दक्षिण भारतातील सायकल प्रवासाचे अनुभव १३: सायलकुडी ते मंडपम ८९ किमी

✪ नित्यानंदमजींकडचं इडियाअप्पम! 

✪ छोट्या गावातल्या लोकांसोबत गप्पा 

✪ We meet people if we don’t get deceived by their backgrounds 

✪ तळ्यांचा प्रदेश आणि मोरांची सोबत 

✪ पावसासोबत सायकलिंगचा आनंद 

✪ मंडपमचं वैशिष्ट्यपूर्ण ठिकाण आणि प्रचंड वारे 

✪ सायकलिस्ट कथिरंगाजींच्या घरी मुक्काम नमस्कार. 

२४ जानेवारीची सकाळ! नित्यानंदमजींकडे छान आराम झाला. रोज नवीन ठिकाणी थांबताना आराम होणं महत्त्वाचं. पण एकदा हे रुटीन सेट झालं की, जिथे कुठे थांबतो तिथे आराम होतोच. मन त्यासाठी तयार होत जातं. सकाळी लवकर नित्यानंदमजीसुद्धा उठले आणि आम्ही त्यांच्या आवडीच्या हॉटेलमध्ये जाऊन चहा घेतला. त्यांनी मला वाटेत खाऊ म्हणून इडियाअप्पम दिलं. पांढर्‍या रंगाचा हा पदार्थ मला खूप आवडला! एक तर पचायला अगदी हलका. तितकाच पौष्टिकसुद्धा. आणि गंमत म्हणजे गोड किंवा तिखटासोबतही तो खाता येतो. सकाळी नित्यानंदमजींच्या टायगरला थोडं फिरवून आणलं. आठवणीसाठी शक्तीवीरजी व नित्यानंदमजींसोबत फोटो घेऊन निघालो. निघण्याच्या आधी मुक्कामाचं ठरलं. मंडपममध्ये सेवा भारतीच्या शुण्मुगा राजाजींनी कथिरंगाजींकडे थांबायला सांगितलं. नित्यानंदमजींचं एकदा कथिरंगाजींशी बोलणं करून दिलं, भाषेची अडचण नको म्हणून! 

(माझा ब्लॉग इंग्रजीत इथे वाचता येईल. सायकल प्रवासातले फोटो बघता येतील‌ व सर्व लेख एकत्र वाचता येतील. त्याशिवाय विज्ञान प्रयोग, गणितातील गमती, ट्रेकिंग, ध्यान, आकाश दर्शन, फिटनेसबद्दलचे लेख तिथे वाचता येतील.) . . .  

सायकल प्रवासाचा तेरावा दिवस! निघण्याआधी हवा परत तपासली. काहीच कमी झालेली नाहीय! पंक्चरची दुरुस्ती अगदी उत्तम झाली आहे. नित्यानंदमजींचं घर महामार्गालगतच आहे. दोन मिनिटांमध्ये सायलकुडी गाव मागे पडलं. कन्याकुमारी जसं एक वेगळं टोक आहे, तसंच रामेश्वरम आणि मंडपम हेही वेगळं टोक. मंडपम मुख्य जमिनीचं टोक आणि रामेश्वरम बेटाचं धनुषकोडी हे पुढचं टोक! अशा ठिकाणी सायकल चालवण्याची मजा अनुभवायला मिळणार. पण मनात शंकाकुशंकासुद्धा आहेत. कारण वारा! भयाण वारा वाहतोय! 

