Unsafe Roads : महाराष्ट्र

केळघर घाट अवघड म्हणून प्रसिद्ध होता. इथे वाटमारी वगैरे कधी ऐकीवात नाही नाही म्हणायला वाटमारी वगैरे कोरेगाव हुन पुढे पुसेगाव ला जाताना वर्धनगडच्या घाटात वाटमारी च्या बातम्या ऐकल्या आहेत. वाटमारी वगैरे प्रकार सहसा कोरड्या दुश्काळी भागत जास्त ऐकण्यात येतात. एक शंका : नेहमी वर्तमान पत्रात धाडसी द॑रोडा असे मथळे येतात. दरोड्याला धाडसी म्हणणारांचे नेहमीच विचित्र वाटते

नागपूरच्या दक्षिणेस, आंध्र प्रदेशात आदिलाबाद शहर आहे. काही वर्षांपूर्वी त्या मार्गाने स्वचालित वाहनाने मेडकला निघालो असताना पोलिसांनी गाडी थांबवून 'आता उशीर झाला आहे, इथून पुढे एकट्याने जाऊ नका' असा सल्ला दिला होता. (त्या प्रभागात जंगले असून रात्री नक्षली पथकांचे प्राबल्य असते.) बडोदा- दाहोद- इंदूर या रस्त्यावर एकेकाळी रात्रीच्या वेळी पोलीस वाहनांचे मोठे ताफे बनवून एकत्र पाठवीत. एकट्यादुकट्या वाहनाची लूटमार होणे जवळजवळ निश्चित असे (आता हा रस्ता आता चौपदरी, पथकर महामार्ग झाला असून सद्यस्थिती काय आहे याची कल्पना नाही).

अशी स्थिती एखाद्या नैसर्गिक किंवा मानवी आपत्ती नंतर जास्त प्रमाणात दिसते. सध्या करोना मुळे अनेक लोकांचे रोजगार गेलेले आहेत. वैफल्यातून किंवा अगतिकतेतून माणसे गुन्ह्याकडे वळतात असे आढळून आलेले आहे. शिवाय जर अशा भुरट्या गुन्हेगारावर तातडीने कार्यवाही झाली तर त्याचे निराकरण होते. अशा वेळेस मंगळसूत्र खेचणे किंवा एकट्या दुकट्या माणसाला गाठून मोबाईल काढून घेणे सारखे गुन्हे पण जास्त होतात. त्यासाठी आपल्याला जास्त काळजी घेणे आवश्यक आहे. मुंबईत गिरण्यांच्या संपानंतर कोकणात आणि नगर जिल्ह्यात( जेथून मोठ्या प्रमाणावर गिरणी कामगार आलेले होते) अशा संघटित गुन्हेगारीत वाढ झाली होती. महिनोन्महिने काम नाही पगार नाही यामुळे हताश झालेली माणसे गुन्हेगारी कडे वळली होती. तेंव्हा मुंबईत पाकीटमारी, मंगळसूत्र खेचणे अशा गुन्ह्यात पण बरीच वाढ झाली होती.

दौंड,कुर्डुवाडी ,सोलापूर इथून रात्री जाणाऱ्या ट्रेनसमध्ये पोलीस फिरतात आणि दारे, खिडक्या लावून ( शटर ओढून) बंद करायला सांगतात. हे करोना काळाचे नसून कित्येक वर्षे चालू आहे. मंगळसूत्र, मोबाइल, पिशव्या ओढून नेतात. हा भाग कुप्रसिद्ध आहे. उलट कोकण, गोवा,कर्नाटककडे जाणाऱ्या कोकण रेल्वेत पोलीस फिरकतही नाहीत. सीटखाली ब्यागा टाकून, खिडक्या उघड्या टाकून बर्थवर प्रवासी मस्त झोपा काढतात.

