जायंट्स ना आपलं म्हणणं मान्य करावंच लागेल......नाहीतर आपण आपलं काही तयार करावं. सध्या सर्वत्र डेटा शेअरींग काही नविन नाही, आपण ते फुकट वापरतोय तर त्यांचा हक्क आहे आणि आपल्याच चांगल्यासाठी वापरणार आहेत किंवा व्हॉट्सअ‍ॅपने ते अनिवार्य केलेलं नाही अशा प्रकारच्या पोस्ट्स फिरत आहेत. यातील बरीच आर्ग्युमेंट्स फोल आहेत. व्हॉट्सअ‍ॅपचा तो कंपल्सरी अ‍ॅक्सेप्ट करावयास लावणारा मेसेज अजुनही येतोच आहे. त्यामुळे अशा मेसेजेसना फसु नका. सरळ व्हॉट्सअ‍ॅपवरुन सिग्नल किंवा टेलीग्रामवर शिफ्ट व्हा. मी तरी तेच करणार आहे. इतर बिझनेस टायकुन्स देखील त्यांच्या ट्विट्स मधुन हेच सांगत आहेत. *डॉ.अपर्णा लळिंगकर* डेटा सिक्युरिटी आणि सोशल नेटवर्कींग मधील मानसिक द्वंद्व - भाग २ ---------------------------------------- व्हॉट्सअ‍ॅपने अचानकपणे त्यांच्या नविन प्रायव्हसी पॉलीसीचा बॉंबगोळा टाकल्याने बराच गदारोळ उठला. अनेकांनी चुकीची माहिती व अर्धवट माहिती शेअर केली आणि त्यामुळे जे आधीपासून गोंधळलेलेच होते त्यांच्या गोंधळात भरच टाकली गेली. वास्तविक पाहता आपण जेव्हा एखादी गोष्ट वापरावयास सुरुवात करतो तेव्हा हळूहळू का होईना पण त्याविषयीची योग्य माहिती घेणं अत्यंत गरजेचं असतं नाहीतर आज जशी अनेकांची परिस्थिती झाली आहे ते होत असतं. एकूणच हे सगळं वाचत असताना आणि लोकांच्या प्रश्नांची उत्तरे शोधत असताना स्मार्टफोनच्या बाबतीत काही गोष्टी लक्षात आल्या आहेत. ज्या सगळ्यांनी समजुन घेणे गरजेचे आहे म्हणून लिहीत आहे. मुळात स्मार्ट फोन फारशी माहिती करून न घेता वापरला तर लोकं स्मार्ट ऐवजी बुद्धु बनतात. म्हणजे डिव्हाईस आणि अ‍ॅप्स स्मार्ट बनत जातात व ते वापरुन लोक बुद्धु बनुन आपला डेटा (सर्व प्रकारचा) शेअर करत राहतात. मग म्हणून स्मार्टफोन वापरायचाच नाही का? तर त्याचं उत्तर स्मार्टफोन वापरा फक्त स्मार्टली वापरा. म्हणजे काय ते पुढे दिलेलं आहे. SMART चा एक लॉंगफॉर्म Self - Monitoring, Analysis, And Reporting Technology असा आहे. मग हे सेल्फ मॉनीटरींग हे ते वापरत असलेल्या व्यक्तीचा डेटा गोळा करुन मग त्या डेटाचे अ‍ॅनालीसीस करुन व रिपोर्टींग करुन केले जाते. त्यामुळे कोणत्याही स्मार्टफोन मधे आपण जेव्हा ते डिव्हाईस वापरत असतो तेव्हा काही डेटा हा ते अ‍ॅप वापरण्यासाठी अनिवार्य असतो म्हणून त्याची परवानगी घेऊन तो डेटा वापरला जातो. उदाहरणार्थ: जर आपण ओला चे अ‍ॅप्लीकेशन वापरत असू तर त्याला आपलं लोकेशन शेअर करणे अत्यावश्यक आहे. तसंच व्हॉट्सअ‍ॅप किंवा सिग्नल वापरायचं असेल तर आपले कॉन्टॅक्ट्स शेअर करणे क्रमप्राप्त आहे. त्याचप्रमाणे जर तुम्ही कॅमेरा, मिडीया, मायक्रोफोन आणि स्टोअरेज याच्या अ‍ॅक्सेसची परवानगी दिली तरच तुम्ही या इन्स्टंट मेसेजींग अ‍ॅप्सचा