तिकडची वृत्तपत्रेदेखील या हल्ल्यावर तुटून पडली आणि 'बास्टर्डस' अशा शिर्षकाने बातमी एका पेपरने दिली. असो मृतातम्यांना श्रध्दांजली. उर्वरीत दहशतवाद्याला त्वरीत मृत्युदंड मिळावा. २०२६ हे वर्ष संपूर्ण जगासाठी दहशतवाद मुक्त रहावे हिच इच्छा आणि प्रार्थना

भयानक आणि अमानुष हत्याकांड आहे हे. एक प्रश्न मला नेहेमी पडतो कि नक्की कशा प्रकारे सरसकट सुशिक्षित वा अशिक्षित शांतिप्रिय समुदायातील लोकांचे ब्रेनवॉशिंग केले जाते? कि ते असे अमानुष कृत्य करायला तयार होतात.

अशा प्रकरणांतील अतिरेकी किंवा पकडली / मारली जाणारी मारेकरी व्यक्ती ही आधी कधीतरी पोलिसांच्या किंवा तपास यंत्रणांच्या रडार वर आली होती असे प्रत्येक वेळी न चुकता उघड होत असते. पण तरी ते मोकळे सुटलेले असतात. यावेळी देखील तसे वाचले बातम्यांत.

सगळ्यात मोठा उघड प्रश्न म्हणजे हे सगळे लोक एका विषिष्ठ धर्मातलेच का असतात? महजब ही सिखाता हमको आपस मै बैर रखना........ असेच म्हणावे लागेल

Youtube वर ex-muslim अनेक channels आहेत त्याच्याकडून islam उघड पडला जात आहे. कोणत्याही मुसलमानांशी धर्म या विषयावर चर्चा होऊ शकत नाही कारण ते त्याच्या धर्मात काही चुकीचं आहे हे मानतच नाही.

तिकडची वृत्तपत्रेदेखील या हल्ल्यावर तुटून पडली आणि 'बास्टर्डस' अशा शिर्षकाने बातमी एका पेपरने दिली. असो मृतातम्यांना श्रध्दांजली. उर्वरीत दहशतवाद्याला त्वरीत मृत्युदंड मिळावा. २०२६ हे वर्ष संपूर्ण जगासाठी दहशतवाद मुक्त रहावे हिच इच्छा आणि प्रार्थना

भयानक आणि अमानुष हत्याकांड आहे हे. एक प्रश्न मला नेहेमी पडतो कि नक्की कशा प्रकारे सरसकट सुशिक्षित वा अशिक्षित शांतिप्रिय समुदायातील लोकांचे ब्रेनवॉशिंग केले जाते? कि ते असे अमानुष कृत्य करायला तयार होतात.

अशा प्रकरणांतील अतिरेकी किंवा पकडली / मारली जाणारी मारेकरी व्यक्ती ही आधी कधीतरी पोलिसांच्या किंवा तपास यंत्रणांच्या रडार वर आली होती असे प्रत्येक वेळी न चुकता उघड होत असते. पण तरी ते मोकळे सुटलेले असतात. यावेळी देखील तसे वाचले बातम्यांत.

सगळ्यात मोठा उघड प्रश्न म्हणजे हे सगळे लोक एका विषिष्ठ धर्मातलेच का असतात? महजब ही सिखाता हमको आपस मै बैर रखना........ असेच म्हणावे लागेल

Youtube वर ex-muslim अनेक channels आहेत त्याच्याकडून islam उघड पडला जात आहे. कोणत्याही मुसलमानांशी धर्म या विषयावर चर्चा होऊ शकत नाही कारण ते त्याच्या धर्मात काही चुकीचं आहे हे मानतच नाही.

पण या सगळ्याचा परिणाम लोकशाही नामक हत्तीला थोडं चपळ करण्यात व्हावा हि इच्छा.

या हल्ल्यामुळे सर्व सुरक्षासंस्था (सैनिकी, निमसैनिकी आणि मुलकी) चिडलेल्या असणारच. मात्र, कोणतीही सक्षम आणि विकसित व्यक्ती अथवा संस्थेची प्रतिक्रिया चिडीची व प्रतिक्षिप्त (नी जर्क) नसते. ते काम पूर्ण विचारांती आणि आपण ठरवलेल्या वेळ, स्थळ आणि पद्धतिने करायचे असते... तसे केले तरच स्वतचे शून्य/कमीत कमी नुकसान व शत्रूचे जास्तीत जास्त नुकसान/बिमोड करणे शक्य असते. डोके गरम करून केलेली कृती स्वतःचेच जास्त नुकसान करते. पंतप्रधानांनी, त्यासंबंधी आज आणि अगोदरही अनेक संकेत दिलेले आहेतच. तेव्हा, शत्रूची आणि स्वतःची कशी परिस्थिती आहे हे माहीत नसता, उगा तर्क/वितर्क न करता थोडीशी कळ सोसणे आणि नंतर घडलेली सत्य परिस्थिती पाहणे हेच उचीत ठरेल. केवळ, "माझ्या मते काय कृती करावी" असा अपुर्‍या माहीतीवर आधारलेली (uninformed) मागणी/विधान करायचे असले तर, ठीक आहे.