बाप रे.. अंगावर काटा आला वाचून. काळजी घ्या. FIR बाबत पुढे काही फॉलो अप घेतला का?? माझ्या बाबतीत असे 2-3 वेळेला झालेय कि रस्ता एकदम निर्मनुष्य आणि मी आणि वाईफ दोघेच गाडीमध्ये. एकदा ताम्हिणी घाटात (2016 मध्ये )रात्री 10 च्या आसपास ड्राईव्ह करत होतो. पूर्ण घाट संपेपर्यंत फक्त 3 च गाड्या भेटल्या . नाहीतर पूर्ण 20-25 km च्या पॅच मध्ये आम्ही एकटेच. त्यावेळी काही वाटले नाही पण नंतर खूप भीती वाटली कि काही झाले असते तर?? किंवा गाडी खराब/पंचर झाली असती तर?? त्याचवेळी अजुन एक घटना घडली जिची उकल आजवर झाली नाहीये. रात्री 10:30 च्या आसपास कामत हॉटेल च्या अलीकडे 3-4 km वर एका टर्न वर रस्ताच्या कोपऱ्यावर बरेच लोकं बसलेली दिसली. त्यामध्ये बायका, म्हातारी माणसे आणि 2-4 तरुण, 3-4 लहान मुले एकाच ठिकाणी बसलेली दिसली. बायकांनी बराच मेकअप ( पावडर वैगेरे ) लावले होते, म्हाताऱ्या बायकांनी नऊवारी साड्या घातल्या होत्या. एकाच ठिकाणी सर्व बसून होते. नेमके कोणत्या कारणासाठी ते समजले नाही आणि त्याचा आम्ही त्यावेळी जास्त विचारही केला नाही. पण आजही त्या प्रश्नाचे उत्तर सापडले नाहीये. घाटात एका वळणावर इतकी माणसे नेमक्या काय कारणासाठी बसून असतील?? 2018 मध्ये उन्हाळ्यात एकदा वाइफसोबत गणपतीपुळे, मार्लेश्वर आणि पावस सहलीला गेलो होतो. पावस ते पुणे असा शेवटचा टप्पा होता. पावस वरून निघायला बराच उशीर झाला. रात्रीचे 8:30 वाजले होते. गूगल मॅप चालू केले आणि आंबा घाटाकडे जाणारा रस्ता सेट केला. आणि ड्रायविंग सुरु केले. 2 मिनटातच गाव मागे पडले आणि आमच्या सोबतीला भयाण शांतता आली. रस्त्यावर दुतर्फा पूर्ण काळोख फक्त हेडलाईटचा उजेड आणि सिंगल रस्ता. कुठेही वस्ती किंवा गावाचा मागसुस नाही. जवळपास 30-35 मिनिटे ड्रायविंग करत होतो पण अक्षरशः जीव मुठीत धरून. बायको ला पुढच्या सीटवर खाली वाकून बसायला सांगितले ( कारण जर कोणी अचानक समोरून आले किंवा समोरून टॉर्च मारला तर गाडीत लेडीज आहे हे कोणाला पटकन कळू नये म्हणून.. ) मी गाडी 70-80 च्या स्पीड ने पळवत होतो पण रस्ता संपतच नव्हता. जास्त स्पीड पण घेऊ शकत नव्हतो कारण रस्ता सिंगल लेन आणि वळणावळणाचा होता. कसे बसे आंबा घाटात पोहचलो आणि मग हायसे वाटले. पुढे मलकापूर मध्ये मित्राच्या घरी मुक्काम करून दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुण्याकडे रवाना झालो. पुणे ते सोलापूर असा प्रवास बऱ्याच वेळेला केलाय (रात्री सुद्धा ) पण मला असा अनुभव आला नाही. पण तरीही इथून पुढे काळजी घेईल. बापदेव घाटाच्या बाबतीत बोलायचं तर हा घाट चोरीमारीच्या घटनांसाठी पहिल्यापासून बदनाम आहे. त्यामुळे एकेकाळी घाटामध्ये मिलिटरी कॅम्प ठेवला होता. रात्री 7 नंतर क्वचितच एखादी गाडी जायची. रात्री साडे आठ वाजता च्या आसपास असणारी स्वारगेट ते सासवड ही शेवटची ST असायची (अजूनही आहे ).. कित्येक two व्हिलर वाले त्या गाडीची वाट पाहत थांबायचे. गाडी आल्यानंतर त्या गाडीच्या पुढे मुद्दामहून आपली two व्हिलर चालवायचे. जेणेकरून काही झाल्यास मागे असणारी