उपयोग फोटो/व्हिडीओ काढून पाठवणे, इतरांनी पाठवलेले सेव्ह करणे आणि इतरांनी पाठवलेले इतरांना पुढे पाठवणे या गोष्टी करु शकतात. पण त्यासाठी फोनचा अ‍ॅक्सेस, लोकेशनचा अ‍ॅक्सेस, एसएमएस चा अ‍ॅक्सेस देण्याची गरज नसते. त्यामुळे गरज नसलेल्या परवानग्या देऊ नयेत. यागोष्टी आपण कोणतेही अ‍ॅप नक्की कशासाठी डाऊनलोड करुन घेत आहोत याचा विचार करुन ठरवावे. तुमचा फोन जेव्हा कोणत्याही मार्गाने (वाय-फाय, ब्रॉडबॅंड किंवा डेटा पॅक) इंटरनेटला जोडला की सगळे अ‍ॅप्स सर्व्हिस प्रोव्हाईडरच्या माध्यमातून आपलं लोकेशन अ‍ॅक्सेस करतातच ......ते कितीही नाही म्हणत असले तरी. पण त्यांना ते शेअर करण्याचा अधिकार नाहीये. पण तरी ते बेकायदेशीरपणे एकमेकांत हे शेअर करत असतात. मग तसं होत असेल तर व्हॉट्सअ‍ॅप त्यासाठी आत्ताच ८ फेब्रुवारीच्या आत परवानगी का मगतंय? त्याला कारण आहे. आत्तापर्यंत युजर्सच्या डेटा प्रोटेक्शन संदर्भात भारतात कडक कायदे नव्हते. त्यामुळे हे लोक बेकायदेशीरपणे डेटा शेअर करुन प्रायव्हसीचं उल्लंघन करत असले तरी त्यांना शिक्षेसाठी भारतीय कायद्यात तरतूद नव्हती. येत्या संसदीय अधिवेशनात भारतातील युजर्सचा डेटा प्रोटेक्ट करण्या संदर्भात युरोपीयन युनियन सारखा कडक कायदा पास केला जाणार आहे. ते साधारणपणे ८ फेब्रुवारी नंतरच होणार आहे. म्हणून व्हॉट्सअ‍ॅप आणि फेसबुक या कायद्याच्या तडाख्यातून स्वत:ची कातडी वाचविण्यासाठी आम्ही युजर्सची परवानगी घेतली आहे असे भासविण्यासाठी आपल्याला त्यांची नविन प्रायव्हसी पॉलीसी स्विकारण्यास भाग पाडत आहेत.अधिकाधिक युजर्सना ह्या तांत्रिक गोष्टी माहिती नसतात त्यामुळे आणि अर्धवट माहिती पसरविणारे आपल्याकडे कमी नाहीत त्यांच्यामुळे नाहीतरी काय आपला डेटा घेतला जातोच आहे तर आता पॉलीसी स्विकारली तर काय फरक पडतो? असे चुकीचे समज करुन घेतात. तुम्ही पॉलीसी स्विकारली तर तुमचा डेटा फक्त तुम्हाला पर्सनलाईज्ड जाहिराती दाखविण्यासाठी वापरला जातो असे नाही तर इतरही अनेक गोष्टींसाठी वापरला जातो. खाली काही उदाहरणे देत आहे: उदा १) जेव्हा तुमचा लॉग डेटा (तुम्ही कुणाशी कितीवेळ आणि कधी चॅटींग केलंत, तुम्ही कुणाला कधी आणि किती वेळा कॉल केलत, किती वेळ त्या व्यक्तीशी बोललात), तुमचं लोकेशन हे व्हॉट्सअ‍ॅपकडुन फेसबुक कडे जाईल त्यावेळी फेसबुककडे तुमचं फेसबुकमधे अकाउंट असेल तर तिथून मिळालेली माहिती असणार जसे तुम्ही कोणती पेजेस लाईक केलीत, तुम्ही कोणत्या राजकीय विचार धारेशी निगडीत आहात, तुम्ही कोणत्या धर्माला फेव्हर करता इ. याचबरोबर फेसबुक्ची टेक्स्ट प्रोसेसींग आणि मशीन लर्निंग अल्गॉरिदम्स आता तुम्ही तुमच्या पोस्ट मधे काय लिहीत आहात हे देखील वाचून (संगणक प्रोग्रॅमच्या सहाय्याने) त्यातील आक्षेपार्ह की-वर्ड्स, किंवा कोणी रिपोर्ट