प्रथम म्रुत जवानाना श्रद्धान्जली. सरकार त्यान्च्या कुटुम्बियान्ची उत्तम सोय करेलच ही खात्री आहे. या हल्ल्यात वापरलेली ३५० किलोग्राम स्फोटके काश्मिरात कोठून व कशी आली किसाठवली होतीम्वा येऊ शकली याचा शोध करणे जरूर आहे. तसेच ती आल्यावर कोठे साठवली होती. तसेच इन्टरनेटवरून कोणाशी सम्बन्ध होते हे पण जाणणे जरूर आहे. पाकीस्तानवर हल्ला करायचा असेल तर तो पूर्ण विचार करून करावा. असा हल्ला केला तर त्यासाठी पाकिस्तान तयार असेल व त्यात अनेक सैनिक शहिद होतिल त्याचा परिणाम सरकारवर पर्यायाने मोदीवर म्हणजे होणार्या निवडणुकीवर होईल. सध्या तरी पाकिस्तानवर इतर राष्ट्राकडुन दडपण आणणे, पाकिस्तानी नागरीकाना व्हिसा देणे बन्द करणे वगैरे उपाय करावे.

निमलष्करी दल आसेल किंवा लष्करी दल आसेल जेव्हा ऐका जागेवरून दुसऱ्या जागेकडे पाठवले जाते तेव्हा त्याचे नक्कीच काहीतरी नियम आसतात .त्यात काश्मीर हा सवेदनशिल भाग आहे म्हणजे तिथे अजून कडकं नियम असणार.पण हयात ज्या मार्गे फोर्स प्रवास करणार आस्ते तो रस्ता सुरक्षित आहे का ह्याची तपासणी केली जाते तशी आता पण केली असणार . ज्या हायवे ज्या चेक पोष्ट होत्या त्या काही कारणाने local सरकारनी हटवल्या होत्या आस मी वाचलं आहे . आणि आपल्याकडे संसाधन ची कमी असल्या मुळे रस्ता खराब जरी आसेल तरी हवाई मार्गे सैन्य पाठवायला मर्यादा आहे . आता ह्या हल्ल्या नंतर जी कारवाई होईल ती गुप्त असणार आणि आसली पाहिजे .आणि हा विषय राजकारणासाठी कोणीच वापरू नये ह्या मध्येच देश हित आहे

गेल्या महिन्याभरापासून सी.आर.पी.एफ.वर अधून मधून हल्ले होतच होते. दुर्दैवाने लष्कर प्रमुखांनी "आम्ही कोणत्याही हल्ल्यास तोंड देण्यास तयार आहोत" असे एका प्रश्नाला उत्तर दिले होते. १ फेब्रुवारी- अनंतनाग येथे हल्ला (https://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/two-crpf-men-among-8-hurt-in-anantnag-grenade-attack/721944.html ) १८ जानेवारी ला श्रीनगरच्या लाल्चौकात हल्ला https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/srinagar-militants-lob-grenade-near-crpf-bunker-in-lal-chowk/videoshow/67587830.cms ११ फेब्रुवारीला ग्रेनेड हल्ला - http://risingkashmir.com/news/4-cops-3-crpf-men-among-11-injured-in-palladium-grenade-blast-343653.html

पुलवामा हल्ल्यामागे आर एस एस चा हात आहे असे प्रकाश आंबेडकर सांगताहेत म्हणे !

लोकहो, पुलवामा हल्ल्यानंतर पंतप्रधान व सैन्य जे करायला पाहिजे ते करेलंच. पण एक सामान्य माणूस म्हणून आपण काय करू शकतो, असा प्रश्न पडणं साहजिकंच आहे. माझ्या मते आपण घटनेतलं ३७० कलम रद्द करायचा आग्रह धरू शकतो. बऱ्याच गोष्टी सुरळीत होतील. आ.न., -गा.पै.

नेहमी 370 कलम रद्द करा आसा युक्तिवाद होतो पण ते कलम रद्द करण्याचा अधिकार संसेदला आहे का . काश्मीर भारतात जेव्हा विलीन झाला तेव्हा काही करार झाला होता त्यात हे कलम सुधा आहे आस ( मला नक्की माहित नाही चुकीचं आसेल तर माहिती द्यावी ,) ते कलम रद्द केले तर भारतीय कायदे त्या राज्याला सुधा लागू होतील .आणि भारतीय जनता तिथे जावून जमीन सुधा खरेदी करू शकेल आणि तिथे बाकी समाजाची वस्ती वाढेल आसा युक्तिवाद आहे . पण आशा अस्थिर वातावरणात tas स्थलांतर होईल