ST आणि त्यातील प्रवासी मदत करतील. 2007 च्या आसपास माझे वडील रात्री 7:30 -8 च्या आसपास पुण्यातून सासवड कडे या घाटाने जात होते. तर काही तरुणांनी घाटाच्या पायथ्यापासून (आत्ताच्या येवलेवाडी कमानी पासून ) त्यांचा पाठलाग सुरु केला. आपल्या मागावर कोणी आहे असे वाटताच त्यांनी प्रसंगावधान राखून अक्चुअल घाट चालू होण्याआधीच गाडी अचानक वळवली आणि परत पुण्याच्या दिशेने वेगाने दामटवली. पण उलट फिरताना ते आणि दुसऱ्या गाडीवरील ते तरुण यांची नजारा नजर झाली. त्यांची नजर भयानक होती. त्यांनी देखील परत थोड्या अंतरापर्यंत वडिलांचा पाठलाग केला पण वडिलांनी खूप जोरात गाडी पळवली आणि वाचले. मी 2010 मध्ये शुक्रवारी बापदेव घाट मार्गे गावी जाण्यासाठी निघालो होतो. 9 वाजले असावेत. घाट चालू होण्याआधी खूप जोरात लघुशंका आल्याने घाट पायथ्याशी गाडी ( घाटाच्या पायथ्याशी एक नीरा आणि सरबत विकणारी टपरी आहे जी पहिल्यांदा उजव्या बाजूस होती आता डाव्या बाजूला शिफ्ट केलीये ) थांबवली आणि उतरून लघवी करू लागलो. पण काही अंतरावरून दोन तरुण हातात कठी (कि रॉड? ) घेऊन येताना दिसलें. मी घाबरलो. तसेच गाडीवर टांग मारून गाडी चालू केली आणि जोरात पळवली. सुदैवाने थोडयाच वेळात माझ्या सोबतीला एक पिक अप आली आणि त्याच्या मदतीने घाट ओलांडला. आता रस्ता मोठा झालाय, आणि आसपास वस्ती झालीये त्यामुळे असे प्रकार जवळपास बंद झालेयत. हा रस्ता आता रात्रीचे 1-2 तास वगळता पूर्ण पणे वाहता असतो. पण आता नवीन प्रकार सुरु झालेत. या घाटाला आता पर्यटन स्थळाचे स्वरूप येऊ लागलेय. खूप लोकं घाटाच्या 3ऱ्या आणि 4थ्या वळणावर पुण्याचा पसारा पाहत बसतात. कित्येक प्रेमी युगुल अश्लील चाळे करतात. घाट संपत आल्यावर दोन्ही बाजूस दरी असणारा एक 100 मिटर चा पॅच आहे तिथे गाड्या लावून काही लोकं डोंगरावर चालत चालत दूरवर जातात. त्यामुळे रात्री 8 नंतर इथे थांबणाऱ्या लोकांसोबत लुटमारीच्या बऱ्याच घटना आजही घडतायेत कोंढवा आणि तत्सम भागातले मुस्लिम लोकं आपल्यासोबत लेडीजना घेऊन रात्री उशिरापर्यंत या भागात रेंगाळत असतात. लॉक डाऊन नंतर आता या सर्व प्रकारात वाढ़ होतेय. पोलिसांनी या घाटात कामाव्यतिरिक्त थांबायला मनाई केलीये तसे बोर्ड पण आहेत पण तरीही गर्दी होतच आहे. आता पोलिसांची एक गाडी इथे बऱ्याच वेळेला पेट्रोलिंग करत असते. पण या घाटाचे जुने रेप्युटेशन पाहता येथे रात्री अपरात्री थांबणे बऱ्याच लोकांना महागात पडलेय ( अगदी कालपरवा पर्यंत ) आणि इथून पुढे ही पडू शकते. अजुन एक घाट आहे जो खेड शिवापूर मधून सासवड पर्यंत जातो. मरीआई घाट. हा देखील चोरी मारीच्या घटनांसाठी बदनाम आहे. जवळपास 12-15 किमी चा प्रदेश पूर्ण निर्मनुष्य असल्याने इथे बऱ्याच लुटमारीच्या घटना घडलेत. आता सुद्धा या घाटाने उशिरा जाणे महागात पडू शकते. घाटाच्या पायथ्याशी बऱ्याच कंपन्या आहेत आणि तिथे जवळपास 70-80 टक्के परप्रांतीय काम करतात त्यापैकी काही जण किंवा तिथलेच बेरोजगार झालेले तरुण लुटमारीच्या घटना करत असतात. त्यामुळे कधी इकडून जाणार असताल तर काळजी घ्या.

