काही दिवसांपूर्वी एका वृत्तपत्रात माझी आजी या विषयावर एका टीव्ही कलाकारानं खूप छान लेख लिहिला होता. तो लेख वाचल्यावर आमचे एक नातेवाईक खूप प्रभावित झाले त्यांनी त्या लेखकाला ( टीव्ही कलाकाराला ) भेटण्याची इच्छा केली आणि मी ती भेट घडवून आणली. जेव्हा त्या कलाकाराला त्या लेखा विषयी प्रश्न विचारले तेव्हा तो खूप बिचकाला , त्याच्या शारीरिक हालचाली वरून त्याने तो लेख लिहिला नव्हता असा माझ्या ध्यानात आले ( बॉडी लँग्वेज, संभाषण यांवरून लोकांना ओळखणं त्यांचं मूल्यमापन करणं हेच माझं काम असल्याने ) . त्या लेखाबद्दल चर्चा करताना त्या कलाकाराला सहज उत्तर देता येत नव्हती .

बालीत कपडे स्वस्त मिळतात. सरकारी कामातूनवेळ काढून खरीदारी करायला गेलो. मालमध्ये फिरताना, लाकडाचे आई, बाबा आणि बाळ या उलूक परिवाराने ध्यान आकर्षित केले. खरीदारी पूर्ण झाली, तरीही सारखे-सारखे लक्ष त्या उलूक परिवाराकडे जायचे, जणू ते म्हणत होते, आम्हाला हि तुझ्या सोबत यायचे आहे. अखेर राहवले नाही, भारतीय मुद्रेत फक्त ८० रुपये देऊन उलूक परिवार खरेदी केला. काही सहकार्यांनी माझ्याकडे विचित्र नजरेने पाहिले. एक दुसर्याच्या कानात, मला ऐकू येईल एवढ्या जोरात म्हणाला, "शायद दिल के साथ दिमाग भी खराब हो जाता है" दुसरा उद्गरला "नहीं यार, पटाईतजी पठिया (सठिया) गए है".

शेवटी एकदाचे रघुपती आणि नक्षत्रराय राजमहलला पोचले. पराजित होऊन पळून आल्यावर शुजा नवीन सैन्याची जमवाजमव करण्याचा प्रयत्न करीत होता, पण राजकोष रिकामा झाला होता. प्रजा कराच्या ओझ्याने त्रस्त होती. याच दरम्यान दाराचा पराजय आणि नंतर त्याची हत्या करून औरंगजेब दिल्लीच्या सिंहासनावर बसला. ही बातमी शुजाला मिळताच तो अस्वस्थ झाला. पण सैन्याची तयारी झाली नव्हती, काहीतरी करून अजून वेळ काढता यावा म्हणून त्यानं एक दूत औरंगजेबाकडे पाठवला.

कथा पहिली - "कुलसूम ज़मानी बेगम...." दुसरी कथा - गुलबानो कथा तिसरी - शहजादी चवथी कथा - नर्गिस नजर  

बहादुर शाह ज़फ़र व नानासाहेब पेशवे

माझ्या स्वर्गवासी आईन

सांगा निबंध कुणी हा पाहिला आज दंतवैद्या कड़े बसलो होतो. साधारण दोन तासांची निश्चिन्ती. दंतवैद्याचा मुलगा साधारण सातवीत असावा.शाळा आय सी इस सी . मास्तरानी गृहपाठ दिलेय होता. चार विषयावर निबंध लिहायचे होते. आमच्या पीढ़ित निबंध लिहीताना ठराविक सुरुवात असायची. आणि शेवटी नेहमी प्रमाणे "अशे हे मामा मला खुप खुप आवडतात" किंवा निबंध गांडूळ वर असेल तर " असे है गांडूळ मला खुप खुप आवडते" किंवा अशे है गाढव मला खुप खुप आवडत असा संपक असायचा. मध्ये मध्ये वरणावर तूप सोडतात तशी सुवचने सोडायची किंवा मोदकात सारण पेरायच तस प्रसिद्ध लेखकांची नावे पेरायची. मधे काहीही लिहील तरी चालायचे. मार्क 10 पैकी 5 मिळत.

या लेखमालेत आतापर्यंत आपण ६ जीवनसत्वांचा स्वतंत्र लेखांतून आढावा घेतला. उरलेल्यांपैकी काहींचा धावता आढावा या लेखात घेत आहे. या सर्वांना एका लेखात कोंबले आहे म्हणून त्यांना ‘चिल्लीपिल्ली’ समजू नये ! आरोग्यदृष्ट्या ती सर्वच महत्वाची आहेत. फक्त त्या प्रत्येकावर स्वतंत्र लेख लिहीण्याइतका मजकूर नाही. K जीवनसत्व : जीवनसत्वांची ऐतिहासिक नावे इंग्रजी वर्णमालेनुसार A ते E अशी दिलेली होती. जेव्हा या नव्या जीवनसत्वाचा शोध लागला, तेव्हा वर्णमालेचा क्रम बिघडवून संशोधकांनी एकदम Kवर का उडी मारली असावी याचे वाचकांस कुतूहल वाटेल.

पावसाळी ढग आकाशात होते. समोर जॉगींग ट्रॅक आणि मधले खेळाचे मैदान होते. आज कुणीच खेळत नसल्याने मोकळे होते ते. त्या शांत वातावरणात मी भरभरून मोकळा श्वास घेतला. शहरातल्या त्या जॉगींग ट्रॅकवर पावसाळ्यामुळे गर्दी बरीच कमी होती. एका कोप-यात बसलो. लहान मुलं खेळत होती. काही व्यक्ती चालत होत्या. काहीपावसाळ्यामुळे, ग्रीन जीम करत होत्या. मी पावसाळ्यात तयार झालेल्या हिरव्यागार गवताच्या काठावर बसलो होतो. समोर असणारे रानटी गवत पाहून मला माझ्या लहाणपणाचे दिवस आठवले. सहावी सातवीत असेन तेव्हा. आमच्या घराच्या पुढच्या गल्लीत तालूक्याचे न्यायालय होते. तेथे मोठे मोकळे आवार होते.