माईसाहेब, भारतीय संसद अनुच्छेद ३७० स्वत:च्या अधिकारात रहित करू शकते. इतर कोणाचीही परवानगी घ्यायची गरज नाही. कलम ३७०, परिच्छेद ३ असा आहे : Notwithstanding anything in the foregoing provisions of this article, the President may, by public notification, declare that this article shall cease to be operative or shall be operative only with such exceptions and modifications and from such date as he may specify: Provided that the recommendation of the Constituent Assembly of the State referred to in clause (2) shall be necessary before the President issues such a notification. वरील मजकुरातली Constituent Assembly (= घटना समिती) या घडीला अस्तित्वात नाही. त्यामुळे राष्ट्रपती एका वटहुकूमाद्वारे कलम ३७० रद्द करू शकतो. तसंही पाहता ३७० हे तात्पुरत्या तरतुदींसाठी अस्तित्वात आलेलं आहे. कलमाच्या शीर्षकात Temporary, Transitional and Special Provisions असा उल्लेख आहे. तात्पुरत्या तरतुदी रद्द करण्यातही खास परवानग्यांची गरज नसते. आ.न., -गा.पै.

आपण स्वतःचा जरी विचार केला तरी समजेल . मुंबई आणि राज्यात हिंदी भाषिक लोकांची संख्या वाढली आहे आणि त्या मुळे आपण सुधा अस्वस्थ होतो .हे सत्य आहेच की . कोणत्याच राज्याच्या संस्कृतीवर आक्रमण विनाश कडे घेवून जाईल

ह्या विषयावर खूप प्रतिक्रिया वेगवेगळ्या ठिकाणी वाचल्या . पण पूर्ण विचार करून परिणामाचा विचार करून प्रतिक्रिया खूप कमी आहेत . प्रत्येक जण आपल्या विचारधारा सोडायला तयार नाहीत आणि aashich अवस्था पाकिस्तान मध्ये सुधा आहे . डोकं थोड शांत ठेवून दोन्ही देशांनी मिळून निर्णय घेणे अपेक्षित आहे इथे भावनिक mudhe काही कामाचे नाहीत. व्यवहारिक विचार झाला पाहिजे . दोन्ही देश विकसनशील देश आहेत आणि दोघे सुधा गरीबी bairojgari,लोकसंख्या अनियंत्रित वाढ आशा बऱ्याच समस्यांनी ग्रासले आहेत .जर दोन्ही देशांना काश्मीर च हित हवं आसेल तेथील जनता सुखी समाधानी झालेली बघायची आसेल तर थोड पाठी सरल पाहिजे . दोन्ही देशाची अखंडत्व आणि सर्वभोमत्व ह्या वर कसली ही तडजोड न करता सुवर्ण मध्य साधता आला पाहिजे . हा सुवर्ण मध्य दोन्ही देशांनी ठरवावं .तो आपण काय सुचवणार . आता आसा विचार केला की दोन्ही देश आपल्याला हवा तसा काश्मीर प्रश्न सोडवू लागला तर त्याचे परिणाम काय होतील aatangvad हा त्याच्या वर नक्कीच उपाय नाही आणि युद्ध हा सुधा उपाय नाही . Aatangvad ही दुधारी तलवार आहे हिचा वापर जो करेल ती तलवार त्याच्या वर सुधा वार करू शकते आणि ह्याचा चांगला अनुभव पाकिस्तान कडे आहे ते चक्रव्यूहात सापडले आहेत बाहेर येण्याचा मार्ग सध्या तरी बंद आहे . दोन्ही देशातील दुष्मानीचा फायदा बाकी देश मित्रत्वाचे वाचन देवून स्वतःचा स्वार्थ साधून घेतली त्यात होणाऱ्या नुकसानी शी त्यांचा काहीही संबंध नसेल . पाहिजे तर ह्या विषयावर bayanbaji करायला दोन्ही देशांनी बंदी घातली पाहिजे .प्रधान मंत्री व्यतिरिक्त कोणताही नेता ह्या विषयावर बोलणार नाही ह्याची काळजी घेणे . युद्ध न परवडणारे दोन्ही देश अण्वस्त्रधारी आहेत आताच युद्ध खूप भयंकर आसेल .आणि युद्ध काळात सर्व विकास योजना बंद होवून रोजगाराचा प्रश्न गंभीर होईल . आपण आता कितीही बोललो तरी त्या वेळी वेगळा विचार करू . पोट भरणे अवघड झाले की afratafar maju शकते . शास्त्र विकणारे लढा चालू ठेवतील आणि दोन्ही देशाचं वाटोळे होईल . समजा आपण युद्ध जिंकाल तर पाकिस्तान मध्ये आपण सत्ता स्थापित करू शकणार नाही जागतिक विरोध होईल मग युद्ध जिंकून फायदा काय अजुन द्वेष वाढेल