इथून पुढचे बरेचसे टप्पे छोटे आहेत. शेवटचा पुद्दुचेरी- चेन्नै टप्पा मात्र मोठा म्हणजे १४६ किमीचा आहे. रस्त्यावरच्या अंतरांच्या नावामध्ये आता चेन्नैसुद्धा दिसतं आहे! व्वा! मी सायकल प्रवास कुठे सुरू केला, कुठे कुठे जाऊन काल कुठे होतो, ह्याची मलाच आठवण करून द्यावी लागते आहे. बंगलोर- उटी- कोची- तिरूअनंतपूरम आणि आता इथे! खरंच माझे नशीबाचे शेअर्स खूप जास्त असले पाहिजेत! पहिल्या चहा- बिस्कीटाच्या ब्रेकच्या वेळी नित्यानंदमजींनी दिलेलं इडियाअप्पम खाल्लं. दक्षिणेतला चहा थोडा वेगळा असतो. पण मला आवडतो. आणि चहा नसेल तेव्हाच मी कॉफी घेतो. अधून मधून हॉटेल आणि रंग रूप बघून इडली, डोसा, वडा चटणी, रस्सम, पोंगल असेही पदार्थ घेतो आहे. जेवणासाठी भात आणि भरपूर भाज्या! काहीच अडचण वाटत नाही. 

रामनाथपूरम! महामार्ग रामनाथपूरमवरून पुढे जाईल. मला उजवीकडे मंडपमकडे जायचं आहे, त्यामुळे आधीच उजवं वळण घेतलं. रामनाथपूरमला इथले लोक रामनद म्हणतात. वळण घेतल्यानंतरचा रस्ता तसा लहान आणि कमी वाहतुकीचा आहे. हळु हळु वातावरण बदलतंय. ढग आलेले आहेत. एक- दोनदा गावातल्या लोकांना रस्ता परत विचारला. लोक अचंभित नजरेने माझ्याकडे बघत आहेत. मग त्यांच्याशी थोडं थोडं बोलतो. छोट्या गावातल्या लोकांसोबत हमखास एक संवाद होतो. आणि आपण जर बॅकग्राउंड, राहण्याची पद्धत, वेशभुषा, भाषा अशा गोष्टी थोड्या बाजूला ठेवू शकलो तर अगदी सहज लोकांसोबत संवाद होतो. अगदी मन:पूर्वक भेट होते. वाटेत दुसर्‍या ब्रेकसाठी थांबलो तेव्हाही हॉटेलवाल्या काका- काकूंसोबत अशी भेट झाली. लोकांचं अगत्य अनुभवता आलं. 

काय गावं आहेत पण ही! चक्क मोर गावात फिरत आहेत! आणि सहजपणे रस्त्यावरून जात आहेत. हळु हळु पाऊस सुरू झाला! पावसाची तयारी आहेच. मोबाईल कॅरीबॅगमध्ये ठेवला आणि जात राहिलो. अशा वातावरणामध्ये हमखास एक गाणं आपोआप मनात वाजायला लागतं- होशवालों को खबर क्या बेखुदी क्या चीज़ है! थोडा बदल करून- होशवालों को खबर क्या साईकिल क्या चीज़ है! भुरभुर पावसात अगदी शांत रस्त्यांवरून पुढे जात राहिलो. पुढे पुढे तर रस्ता चक्क तळ्यांच्या प्रदेशातून जातोय! रस्त्याला लागून छोटी तळी आहेत. काही वेळेस तर रस्त्याच्या दुतर्फा अशी तळी आहेत! त्यामध्ये फुललेली कमळाची फुलं! दक्षिण भारतात फुललेलं कमळ दिसलं! 

पाऊस वाढला थोडा. पण थांबावसं वाटलं नाही. पावसाचा आनंद घेत जात राहिलो. नजारे मंत्रमुग्ध करणारे! अतिशय शांत आणि आल्हाददायक परिसर! पुढे महामार्ग येईपर्यंत हा सुंदर रस्ता सुरू राहिला. काही वेळ वाटलं की, पुढे तळंच आहे आणि रस्ता डेड एंडकडे जातोय. पण नाही. पुढे रस्ता वळून जातोय. अखेर मंडपमला १५ किलोमीटर बाकी असताना छोटा रस्ता मुख्य महामार्गाला मिळाला. हा महामार्ग मात्र मोठ्या रहदारीचा. रामेश्वरम मोठं तीर्थस्थान आहे आणि पूर्ण भारतभरातले लोक इथे येतात. त्यामुळे रस्ता रहदारीचा आहे. 