मी पुणे येथून अहमदाबाद येथे जात असता रात्री २ वाजता नवसारी जवळ पत्नींची हॅण्डबॅन्ग पळवून चोरटा चालत्या गाडीतून उडी टाकून पसार झाला . या मार्गावर नेहमी ये जा करणार्यानी हा चोरीचा " झोन " असल्याचे सांगितले . विशेष असे की ही बाब अहमदाबाद रेल्वे पोलिसांना माहित असल्याचे ही निषपन्न झाले .त्यातील मोबाईल ई सोडून पत्नीचे आयकार्ड चोराने नोकरीच्या पत्यावर पोस्टाने पाठविले ! तेंव्हा लक्षात असू द्या ट्रेन च्या दाराजवळ बर्थ मिळाला असेल तर मोबाईल ,पैसे ई गोष्टी आपल्या साखळीने बांधलेल्या सर्वात जड बॅगेच्या तळाशी असू द्या !!

पंढरपूर सोडल्या नंतर काही तासात ट्रेन मध्ये अचानक हत्यार बंद पोलिस आले आणि त्यांनी ट्रेन च्या खिडक्या,दरवाजे बंद केले. कोणत्या भागातून ट्रेन जात होती हे माहीत नाही. पण त्या भागात लुटमार करणाऱ्या टोळ्या सक्रिय असाव्यात.

कन्नड घाटात असे काही ऐकलेले नाही, ब-याचदा गेलोय. घाट साला लै धोकादायक आहे, शीस्तीत चालावे लागते. आपण गाडी चालविण्याच्या बाबतीत अननुभवी असाल तर गाडी चालवू नका. वाहतूकीची कोंडी कायमच होत असते, माहिती घेऊनच या रस्त्याने प्रवास करावा. रात्र टाळावी इतकेच. बाकी, डॉ. खरे साहेब म्हणतात तसे करोनामुळे बेकार झालेले आता लहान-सहान लुटमारीकडे वळु शकतात, पण ते कधी कधी झटापटीत जीवावरही बेतू शकते. बाकी, पुढे अशा गोष्टी वाढू शकतात असे वाट्ते आणि ते कोणत्याही रस्त्यावर होऊ शकते. लुटमारीला रात्रच असली पाहिजे, सुनसान रस्तेच असले पाहिजेत असे नव्हे, ते केव्हाही होऊ शकतं. आपण महिला-मुली कुंटूंबातली वयस्कर मंडळी प्रवासासाठी सोबत घेऊन जात असाल तर काळजी घेतली पाहिजे. -दिलीप बिरुटे

प्रवासात शक्यतो दागिने अंगावर घालुच नये. एटीएम कार्ड मुळे जास्त रोखड ठेवायची गरज नसते . आणि जे atm कार्ड आपण प्रवासात वापरणार आहोत त्या अकाउंट मध्ये ठराविक च पैसे असतील तर लूट होण्याची शक्यता कमीच आहे. पण त्यांनी लूट करताना हल्ला केला तर ते धोकादायक ठरू शकतं त्या साठी शक्यतो रात्री चा प्रवास टाळणे हाच उपाय आहे.

मागच्या वर्षी ऑफिसमधुन बाईकवर घरी येत असतान रात्री १२.३० च्या सुमारास सुस पुला खाली(पुणे-बँगलोर हायवे) ३ जणानी मला अडवले आणि लुटायचा प्रयत्न केला. पळुन जायचा प्रयत्न केला तर बाइक आडवी घालुन थांबवले आणि डोक्यात काहितरी वस्तु मारली. पण हेल्मेट्मुळे वाचलो. तरीहि प्रसंगावधान राखुन संधी साधुन मी पळालो(बाईकवरुन) आणि भरधाव गाडी पळवुन थेट कोथरुड पो.स्टे. ला नेली आणि तक्रार दिली. नंतर बरेच दिवस त्या रस्त्याला वेगवेगळ्या ठिकाणी लुटमारीच्या घटना घडत होत्या (पेपर् मधे वाचत होतो.) मी मात्र रात्री उशीर होणार असेल तर कार न्ययला सुरुवात केली.