केलेले शब्द अथवा पोस्ट्स हे सगळं प्रोसेस करतं. त्याचबरोबर जर तुमचं इन्स्टाग्राम मधे अकाउंट असेल तर तिथली माहिती देखील शेअर होतेच. म्हणजे फेसबुककडे आता तुमच्या विषयी केवढी माहिती गोळा झालेली आहे याची कल्पना तुम्हाला आलेली असेलच. मशीन लर्निग अल्गॉरिदम्स वापरुन याचा विविध हेतू साध्य करण्यासाठी वापर केला जाऊ शकतो. केंब्रिज अ‍ॅनालाटीकाला फेसबुकने भारतीय वापरकर्त्यांचा डेटा विकलेला होता. केंब्रिज अ‍ॅनालाटीकाला भारतातील एका राजकीय पक्षाने लोकसभा निवडणुकीच्या काळात समाजमाध्यमांचा वापर करुन समाजमन त्यांना हवं त्याप्रमाणे वळविण्यासाठी पैसे दिलेले होते. यातूनच मग फेक कंटेंट तयार करुन ते त्या त्या प्रकारची विचारधारा असलेल्या, कुंपणावर असलेल्या अशा सर्वांना दाखवुन समाजमनाचे मॅन्युप्युलेशन केले होते. २) नुकतीच एप्रिल २०२० मधे टिक टॉकने असंच काही केलेलं होतं. ज्यावेळी तबलिगी जमातीच्या अधिवेशनाला आलेले काही परदेशी नागरिक मार्च एन्डला अधिवेशन संपल्यावर परत न जाता देशात इतरत्र विखुरले आणि त्यातील बर्याच जणांना कोविडची लागण झालेली असल्याचे स्पष्ट झाल्यावर देशभरात याविषयी नाराजी पसरली होती. कारण तोपर्यंत आपल्याकडे कोविडचं प्रमाण कमी होतं. याच भावनांचा गैरफायदा टिक टॉकने घेऊन बरेच व्हिडीओज काही लाख युनिक युजर्समधे शेअर केले. त्या व्हिडीओज मधे जाळीची टोपी घातलेले मुसलमान तरुण कोरोना वगैरे सगळं खोटं आहे, हे देखील सीएए आणि एनआरसी सारखंच सरकारने तयार केलेलं आहे अशा आशयाची गाणी गात तोंडावरील मास्क काढून फेकून देऊन एकमेकांच्या गळ्यात गळे घालताना दाखवलेले होते. जेव्हा या व्हिडीओजची फॉरेन्सीक तपासणी केली गेली तेव्हा असे लक्षात आले की हे व्हिडीओज पाकीस्तानात तयार केलेले होते आणि त्याचे हिंदी डब करुन ते एका प्रोफेशनल सॉफ्टवेअर एडीटरने एडीट करुन व्हिडीओला हिंदी भाषेत्तील गीत किंवा आवाज जोडलेला होता. याचा परिणाम आपल्या सगळ्यांनाच माहिती आहे. भारतातील अनेक मुसलमान बांधव मिसगाईड होऊन मास्क वापरत नव्हते, बाजारपेठांमधे प्रचंड गर्दी करत होते........सोशल डिस्टन्सींग पाळत नव्हते. ३) नुकत्याच अमेरिकेत ज्या घडामोडी झाल्या त्यातील काहींचा सोशल मिडीयाशी संबंध आहे. यात मी ट्रंप समर्थक बरोबर की चूक यासाठी हे उदाहरण देत नाहीये. गैरसमज नको. ट्रंप हरले आणि म्हणून त्यांनी त्यांच्या ट्विटर आणि फेसबुक वरुन देखील ही इलेक्शन्स चोरलेली गेली आहेत आणि पुन्हा निवडणुका घेतल्या जाव्यात असं म्हंटलं होतं. त्यासाठी त्यांचे समर्थक अमेरिकेच्या संसद भवनात घुसले आणि मोडतोड करण्यास सुरुवात केली. पण त्यानंतर ट्रम्प यांनी त्विटरवरुन लोकांना शांतता राखण्याचं आवाहन केलं. पण ट्विटर, फेसवुकची अकाउंट्स अचानक डिलीट केली गेली हे कारण देऊन की