१९८९ पर्यंत भारतातील मध्यमवर्गीय कुटुंबे अगदी सहजपणे काश्मिरभर हिंडून-फिरून , एक तरी कौटुंबिक फोटो-अल्बम सोबत घेऊन आनंदाने परतत होता! काश्मीर की कली, परदेसियो से ना अखिया मिलाना, किती सुंदर गाणी बघायला मिळायची. याचा अर्थ, तेव्हा तेथे दहशदवादाचा मागमूस नव्हता. नेहरुजी, शास्त्रीजी, इंदिराजी आणि राजीवजीपर्यंत काश्मिरात दहशदवाद नव्हता, आणि पाकिस्तानची हिम्मत नव्हती नजर वर करून पाहण्याची! २००१ मध्ये जम्मू- काश्मीर विधानसभेवर हल्ला झाला. पी एम होते अटलजी! अमरनाथ यात्रा हल्ला.... तेव्हाही भाजपाचे शासन! काँग्रेस-शासनात असा एकही हल्ला नाही. काश्मीरसाठी कॉंग्रेसने ३ युध्दे खेळली आणि जिंकली देखील! नव्या सरकारकडून काही अपेक्षा ठेवायच्या तर सैनिकच सुरक्षित नाहीत आणि त्यांना सुरक्षित करायचे तर म्हणे 50 % कर भरा, असे इथले तज्ञ सांगतात. आमचे पूर्वधर्माचे गोत्र काश्यप , ज्यांनी काश्मीर निर्माण केले त्या ऋषीचे नाव , बिचारे तळमळत असतील , हेचि फळ काय मम तपाला?

१९८९ पर्यंत भारतातील मध्यमवर्गीय कुटुंबे अगदी सहजपणे काश्मिरभर हिंडून-फिरून , एक तरी कौटुंबिक फोटो-अल्बम सोबत घेऊन आनंदाने परतत होता! काश्मीर की कली, परदेसियो से ना अखिया मिलाना, किती सुंदर गाणी बघायला मिळायची. याचा अर्थ, तेव्हा तेथे दहशदवादाचा मागमूस नव्हता. नेहरुजी, शास्त्रीजी, इंदिराजी आणि राजीवजीपर्यंत काश्मिरात दहशदवाद नव्हता, आणि पाकिस्तानची हिम्मत नव्हती नजर वर करून पाहण्याची! २००१ मध्ये जम्मू- काश्मीर विधानसभेवर हल्ला झाला. पी एम होते अटलजी! अमरनाथ यात्रा हल्ला.... तेव्हाही भाजपाचे शासन! काँग्रेस-शासनात असा एकही हल्ला नाही. काश्मीरसाठी कॉंग्रेसने ३ युध्दे खेळली आणि जिंकली देखील! नव्या सरकारकडून काही अपेक्षा ठेवायच्या तर सैनिकच सुरक्षित नाहीत आणि त्यांना सुरक्षित करायचे तर म्हणे 50 % कर भरा, असे इथले तज्ञ सांगतात. आमचे पूर्वधर्माचे गोत्र काश्यप , ज्यांनी काश्मीर निर्माण केले त्या ऋषीचे नाव , बिचारे तळमळत असतील , हेचि फळ काय मम तपाला?

सुबोध खरे-"उचलली बोटे आणि लावली कळफलकाला अशी स्थिती आहे आज जो उठतो तो बेफाट आरोप करतोय "प्रधान मंत्रीजी आप मुझे बताईये, सारा कम्युनिकेशन भारत सरकार के हात मे है, आप कोई भी फोन टॅप कर सकते हो, आप् ने अभीतक क्या किया? अभीभी घुसपेटी भारत के अंदर कसे आते है ? कितने आतण्कवादीयोंको आपने विदेशसे भारत लाया? आतंकवादीयोंके पास बाहर से गन आता है, गोला बारूद आता है, हवाला के माध्यमसे पैसा आता है, पैसा बँको के माध्यमसे आता है, प्रधान मंत्री, आप ईतनी निगरानी नही रख सकते? ये राज्योंका विषय नही है.. ये आपका विषय है.. काय किया है आपने ?" नरेंद्र मोदींनी २०१२ मध्ये मनमोहन सिंगांना भाषणात विचारलेले हे काही प्रश्न. (https://www.youtube.com/watch?v=SZQwy91riOo&t=737s २०:०० ते २३:००) ह्याला काय म्हणायचे रे सुबोधा? उचलली जीभ?

लोकहो, पुलवामा हल्ल्याचा काश्मिरियतशी कसलाही संबंध नाही. मसूद अझरचा भाऊ अब्दुल रौफ अजगर याने आत्मघातकी आक्रमणाची धमकी दिल्याची चित्रफीत समोर आली आहे. यामध्ये त्याने ‘जर मोदी सरकारने अयोध्येत राममंदिर उभारण्याचा प्रयत्न केला, तर आत्मघातकी आक्रमणे करू’, अशी धमकी दिली आहे. संदर्भ : https://sanatanprabhat.org/marathi/219206.html अधिक माहिती : https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/pulwama-attack-nine-days-before-the-attack-jems-abdul-rauf-asghar-vowed-to-terrify-delhi/articleshow/68022324.cms पाकिस्तानात ५ फेब्रुवारी हा काश्मीर दिवस पाळला जातो. त्याचं चलचित्र : https://www.youtube.com/watch?v=ENOPIhZQFQA उपरोक्त चलचित्रात भारत मुर्दाबाद स्पष्टपणे म्हंटलं आहे. आ.न., -गा.पै.