डॉ खरे यांच्या प्रतिसादाशी सहमत. ज्यावर्षी महाराष्ट्रात पाऊस कमी पडतो तेव्हा हवेली तालुक्यात जब्री चोऱ्या - दरोडे यांचे प्रमाण वाढते. बोपदेव घाट अजूनही कुप्रसिद्ध आहे आणि मी अजून एकदाही अंधार पडल्यावर तिकडून आलेलो नाही. हिवरे किंवा भिवरी ला गेल्यावर जर संध्याकाळ झाली तर दिवे घाट वापरतो. तिकडून कितीही वाजता येताना काही वाटत नाही. चेन्नई ला जाताना रेल्वेने जाणं येणं व्हायचं. नेहमी संध्याकाळची १०४१ चेन्नई एक्स्प्रेस असायची. कुर्डुवाडी आलं की सशस्त्र पोलीस यायचे आणि दारे खिडक्या लावायला सांगायचे. एकदा दोन बर्थ मागे साईड बर्थ वरील मुलीची गळ्यातली चेन ओढली गेलेली पहिली आहे. तिची किंकाळी अजून आठवते. गेल्या जानेवारीत रात्री अकरा वाजता ताम्हिणी घाटातून परतलो होतो, पण बऱ्यापैकी वर्दळ असल्याने काही वाटलं नाही. कोणत्या ठिकाणी काय काळजी घ्यायची ते कळतंय, सर्वांना धन्यवाद.

एक साधी शंका. जर या घटना त्याच त्याच ठिकाणी नेहमी घडतात तर पोलीस सापळा लावून (म्हणजे साध्या वेशात साध्या वाहनाने जाऊन) या लोकांना संपवून का टाकत नाहीत? एखाद्या पोलीस स्टेशन च्या भागात नेहमी गुन्हा घडत असेल तर त्या जिल्ह्यातला वरिष्ठ पोलीस अधिकारी एन्काऊंटर ची आज्ञा देऊ शकतो ना?

लुटमार केल्यानंतर त्या लपायला योग्य जागा असेल तिथेच हे लुटमार करतात.आजूबाजूला राहणारी च लोक असतात. सावज हेरून चोरी किंवा लुटमार करणारे हे सराईत झाले . पण ह्या भुरट्या चोरांना आपण ज्यांना लुटंनार आहे त्यांच्या कडे पैसे,दागिने आहेत की नाहीत ह्याची बिलकुल माहिती नसते.

गंभीर आणी सावध करणारे अनुभव कथन .

जिन्क्स, या निमित्ताने मुंबईच्या परिसरात रेल्वेवर टाकलेले अत्यंत धाडसी दरोडे आठवले. उत्तरेतनं कोकणात जाणाऱ्या रेल्वे गाड्या वसई-दिवा-पनवेल मार्गाने जातात. या गाड्या वसईस रात्री दहानंतर येतात व पनवेलला रात्री ११ नंतर पोहोचतात. अशा काळ्याकिच्च रात्रीच्या सुमारास वसईहून निघालेल्या गाड्या भिवंडी गेलं की कोपर ( डोंबिवली नजीकचे गाव) पर्यंत निर्मनुष्य मार्गाने धावतात. त्या वेळेस पारध्यांनी अक्षरश: पंधरा मिनिटांत दरोडे टाकले आहेत. हा परिसर मुंबईच्या उपनगरी परिक्षेत्रात येतो. असे दरोडे म्हणजे रेल्वे पोलिसांच्या नाकावर टिच्चून घातलेले वाटतात. हल्ली सशस्त्र बंदोबस्त असतो असं ऐकून आहे. सांगायचा मुद्दा असा की अतिशय अनपेक्षित ठिकाणीही दरोडा पडू शकतो. आ.न., -गा.पै.

सावध राहणे म्हणजे आपण काय करू शकतो. रात्री सुनसान रस्त्यावर गाडी थांबवू नये. रात्रीच्या प्रवासात दागदागिने ,जास्त पैसे घेवून प्रवास करू नये. रात्री कोणालाच लिफ्ट देवू नये. स्वतः च्या स्वरक्षणा साठी अधिकृत परवानगी असलेले शस्त्र जवळ बाळगावे. तसे शस्त्र नसेल तर लोखंडी रॉड,किंवा तस्तम वस्तू हाताला आहे येईल अशा ठिकाणी ठेवावे. रात्री फूड हॉल ला थांबता ना कोणी आपले बोलणे लक्ष देवून ऐकत तर नाही ना ह्या वर लक्ष ठेवणे. संशायपद हालचाल जाणवली तर प्रवास सुरक्षित जागेत राहून स्थगित करावा.

माहिती बद्दल धन्यवाद