त्यांनी देशात दंगली घडवल्या. त्याचबरोबर अमेरिकेत ट्विटर सारखं दिसणारं पार्लर हे अजुन एक सोशल मिडीया अ‍ॅप आहे की जे ट्रंप समर्थकांत प्रसिद्ध होतं. अ‍ॅपल आणि गुगल प्ले स्टोअर मधून हे अ‍ॅप अचानक डिलीट केलं गेलं आणि पार्लरची वेबसाईट जी अ‍ॅमेझॉन होस्ट करत होतं ती वेबसाईट देखील डीलीट केली गेली. अमेरिकेतील निवडणुकांचा इतिहास पाहिलात तर ज्या ज्या वेळी कोणी रिपब्लिकन उमेद्वार निवडुन आला आहे त्या त्या वेळी अमेरिकेत दंगे झालेले आहेत. पण लिबरल्सच्या मते त्या चळवळी होत्या. अगदी २०१६ मधे देखील ट्रंप सत्तेत आल्यावर डेमोक्रॅट पक्षाच्या समर्थकांनी त्या विरोधात दंगे केलेले होते. जॉर्ज बुश सत्तेत आले होते तेव्हा देखील असेच दंगे झालेले होते. म्हणजे आपल्या मनासारखं झालं नाही तर दंगे करायचे ही मानसिकता अमेरिकन लोकांमधे आहेच. हे काही फक्त ट्रंप हरले म्हणून झालं असं नाहीये. पण सोशल मिडीया जायंट्स नी तातडीने ट्रंपची अकाउंट्स डिलीट केली आणि ट्रंप समर्थक सर्वाधिक ज्या ठिकाणी आहेत असे अ‍ॅपही डिलीट केले. म्हणजे याला फ्रिडम ऑफ एक्सप्रेशनची हत्या असं म्हणता येऊ शकतं पण ते डेमोक्रॅट्स समर्थकांनी केलेलं सल्याने ते देशाच्या सुरक्षेच्या कारणासाठी केलेली कारवाई या सदरात मोडलं. आता पार्लरवर सर्वाधिक ट्रंप समर्थक आहेत हे कसं समजलं? तर त्या वापरकर्त्याच्या डेटा वरुन समजलं. जेव्हा २०१६ मधे हिलरी हरल्या होत्या आणि ट्रंप जिंकले होते तेव्हा त्यांना रशियाने जिंकून दिलं होतं असं डेमोक्रॅट्सचं म्हणणं होतं. तर आता बायडेन जिंकले तर त्यांना चीनने जिंकून दिलंय असं रिपब्लिकनांचं म्हणणं आहे. सत्य कधीच बाहेर येणार नाही. पण यातून आपल्याला एक धडा घेता ये ईल की हे सोशल मिडीया जायंट्स फक्त पैशाशी आपली लॉयल्टी दाखवत असतात. त्यासाठी ते फ्रिडम ऑफ एक्स्प्रेशन देखील अशा प्रकारे हिरावून घेऊ शकतात. आणि आपला डेटा देऊन आपणच त्यांना ही ताकद पुरवत आहोत. सोशल मिडीयातील युजर डेटाचा वापर हा राजकीय सत्ता उलथवण्यासाठी देखील करुन घेतला जाऊ शकतो, दंगे भडकावण्यासाठी केला जाऊ शकतो. याचाच अर्थ आपला डेटा जेव्हा शेअर होतोय त्याच्या वापरावर कायद्याने निर्बंध नसतील तर आपला युजर डेटा हे या जायंट्स साठी सोन्याची खाण ठरु शकतं. मग हा डेटा देशद्रिह्यांना विकून त्याचा गैरवापर करुन देशाची कायदा व सुव्यवस्था धोक्यात आणली जाऊ शकते. डेटाचा वापर फक्त जाहिरातीं पर्यंत सिमीत नाहीये. गुगलला आपली सर्वाधिक माहिती असली तरी गुगल हे सोशल मिडीया जायंट नाहीये. त्यामुळे त्यांच्याजवळील डेटा ते फक्त जाहिरातींसाठीच वापरतात. पण सोशल मिडीयामधील डेटामुळे लोकांच्या भावना आणि मानसिकता यांचे मॅन्युप्युलेशन होऊ शकते. व्हॉट्सअ‍ॅपने कितीही स्पष्टीकरणाची ठिगळं जोडून वापरकर्त्यांचा विश्वास