काश्मीर मध्ये घडणाऱ्या हिंसक कारवाया काश्मीर प्रश्र्नाशी संबंधित नसेल तर भारताचा इस्लामिक देश बनवायचा आहे आस अर्थ निघतो . मग डिफेन्स सुधा फक्त काश्मीर मध्ये करून चालणार नाही पूर्ण देशात आशा कारवायांवर लक्ष ठेवावे लागेल

https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Islamic_terrorism_in_India यात भरपूर दुवे आहेत वाचून पहा, महिनाभर तरी लागेल. मग चर्चा करू. पण असे एका धर्माला नाव ठेवायचे नसते त्याने आपल्या पुरोगामित्वाचा धक्का पोहोचतो.

एक व्हिडिओ

व्हिडिओ https://www.youtube.com/watch?v=DmmShgL9OUQ

दोन प्रश्नांची उत्तरे देतो - ३. आदिल अहमद दर या आतंकवाद्याने स्फोटकांनी (IED) भरलेली जीप जवानांच्या बसवर आदळली. हा अतिरेकी स्फोटतत्ज्ञ समजला जातो (बातमी कुठे वाचली ते आठवंत नाही). मात्र खरा स्फोटतत्ज्ञ असा मरंत नसतो. तो पुढच्या स्फोटांच्या तयारीस लागतो. तर या आदिल अहमद दरचा आगापिछा काय? स्फोटके खरोखरीची IED होती का? तशी असल्यास आख्खी जीप आदळवण्याची गरज बहुधा नसावी. जीप आदळतांना दिशा निश्चित नसू शकते. IED स्फोटकांची दिशा बदलली तर परिणामकारकता कमी होते. आदिल अहमद हा स्फोटतत्ज्ञ नसून एक डोके भडकावलेला आणि साधन म्हणून वापरला गेला अतिरेकी होता. त्याला आय ई डी बद्दल माहिती होती कि नाही ते माहित नाही, पण या कृत्याचे बोलावते धनी वेगळे आहेत - अश्या वेळी आय ई डी कसा वापरायचा याची माहिती आणि प्रशिक्षण आय एस आय किंवा अफगाणी तालिबान यांच्याकडून मिळते. स्फोटके स्थानिक, चोरून अथवा इतर मार्गानी जमवतात. स्थानिक मदतनीस इतर व्यवस्था (गाडी वगरे) करतात. प्रत्येकाला पूर्ण प्लॅन माहित नसतो - तो प्लॅन सीमेपलीकडून आखला जातो आणि प्रत्येकाला त्याचा भाग फक्त माहिती असतो. त्याने लाल रंगाची मारुती कार वापरलेली आहे, जीप नव्हे. फोटो पाहिलेत तर तुम्हाला त्यात लाल रंगाचे छोटे कारचे तुकडे दिसतील. प्राणहानी स्फोटामुळे नाही, तर shrapnel मुळे झाली आहे. त्यामुळे दिशा वेगळी असली तरी त्याने फरक पडलेला नाही. ४. बसवर गोळीबाराच्या खुणा दिसताहेत. स्फोटासोबत गोळीबारही झाला काय? म्हणजे दहशतवाद्यांचा पूर्ण चमूच सक्रीय होता काय? गोळीबार नाही, त्या shrapnel च्या खुणा आहेत. अश्या वेळी या घटनेमागचे मदतनीस कोण, बोलावते धनी कोण याचा पूर्ण तपास जर लावला तर आपल्याला पाकिस्तानवर पुराव्यानिशी आरोप करता येतील. पण हे पुरावे मिळणे अर्थातच फार अवघड असते.

आपल्याला पाकिस्तानवर पुराव्यानिशी आरोप करता येतील. हा एक गैरसमज आहे तुम्ही वाटेल तो पुरावा द्या पाकिस्तान तो मान्य करणारच नाही. India

will not submit any evidence to Pakistan

on the role of Jaish-e-Mohammad in the Pulwama terror strike, and instead give all such facts to friendly nations to unmask the role of elements based in the neighbouring country in the attack, a senior government official said. The official was sharing the views within the government, which is not at all in favour of giving any evidence to Pakistan considering the past experience when despite giving multiple dossiers on the involvement of Pakistan-based elements in the 26/11 Mumbai terror attacks and terror strike in Pathankot airbase, Islamabad did nothing to punish the perpetrators. https://www.business-standard.com/article/pti-stories/india-won-t-give-proof-to-islamabad-but-to-friendly-nations-to-unmask-pak-role-in-terror-official-119022000941_1.html तपासाचा मूळ हेतू हा आहे कि गुन्हा कसा घडला त्याची पार्श्वभूमी त्याची पद्धत(MODUS OPERANDI) त्यात हातभार लावणारे घरभेदी कोण आहेत त्यांचा छडा लावणे हा आहे. पाकिस्तानला कितीही पुरावा दिला तरी ते ग्राह्य धरणार आहेत का? अजमल कसाबला जिवंत पकडल्यावर(प्रत्यक्ष पुरावा असताना) तो पाकिस्तानी नागरिक नाहीच म्हणून सांगितले मग परिस्थितीजन्य पुराव्याचा काय उपयोग?

