कर्मसिद्धांत , आस्तिक आणि नास्तिक

आस्तिक विरुद्ध नास्तिक , देव आहे किंवा नाही ह्याबाबत वेगवेगळी मतं मांडणारा वाद मिपाला नवीन नाही . कर्म सिद्धांतावरही 2 - 4 फार सुरेख चर्चा असलेले जुने धागे या साईटवर मिळाले . माझ्यामते निदान सुशिक्षित लोक तरी देव आहे का नाही , कर्मसिद्धांत - चांगल्यावाईट कर्मांची फळं मनुष्याला या जन्मात किंवा पुढील जन्मात भोगावी लागतात , मुळात पुनर्जन्म असतो का नसतो , स्वर्ग नरक नावाच्या गोष्टी खरोखरच असतील का , मृत्यूनंतर काय प्रोसेस असते , पुनर्जन्म असेल तर तिथे आपल्या मत - इच्छेला काही महत्व असतं का की जिथे पाठवतील तिथे मुकाट्याने जावं लागतं यापैकी थोडे तरी विचार कधी ना कधी स्वतःशी करत असावेत . नास्तिकांचा काही प्रश्न नाही पण आस्तिक लोकांच्या मनात हे प्रश्न कधीच येऊन गेले नसण्याची शक्यता खूप कमी वाटते , निदान सबकॉन्शस पातळीवर तरी काहीतरी विचार करून आपल्यापुरता एक विश्वास निर्माण केलेला असतोच . नास्तिक लोक नेहमी आपल्या वादात एक गोष्ट मांडतात ती म्हणजे बहुसंख्य लोकसंख्या आस्तिक असतानाही इतके गुन्हेगार कसे काय तयार होतात ? सापडलेल्या गुन्हेगारांमधले बहुतेक आस्तिक असलेले दिसून येतात .. मग ते हिंदू , मुस्लिम , युरोपियन कुठल्याही जाती - धर्माचे असतील ... परमेश्वराचं अस्तित्व मानणे ही गोष्ट त्यांना गुन्हा करण्यापासून रोखत नाही . पण माझं मत थोडं वेगळं आहे . आकडेवारी शोधण्याचा प्रयत्न केला नाही पण जगाच्या एकूण लोकसंख्येचा विचार करता 700 कोटीपैकी 1 टक्का लोकसंख्यासुद्धा म्हणजे 7 कोटी लोक गंभीर गुन्हे म्हणजे खून , बलात्कार , शारीरिक अत्याचार या सारखे गुन्हे करू शकत नाही ... कायद्याची किंवा पकडली जाण्याची भीती हे फक्त कारण नाही ... 1000 लोकांच्या हातात कुऱ्हाड दिली आणि अमूकला मार तुला शिक्षा होणार नाही याची हमी मी देतो , या कानाचा पत्ता त्या कानाला लागणार नाही आणि याला मारल्यावर तुला 5 कोटी रुपये मिळतील असं आश्वासन दिलं तर 1000 पैकी किती लोक खरोखरच मारतील ? लोभापोटी काही जण तयार होतीलही पण 90 % जणांचे हात उचललेच जाणार नाहीत . अर्थात हे 90 % लोक धुतल्या तांदळासारखे असतील याची काही गॅरंटी नाही , इतर छोटे मोठे किंवा वेळप्रसंगी गंभीर गुन्हेही त्यांच्याहातून घडण्याची शक्यता 100 % नाकारता येत नाही . पण खून / बलात्कार असा उघड गंभीर गुन्हा त्यांच्या हातून घडण्याएवढे ते निर्ढावलेले नसतात . हे सगळे अस्तिकच असतात असा माझा दावा नाही पण जर कुणी सर्व्हे केलाच तर यातले बहुतेक लोक आस्तिक असण्याची शक्यता प्रबळ आहे . उघड आस्तिक किंवा देवाचं अस्तित्व मानणारे नसले तरी बहुसंख्य लोकसंख्या ही मनात कुठेतरी कर्मसिद्धांत मानते असं मला वाटतं , म्हणूनच गुन्हेगारांची संख्या ही एकूण लोकसंख्येच्या 3 - 4 % सुद्धा नाही , नाहीतर ती 50 % वगैरे असली असती आणि जगात अनाचार माजलेला दिसला असता , कितीही कायदे आणि कठोर न्यायव्यवस्था हा अनाचार थोपवण्यास असमर्थ ठरली असती . आपण आस्तिक नाही असं म्हणणाऱ्या लोकांच्या मनातही कर्मसिद्धांताचा विश्वास खोलवर रुजलेला आहे , पिढ्यांपिढ्या माणसाच्या जनुकं - गुणसूत्रांमधून तो आला आहे , वरवर जरी कोणी आपण कर्म वगैरे काही मानत नाही - सगळी बनवाबनवी थोतांड आहे असं म्हटलं तरीसुद्धा तो माणसाच्या व्यक्तिमत्वाचा एक नैसर्गिक , अविभाज्य भाग बनलेला आहे , काळोखाची भीती , उंचावरून पडण्याची भीती , पोहता येत नसताना पाण्यात पडल्यावर वाटणारी भीती अशा ज्या अगदी आदिम प्रेरणा आहेत त्याचप्रमाणे जवळपास 80 - 90 % लोकसंख्या कर्मसिद्धांत मानते आणि तोच त्यांना गुन्हा / वाईट कृत्य करण्यापासून परावृत्त करतो असं माझं मत झालं आहे . दैनंदिन जीवनात कोणी कर्माच्या नियमांना फार महत्व देत नसेल तरी जेव्हा गंभीर प्रसंग येतो तेव्हा मनातला तो सल्लागार जागृत होतो . उदा , मोठी लाच घेण्याची संधी आलेली आहे , घ्यायची की नाही , मग घेतली तर अमुक गरीब लोकांचं नुकसान होणार आहे तेव्हा घ्यायची नाही किंवा घेण्यामध्ये कोणाचं काही नुकसान नाही , फक्त नियम थोडा वाकडा करत आहोत तेव्हा घ्यावी ... किंवा लाच म्हणजे वाईटच आणि मी ती कोणत्याही परिस्थितीत घेणार नाही असे वेगवेगळ्या लोकांचे वेगवेगळे क्रायटेरिया असू शकतात . मात्र आस्तिक लोक करत असणारे गुन्हे म्हणजे गंभीर आणि शिवाय शेकडो अशा वाईट , दुष्ट गोष्टी ज्यांना कायद्यात कोणतीही शिक्षा नाही ... अशा करताना पाहून अतिशय वाईट वाटतं . जाणूनबुजून एखाद्याला त्रास , वेदना देताना या माणसांच्या मनाला टोचणी कशी लागत नाही याचं आश्चर्य वाटतं . ही लोकं गंभीर गुन्हे करू शकत नाहीत याचाच अर्थ त्यांच्या मनातल्या सद्सद्विवेक बुद्धीचा आवाज पूर्ण बंद झालेला नसतो पण गंभीर गुन्हे वगळता ही माणसं या आवाजाला गप्प करतात , त्याकडे दुर्लक्ष करतात असं वाटतं .. आपण जे करतो आहोत ते काही फार चूक नाही असं स्वतःलाच पटवण्याचा प्रयत्न करतात ... ह्यामध्ये कितपत तथ्य आहे की माझं काही चुकलं आहे सांगता येत नाही , पण जे विचार आले ते कुठेतरी सेन्सिबल माणसांसमोर मांडावेत असं वाटलं म्हणून इथे मांडले .