संपादनाचा प्रयत्न केला तरी ते अर्ध सत्य सांगत आहेत हे देखील तितकेच खरे आहे. तुम्ही त्यांची नविन पॉलिसी नीट वाचा. आपले पर्सनल चॅट मेसेजेस हे एन्क्रिप्टेड असल्याने ते ते वाचणार नाहीतच पण डेटा लॉग, लोकेशन ही माहिती तर ते चोरत आहेतच आणि त्याचा गैरवापर कसा केला जाऊ शकतो याची उदाहरणे वर दिलेली आहेत. त्यामुळे ते आधीपासून चोरत आहेत तर आता त्यांना ते कायदेशीरपणे घेऊ द्या असे म्हणण्यात मूर्खपणा आहे. आता सिग्नल मधे असं काही होण्याची शक्यताच नाहीये. त्याचं कारण असं की सिग्नल ही ना नफा ना तोटा या तत्वावर चालणारी ओपन सोर्स चळवळीच्या तत्वांवर तसेच देणग्यांवर चालते. तसेच सिग्नल हे अ‍ॅप अमेरिकन क्रिप्टोग्राफर ब्रायन अ‍ॅक्टन यांनी बनवलेलं आहे. ते एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्टेड असल्याने त्यांच्याकडे कोणताही डेटा सेव्ह होत नाही. टेंपररी सेव्ह केलेला डेटा हा एन्क्रिप्टेडच असतो. अगदी त्यांचे चॅट लॉग्ज, कॉल लॉग्ज हे देखील एन्क्रिप्टेड असतात. त्यामुळे ते कोणताही डेटा ते विकत नाहीत आणि भविष्यात विकण्याची शक्यता नाही. फक्त तुम्ही सिग्नल अ‍ॅप डाऊनलोड करुन घेताना एक पथ्य पाळायचं. ते म्हणजे सिग्नल मधे अकाउंट उघडताना आपला मोबाईल नंबर आणि ओटीपी व्हेरीफीकेशनचे सोपस्कार झाले की ते तुम्हाला पिन जनरेशनचा ऑप्शन देतात. तेव्हा पिन जनरेट करायचा आणि मगच पुढे जायचं. तुम्ही पिन जनरेट न करताच पुढे गेलात तर तुम्ही मेसेज पाठवताना तुम्हाला एक नोटीफीकेशन येते की "सिग्नल अ‍ॅपला तुमच्या एसएमएसचा डिफॉल्ट ऑप्शन बनवा". असा मेसेज येण्यामागचं कारण असं की तुमच्या कडे पिन जनरेट केलेला नसल्याने तुमचा मेसेज एन्क्रिप्शनच्या लूप मधे शिरूच शकत नाही. आणि मग सिग्नल तुम्हला एसएमएसचा पर्याय देतं की जो नॉर्मल फोन मधुन देखील आपण करु शकतो. हा जनरेटेड पिन तुमचा डेटा एन्क्रिपशन मधे महत्वाची भूमिका बजावतो. तसेच जर तुम्हाला एका डिव्हाईसवरुन दुसर्या डिव्हाईसवर सिग्नल टाकायचं असेल तेच अकाउंट ठेवून तर तुमची माहिती जशी च्या तशी ट्रान्सफर करण्यासाठी हा पिन उपयोगी पडतो. हा पिन जनरेट केल्यावर त्याच्या बरोबरच तुमची अजुन एन्क्रिप्टेड माहिती जोडून एक लॉंग टर्म की बनवली जाते जी लोकली तुमच्या डिव्हाईसवर साठवली जाते. जेव्हा तुम्ही सिग्नल वापरुन चॅट करता, कॉल करता किंवा काहीही शेअर करता .....