Kashmir आणि खलिस्तान ह्याची तुलना केली तर दोघांना सुधा स्वायतत्ता हवी होती . आणि संघर्षाचं कारण उघड तरी दोघांचं होते . मग खलिस्तान प्रश्न मिटवता आला परंतु काश्मीर धागगत राहायला ह्या मधून आसा पण निष्कर्ष निघतो की हा काश्मीर शी संबंधित प्रश्न नसून dharmikteshi संबंधित प्रश्न आहे आणि त्यासाठी अनेक प्लॅटफॉर्म आघाड्या उघडलेल्या आहेत पण आपण फक्त ऐकाच आघाडीवर लक्ष केंद्रित केले आहे त्या मुळे तो सुटत नाही . ऐक तर्क आसा सुधा करता येतो सध्य परिस्थिती बघून

म्हात्रेंनी खोटी बातमी इथे दिल्याबद्दल एक अक्षराने माफी मागितलेली नाही ह्याची नोंद सगळे वाचक घेतीलच.

एक बरळप्रहरी धागा. तारतम्य सोडून बोलण्याचा कहर झालाय इथे

२०१४ पासून काश्मीरमध्ये दर दोन दहशतवाद्यांमागे एक जवान शहीद https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/since-2014-in-kashmir-for-every-2-militants-killed-forces-lost-1-of-its-men-1845217/

पुलवामा दहशतवादी हल्ल्यानंतर सैनिकांच्या सुरक्षेसाठी केंद्रीय गृह मंत्रालयाने मोठा निर्णय घेतला आहे. काश्मीरमध्ये तैनात असलेल्या सर्व केंद्रीय सुरक्षा दलांना आता जम्मूहून श्रीनगरला नेण्यासाठी विमान प्रवासाची सेवा पुरवली जाणार आहे. गृह मंत्रालयाच्या आदेशानुसार आता बीएसएफ, आसाम रायफल्स, सीआरपीएफ, सीआयएसएफ, एसएसबी, एनएसजी आणि आयटीबीपीच्या जवानांना काश्मीर खोऱ्यात तैनातीसाठी हवाईमार्गे श्रीनगरला नेलं जाणार आहे. सुट्टीवर जाताना, सुट्टीवरुन परतताना किंवा सुरक्षा दलाच्या पथकाला एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेण्यासाठी हवाईमार्गाचा वापर केला जाणार आहे. दिल्ली-श्रीनगर, श्रीनगर-दिल्ली आणि जम्मू-श्रीनगर व श्रीनगर-दिल्ली या मार्गावर विमान सेवेचा वापर केला जाईल. जवळपास 7 लाख 80 हजार जवानांना याचा लाभ मिळणार, केंद्रीय गृहमंत्रालयाचा हा निर्णय तात्काळ लागू होणार आहे. यात केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलातील कॉन्स्टेबल, हेड कॉन्स्टेबल व सहाय्यक पोलीस उपनिरीक्षक दर्जाच्या अधिकाऱ्यांचाही समावेश असणार आहे. https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/after-pulwama-attack-govt-allows-air-travel-for-jawans-of-crpf-and-other-forces-deployed-in-kashmir-1845151/ मिस्ळ्पावचे तज्ञ तोण्डघशी पडले.

हल्ला झाला तेंव्हा महामहिम जिम कॉर्बेट पार्क मध्ये फोटो शूट करत होते म्हणे , असे सर्वत्र येत आहे, खरे आहे का ?

हल्ला झाला तेंव्हा महामहिम जिम कॉर्बेट पार्क मध्ये फोटो शूट करत होते म्हणे , असे सर्वत्र येत आहे, खरे आहे का ? -- असा हल्ला होईल, हे काय स्वप्नात आले होते का त्यांच्या ? -- तो कॉंग्रेसी सुरजेवाला डोक्यावर पडलेला माणूस आहे, फार लक्ष नका देऊ तुम्ही त्याच्याकडे.

पण या सगळ्याचा परिणाम लोकशाही नामक हत्तीला थोडं चपळ करण्यात व्हावा हि इच्छा.

या हल्ल्यामुळे सर्व सुरक्षासंस्था (सैनिकी, निमसैनिकी आणि मुलकी) चिडलेल्या असणारच. मात्र, कोणतीही सक्षम आणि विकसित व्यक्ती अथवा संस्थेची प्रतिक्रिया चिडीची व प्रतिक्षिप्त (नी जर्क) नसते. ते काम पूर्ण विचारांती आणि आपण ठरवलेल्या वेळ, स्थळ आणि पद्धतिने करायचे असते... तसे केले तरच स्वतचे शून्य/कमीत कमी नुकसान व शत्रूचे जास्तीत जास्त नुकसान/बिमोड करणे शक्य असते. डोके गरम करून केलेली कृती स्वतःचेच जास्त नुकसान करते. पंतप्रधानांनी, त्यासंबंधी आज आणि अगोदरही अनेक संकेत दिलेले आहेतच. तेव्हा, शत्रूची आणि स्वतःची कशी परिस्थिती आहे हे माहीत नसता, उगा तर्क/वितर्क न करता थोडीशी कळ सोसणे आणि नंतर घडलेली सत्य परिस्थिती पाहणे हेच उचीत ठरेल. केवळ, "माझ्या मते काय कृती करावी" असा अपुर्‍या माहीतीवर आधारलेली (uninformed) मागणी/विधान करायचे असले तर, ठीक आहे.