ह्या महामार्गावर रामेश्वरमला जाणारे एक ज्येष्ठ नागरिक सायकलिस्टही दिसले! दोघांनीही एकमेकांना हात केला. नक्कीच ते लांबून आले असावेत. मंडपमच्या थोडं आधी कथिरंगाजींना फोन केला. त्यांनी एच.पी. पंपावर यायला सांगितलं. मंडपम कँप नावाचं रेल्वे स्टेशन लागलं. मंडपम सुरू झालं. आधी एका एच.पी. पंपावर थांबलो. पण ते जो म्हणत होते तो पुढे होता. मग तिकडे गेलो आणि कथिरंगाजी लगेच भेटले. ते स्वत: सायकलिस्ट आहेत. सोबत त्यांचा मुलगा नित्शनसुद्धा आहे. त्यामुळे भाषेची अडचण आली नाही. आजचे ८९ किलोमीटर पूर्ण झाले! पावसाच्या वातावरणात मस्त राईड झाली. कथिरंगाजींचं घर रस्त्यापासून थोडंच आत आहे. चाळीमध्ये एक तीन खोल्यांचं छोटं घर. त्यात बैठकीच्या खोलीला संघ कार्यालयाचं स्वरूप. कथिरंगाजी, त्यांचा मुलगा नित्शन, सून आणि आठ महिन्यांचा नातू आरव असे चार जण राहताना दिसले. घर लहानसं, पण अगत्य आणि आत्मीयता खूप मोठी. नित्शनजींसोबतही छान गप्पा झाल्या. ते फोटोग्राफर आहेत, त्यामुळे माझे अस्ट्रोफोटोग्राफीचे काही अनुभव शेअर केले. कथिरंगाजी मंडपम बंदरात काम करतात.  

दक्षिण भारतात फुललेलं कमळ . . . . . .  

मंडपम! काय विलक्षण वारं आहे! ओसरीसमोर लावलेली सायकल वार्‍याने पडली! नंतर पत्र्याच्या शेडमध्ये दोन कारच्या मधोमध लावून ठेवली. बाजूला एक उंच मोबाईल टॉवर आहे. त्याच्या पार्श्वभूमीवर ढगांचा वेगवान लपंडाव विलक्षण सुंदर दिसतोय! मध्ये मध्ये पूर्ण ढग येतात तर कधी कधी आकाश एकदम स्वच्छ होतं! उद्या किती वारं असेल, हा प्रश्न पडतोय! दुपारी चांगला आराम झाला. कथिरंगाजींसोबत दोन दोन शब्द वापरून बोलणं होतं आहे. नित्शन असेल तर इंग्रजीत छान बोलणं होतं. छोट्या आरवसोबतसुद्धा थोडं बोललो आणि खेळलो! संध्याकाळी बाहेर फिरून आलो. वारं तुफान आहे! पंबन ब्रिज आणि धनुषकोडीच्या निमुळत्या रस्त्यावर कसं होणार, हा प्रश्न पडतोय! 

ह्या सायकल प्रवासात पहिल्यांदाच दोन मुक्काम एका ठिकाणी असतील. उद्या सामान इथेच ठेवून रामेश्वरम आणि धनुषकोडीला जाईन. भर समुद्रातला दोन किलोमीटरचा पूल! आणि पुढे समुद्रातला चिमुकला रस्ता! व्वा! मजा येणार! 

पुढील भाग: दक्षिण भारतातील सायकल प्रवासाचे अनुभव १४: मंडपम- रामेश्वरम- धनुषकोडी- मंडपम ८६ किमी! 

वाचल्याबद्दल धन्यवाद. माझ्या ब्लॉगवर ट्रेकिंग, आकाश दर्शन, विज्ञान प्रयोग, ध्यान, फिटनेस, सायकलिंग इ. बद्दलचे लेख उपलब्ध. -निरंजन वेलणकर 09422108376. लिहीण्याचा दिनांक- 28 मे 2026.