ती माहिती या लॉंग टर्म की मार्फत एन्ड टू एन्ड एन्क्रिप्ट होते म्हणजेच ० आणि १ च्या रॅण्डमली जनरेट केलेल्या कोड मधे रुपांतरीत होते. एका इस्रायली कंपनीने सिग्नलचा सर्व्हर हॅक केल्याचा दावा केलेला होता पण हा एन्क्रिप्टेड कोड इतका स्ट्रॉंग असतो की तो हॅक जरी झाला तरी डिकोड करणं प्रचंड अवघड असतं. तो फक्त तुम्ही ज्या व्यक्तीला मेसेज पाठवलाय त्या व्यक्तीच्या डिव्हाईसवर डिलीव्हर होताना डिक्रिप्ट होतो आनि त्याच्या मूळ स्वरुपात तुमच्या संपर्काला दिसतो. हेच ग्रुप चॅटच्या बाबतीतही आहे. त्यामुळेच सिग्नल हे अ‍ॅप वापरण्यास अतिशय सुरक्षित आहे. आता आपला वापर (आपल्या डेटा मार्फत) देशद्रोही शक्तींना करु देण्याची परवानगी द्यायची की सिग्नल सारखं अ‍ॅप वापरायचं हे आता आपणच ठरवा. सूज्ञास अधिक सांगणे न लगे. *डॉ. अपर्णा लळिंगकर*

अखेर WhatsApp ची माघार; तीव्र विरोधानंतर नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी स्थगित. सोशल मीडियावरील संवादाचे सर्वाधिक लोकप्रिय माध्यम असलेल्या WhatsApp ने अखेर माघार घेतली आहे. व्हॉट्सअ‍ॅप ने नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी पुढील तीन महिन्यांसाठी लांबवणीवर टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे व्हॉट्सअ‍ॅप युझर्सना दिलासा मिळाला आहे. आता, 8 फेब्रुवारीला कोणत्याही युझरचे अकाऊंट बंद होणार नाही. नवीन वर्षात व्हॉट्सअ‍ॅपने नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी जाहीर करत जगभरातील कोट्यवधी युझर्सना धक्का दिला होता. यानुसार, नवीन पॉलिसी मान्य न केल्यास 8 फेब्रुवारी 2021 पासून व्हॉट्सअ‍ॅप अकाऊंट बंद होईल, असा इशारा देण्यात आला होता. मात्र, यानंतर जगभरातील युझर्सनी या नवीन प्रायव्हसी पॉलिसीला जोरदार विरोध करण्यात आला. तसेच व्हॉट्सअ‍ॅपवर नाराजीही व्यक्त करण्यात आली. मात्र, चौफेर होणारी टीका आणि विरोधानंतर व्हॉट्सअ‍ॅपने आता एक पाऊल मागे घेत नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी स्थगित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. फेसबुकची मालकी असलेल्या व्हॉट्सअ‍ॅपने या निर्णयाची घोषणा करताना सांगितले की, नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी मान्य करण्यासाठी दिलेली मुदत मागे घेण्यात येत आहे. 8 फेब्रुवारी 2021 रोजी कोणत्याही युझरचे अकाऊंट बंद किंवा डिलीट करण्यात येणार नाही. व्हॉट्सअ‍ॅप गोपनियता आणि सुरक्षेवर कशापद्धतीने काम करते, याविषयी स्पष्टता आणणार आहोत. चुकीची माहिती आणि पसरलेले गैरसमज दूर करण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. 15 मे 2021 रोजी व्यावसायिक पर्याय उपलब्ध करण्यापूर्वी नवीन प्राइव्हसी पॉलिसीबद्दल जाणून घेण्यासाठी हळूहळू युझर्सपर्यंत पोहोचणार आहोत, असे व्हॉट्सअ‍ॅपने स्पष्ट केले आहे. व्हॉट्सअ‍ॅपवरील डेटा पूर्वीपासूनच फेसबुकसोबत शेअर केला जात होता. परंतु, व्हॉट्सअ‍ॅपवरील जवळपास सर्वच माहिती फेसबुक आणि इंस्टाग्रामसोबत शेअर केली जाण्याच्या संभ्रमामुळे युझर्समध्ये भीतीचे वातावरण पसरले होते. त्यामुळे सिग्नल आणि टेलिग्रामसारख्या स्पर्धकांकडे अनेक युझर्स वळले. याचा मोठा