प्रथम म्रुत जवानाना श्रद्धान्जली. सरकार त्यान्च्या कुटुम्बियान्ची उत्तम सोय करेलच ही खात्री आहे. या हल्ल्यात वापरलेली ३५० किलोग्राम स्फोटके काश्मिरात कोठून व कशी आली किसाठवली होतीम्वा येऊ शकली याचा शोध करणे जरूर आहे. तसेच ती आल्यावर कोठे साठवली होती. तसेच इन्टरनेटवरून कोणाशी सम्बन्ध होते हे पण जाणणे जरूर आहे. पाकीस्तानवर हल्ला करायचा असेल तर तो पूर्ण विचार करून करावा. असा हल्ला केला तर त्यासाठी पाकिस्तान तयार असेल व त्यात अनेक सैनिक शहिद होतिल त्याचा परिणाम सरकारवर पर्यायाने मोदीवर म्हणजे होणार्या निवडणुकीवर होईल. सध्या तरी पाकिस्तानवर इतर राष्ट्राकडुन दडपण आणणे, पाकिस्तानी नागरीकाना व्हिसा देणे बन्द करणे वगैरे उपाय करावे.

निमलष्करी दल आसेल किंवा लष्करी दल आसेल जेव्हा ऐका जागेवरून दुसऱ्या जागेकडे पाठवले जाते तेव्हा त्याचे नक्कीच काहीतरी नियम आसतात .त्यात काश्मीर हा सवेदनशिल भाग आहे म्हणजे तिथे अजून कडकं नियम असणार.पण हयात ज्या मार्गे फोर्स प्रवास करणार आस्ते तो रस्ता सुरक्षित आहे का ह्याची तपासणी केली जाते तशी आता पण केली असणार . ज्या हायवे ज्या चेक पोष्ट होत्या त्या काही कारणाने local सरकारनी हटवल्या होत्या आस मी वाचलं आहे . आणि आपल्याकडे संसाधन ची कमी असल्या मुळे रस्ता खराब जरी आसेल तरी हवाई मार्गे सैन्य पाठवायला मर्यादा आहे . आता ह्या हल्ल्या नंतर जी कारवाई होईल ती गुप्त असणार आणि आसली पाहिजे .आणि हा विषय राजकारणासाठी कोणीच वापरू नये ह्या मध्येच देश हित आहे

गेल्या महिन्याभरापासून सी.आर.पी.एफ.वर अधून मधून हल्ले होतच होते. दुर्दैवाने लष्कर प्रमुखांनी "आम्ही कोणत्याही हल्ल्यास तोंड देण्यास तयार आहोत" असे एका प्रश्नाला उत्तर दिले होते. १ फेब्रुवारी- अनंतनाग येथे हल्ला (https://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/two-crpf-men-among-8-hurt-in-anantnag-grenade-attack/721944.html ) १८ जानेवारी ला श्रीनगरच्या लाल्चौकात हल्ला https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/srinagar-militants-lob-grenade-near-crpf-bunker-in-lal-chowk/videoshow/67587830.cms ११ फेब्रुवारीला ग्रेनेड हल्ला - http://risingkashmir.com/news/4-cops-3-crpf-men-among-11-injured-in-palladium-grenade-blast-343653.html

पुलवामा हल्ल्यामागे आर एस एस चा हात आहे असे प्रकाश आंबेडकर सांगताहेत म्हणे !

लोकहो, पुलवामा हल्ल्यानंतर पंतप्रधान व सैन्य जे करायला पाहिजे ते करेलंच. पण एक सामान्य माणूस म्हणून आपण काय करू शकतो, असा प्रश्न पडणं साहजिकंच आहे. माझ्या मते आपण घटनेतलं ३७० कलम रद्द करायचा आग्रह धरू शकतो. बऱ्याच गोष्टी सुरळीत होतील. आ.न., -गा.पै.

नेहमी 370 कलम रद्द करा आसा युक्तिवाद होतो पण ते कलम रद्द करण्याचा अधिकार संसेदला आहे का . काश्मीर भारतात जेव्हा विलीन झाला तेव्हा काही करार झाला होता त्यात हे कलम सुधा आहे आस ( मला नक्की माहित नाही चुकीचं आसेल तर माहिती द्यावी ,) ते कलम रद्द केले तर भारतीय कायदे त्या राज्याला सुधा लागू होतील .आणि भारतीय जनता तिथे जावून जमीन सुधा खरेदी करू शकेल आणि तिथे बाकी समाजाची वस्ती वाढेल आसा युक्तिवाद आहे . पण आशा अस्थिर वातावरणात tas स्थलांतर होईल

