स्थितप्रज्ञ म्हणजे काय याची अनेक लक्षणं वेळोवेळी संत-महात्म्यांनी सांगून ठेवलेलीच आहेत. आता मी सांगतो (म्हणजे मला पहा फुलं वहा). तर.. जसा जसा मानव “डार्विन काकांनी” म्हंटल त्या प्रमाणे उत्क्रांत का काय ते होत गेला , तशी तशी त्यातली स्थितप्रज्ञ लक्षणं पण बहुदा बदलायला लागली. सबब , कलीयुगातले स्थितप्रद्न्य म्हणजे एक वेगळी जमातच आहे महाराजा !!

चेहऱ्यावरी मंद भावे , निवांतपणे जो कान खाजवे , ना कोणाशी हेवे दावे , तो एक स्थितप्रद्न्य !!

ई.स. २०१६ संत ज्याक (ग्रंथ-ज्याकाई मधून) (म्हणजे मीच्तो) तर मी आणि असे स्थितप्रज्ञ , आमचं अन यांचं फार जुनं नातं आहे. म्हणजे बुवा मी खूप घाईत असलो , की आलाच हा “स्थिप्र” मला भेटायला. टेलीपथीच जणू. आमचे नाही नाही म्हणता खूप किस्से आहेत सांगण्या सारखे. हां , मात्र “स्थिप्र” हा काही माझीच मक्तेदारी आहे असं नाही बरका. तो सगळ्यांची आयुष्य व्यापून उरलेला आहे. जळी-स्थळी-काष्ठी-पाषाणी कुठेही तो कोणालाही भेटू शकतो. कलीयुगात लोकांची भाषा शिवराळ होण्याला ही प्रजातीच (पक्षी : स्थिप्र ) जवाबदार आहे , ही माझी दुसरी थेयरी. (साभार : संत ज्याक यांचा आकांतवाद आणि ईतर बरेच काही). तर , मी म्हणत होतो त्याप्रमाणे असे स्थितप्रज्ञ तुम्हालाही खूप ठिकाणी भेटत असतील . ते कोणत्याही रुपात कोणालाही कधीही भेटू शकतात. त्यातील मला भेटलेली सगुण साकार रूपे खालील प्रमाणे : 1. आपला Stop आलेला असताना हळू हळू पैसे मोजून देणारा कंडक्टर. 2. पेट्रोल पंपावर पंपासमोर उभे असून पण आपल्याकडे न बघणारा पंप्या. 3. रस्त्यावर आपण जीव खाऊन हॉर्न वाजवत असतांना निवांssssssत रवंथ करत मंद नजरेने बघणाऱ्या गाई म्हशी. 4. ट्राफिक खूप असताना सुद्धा डीवायडर च्या बाजूने संथ दिशेने स्कूटी हाकणारी रुमालाच्छादित तरुणी. 5. निसर्गाची हाक जोरात आलेली असतांना अन आपण अवघडलेले असताना आतून खूप वेळ पाण्याचा आवाज करत बसून (बहुदा) राहणारे महाभाग. 6. “बर्थ/सीट” माझी आहे हे स-तिकीट पटवून देऊन सुद्धा चौकट राजा/राणी सारखे आपल्याकडे बघत राहणारे संतश्रेष्ठ. 7. तिकीटाच्या रांगेत असताना आपले तिकीट प्रिंट करून परत द्यायचे पैसे मोजता मोजता अंतर्धान पावलेला तिकीट्या. 8. इंटरनेट एक्स्प्लोरर चं “वेट - पेज ईज लोडिंगचं” चिन्ह. 9. सिग्नल ऑरेंज असताना अचानक अडवून “गाडी मागे घ्या” असं थंड चेहऱ्याने सांगणारा ट्रोपिक वाला. 10. अत्यंत सुरेख शेर ऐकवून आपण “दाद” ची वाट पहात असताना , “दाद” हा फक्त त्वचारोग असतो असा चेहरा करून बसलेले “मनमोहन” 11. मंदिराच्या गाभाऱ्यात असलेला “कोsत्वं?” असे चेहरे करून बसलेला ब्रम्हवृंद. (कधी कधी हे आहोत म्हणून आपण आहोत असं देवाला वाटत असेल बहुदा). 12. “मी नै जा” असं म्हणून सुरूच न होणारं/री यंत्रं (उदा : कम्प्युटर , गाडी , वाशिंग मशीन ई ) 13. “ही प्यांट तू नीट शिवलेली नाही!!” असं आपण सांगत असताना कानात सुई-दोरा लावून “आजी म्या ब्रम्ह पहिले” असं आपल्याकडे पाहणारा शिंपी. तर ... ही लिस्ट फारफार मोठी आहे. हे असे थोर लोक आपल्या आयुष्यात येतात हे खरं तर आपलं भाग्य म्हंटल पाहिजे. सतत सदोदित अश्या लोकांच्या सानिद्ध्यात राहिल्याने , संपर्कात आल्याने आपल्या “चिदाकार-वृत्ती” शांतवत जातात. तरल चेतना जागृत होवून हे असे जणू “गीताख्यान” देणारे अनेकानेक कृष्णच आपल्या आयुष्यात येत असतात.

“पार्था , कितीही झालं तरी वेळ-काळ या रेलेटीव गोष्टी आहेत , तश्याच त्या सब्जेक्ट ओरीएनटेड आहेत . त्यामुळे त्या साठी कोणावर चिडणे , शिव्या देणे हे योग्य नाही पार्था ....!! सबब तू गुमानं लायनीत उभं रहा , ट्रोपिक मध्ये थांब , शांतम-पापम् म्हणून मंदिरात जा !!” “बीहोल्ड – अराईज – एनलायटन “

तुमच्या आयुष्यात सुद्धा असे कोण-किती-कधी स्थितप्रद्न्य आलेत हे आठवा आणि त्यांचे आभार माना ... - आपलाच (अवघडलेला) ज्याक ऑफ ऑल !! २४/०९/२०१६