फटका व्हॉट्सअ‍ॅपला बसला. या पार्श्वभूमीवर अखेरीस व्हॉट्सअ‍ॅपने नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी लांबणीवर टाकण्याचा निर्णय घेतला आहे. दरम्यान, नवीन प्रायव्हसी पॉलिसीबाबत काही दिवसांपूर्वी व्हॉट्सअ‍ॅपकडून विस्तृत स्पष्टीकरण देण्यात आले होते. व्हॉट्सअ‍ॅपद्वारे मित्रांसह कुटुंबाशी होत असलेले चॅटिंग पूर्णपणे सुरक्षित आहे. तुमच्या गोपनीयतेला कोणताही धोका नाही. नवीन प्रायव्हसी पॉलिसी ही बिझनेस अकाऊंट समोर ठेवून तयार करण्यात आली आहे. WhatsApp कोणत्याही युझर्सचे मेसेजेस पाहू शकत नाही किंवा केलेल्या कॉल्समधील संभाषण ऐकू शकत नाही. एवढेच नाही, तर शेअर केलेले लोकेशनही पाहू शकत नाही. फेसबुकही नाही, असेही व्हॉट्सअ‍ॅपने यापूर्वी स्पष्ट केले होते.

या संबधी आणखी एक वृत्त. याचा नक्की काय फायदा होईल सांगता येत नाही. ग्राहक आणि सेवादाता व्हाट्सऍप मधील कमर्शियल व्यवहार असेल तर केंद्र सरकार कितपत विरोध करू शकेल हाच प्रश्न आहे. व्हाट्सऍपचे गोपनीय धोरणातील बदल केंद्र सरकारला अमान्य

https://casparwre.de/blog/stop-using-google-analytics/ The way Google turns data into gold ingots is as follows: Step 1: Google collects as much data about you as it can. Step 2: Google uses this data to get to know you very very well: what you like, what you don’t like, whether you are pregnant, whether you are gay, where your friends live, where you spend your time, what you purchase online. Step 3: Google uses its extensive knowledge of you to show you advertising that fits you like a tailor-made suit. Step 4: Lots of gold ingots. It’s called surveillance capitalism and it’s certainly not about giving you a great user experience, it’s about making money.

कायप्पा चेपु वगैरे न वापरणार्‍याची सुद्धा या कचाट्यातून सुटका नाही. तुमच्याजवळ मोबाईल असणे सुद्धा पुरेसे आहे. परवाच माझी सून ऑफिसात असताना इतर दोन बायका काही वस्तूंच्या खरेदीबद्दल बोलत होत्या. सुनेच्या मोबाईलच्या मायक्रोफोनने त्या संभाषणाचा वेध घेतला आणि तिच्या मोबाईल वर लगेच अमेझॉन - युट्यूबवर त्या वस्तूंच्या जाहिराती दाखल झाल्या. बच के कहां जाओगे ? मोबाईचे दोन्ही कॅमेरे तर सतत हेरगिरी करत असतातच. कोणत्या प्रकारचे फोटो विडियो वगैरे बघताना (मजकूर वाचताना सुद्धा असेल कदाचित) तुमच्या बुब्बुळांची हालचाल आकुंचन प्रसरण वगैरे कसे होते त्यावरून तुमची आवड-निवड टिपली जात असते. या प्रकारचे काम हीच माझ्या एका नातेवाईकाची नोकरी आहे. फक्त फोनसाठी एक वेगळा साधा फोन जवळ ठेऊन स्मार्ट फोन बंद करून ठेवणे आणि दिवसातून फक्त एकदोनदा उघडून बघणे असे केले जाऊ शकते.