माईसाहेब, भारतीय संसद अनुच्छेद ३७० स्वत:च्या अधिकारात रहित करू शकते. इतर कोणाचीही परवानगी घ्यायची गरज नाही. कलम ३७०, परिच्छेद ३ असा आहे : Notwithstanding anything in the foregoing provisions of this article, the President may, by public notification, declare that this article shall cease to be operative or shall be operative only with such exceptions and modifications and from such date as he may specify: Provided that the recommendation of the Constituent Assembly of the State referred to in clause (2) shall be necessary before the President issues such a notification. वरील मजकुरातली Constituent Assembly (= घटना समिती) या घडीला अस्तित्वात नाही. त्यामुळे राष्ट्रपती एका वटहुकूमाद्वारे कलम ३७० रद्द करू शकतो. तसंही पाहता ३७० हे तात्पुरत्या तरतुदींसाठी अस्तित्वात आलेलं आहे. कलमाच्या शीर्षकात Temporary, Transitional and Special Provisions असा उल्लेख आहे. तात्पुरत्या तरतुदी रद्द करण्यातही खास परवानग्यांची गरज नसते. आ.न., -गा.पै.

आपण स्वतःचा जरी विचार केला तरी समजेल . मुंबई आणि राज्यात हिंदी भाषिक लोकांची संख्या वाढली आहे आणि त्या मुळे आपण सुधा अस्वस्थ होतो .हे सत्य आहेच की . कोणत्याच राज्याच्या संस्कृतीवर आक्रमण विनाश कडे घेवून जाईल

ह्या विषयावर खूप प्रतिक्रिया वेगवेगळ्या ठिकाणी वाचल्या . पण पूर्ण विचार करून परिणामाचा विचार करून प्रतिक्रिया खूप कमी आहेत . प्रत्येक जण आपल्या विचारधारा सोडायला तयार नाहीत आणि aashich अवस्था पाकिस्तान मध्ये सुधा आहे . डोकं थोड शांत ठेवून दोन्ही देशांनी मिळून निर्णय घेणे अपेक्षित आहे इथे भावनिक mudhe काही कामाचे नाहीत. व्यवहारिक विचार झाला पाहिजे . दोन्ही देश विकसनशील देश आहेत आणि दोघे सुधा गरीबी bairojgari,लोकसंख्या अनियंत्रित वाढ आशा बऱ्याच समस्यांनी ग्रासले आहेत .जर दोन्ही देशांना काश्मीर च हित हवं आसेल तेथील जनता सुखी समाधानी झालेली बघायची आसेल तर थोड पाठी सरल पाहिजे . दोन्ही देशाची अखंडत्व आणि सर्वभोमत्व ह्या वर कसली ही तडजोड न करता सुवर्ण मध्य साधता आला पाहिजे . हा सुवर्ण मध्य दोन्ही देशांनी ठरवावं .तो आपण काय सुचवणार . आता आसा विचार केला की दोन्ही देश आपल्याला हवा तसा काश्मीर प्रश्न सोडवू लागला तर त्याचे परिणाम काय होतील aatangvad हा त्याच्या वर नक्कीच उपाय नाही आणि युद्ध हा सुधा उपाय नाही . Aatangvad ही दुधारी तलवार आहे हिचा वापर जो करेल ती तलवार त्याच्या वर सुधा वार करू शकते आणि ह्याचा चांगला अनुभव पाकिस्तान कडे आहे ते चक्रव्यूहात सापडले आहेत बाहेर येण्याचा मार्ग सध्या तरी बंद आहे . दोन्ही देशातील दुष्मानीचा फायदा बाकी देश मित्रत्वाचे वाचन देवून स्वतःचा स्वार्थ साधून घेतली त्यात होणाऱ्या नुकसानी शी त्यांचा काहीही संबंध नसेल . पाहिजे तर ह्या विषयावर bayanbaji करायला दोन्ही देशांनी बंदी घातली पाहिजे .प्रधान मंत्री व्यतिरिक्त कोणताही नेता ह्या विषयावर बोलणार नाही ह्याची काळजी घेणे . युद्ध न परवडणारे दोन्ही देश अण्वस्त्रधारी आहेत आताच युद्ध खूप भयंकर आसेल .आणि युद्ध काळात सर्व विकास योजना बंद होवून रोजगाराचा प्रश्न गंभीर होईल . आपण आता कितीही बोललो तरी त्या वेळी वेगळा विचार करू . पोट भरणे अवघड झाले की afratafar maju शकते . शास्त्र विकणारे लढा चालू ठेवतील आणि दोन्ही देशाचं वाटोळे होईल . समजा आपण युद्ध जिंकाल तर पाकिस्तान मध्ये आपण सत्ता स्थापित करू शकणार नाही जागतिक विरोध होईल मग युद्ध जिंकून फायदा काय अजुन द्वेष वाढेल

१९८९ पर्यंत भारतातील मध्यमवर्गीय कुटुंबे अगदी सहजपणे काश्मिरभर हिंडून-फिरून , एक तरी कौटुंबिक फोटो-अल्बम सोबत घेऊन आनंदाने परतत होता! काश्मीर की कली, परदेसियो से ना अखिया मिलाना, किती सुंदर गाणी बघायला मिळायची. याचा अर्थ, तेव्हा तेथे दहशदवादाचा मागमूस नव्हता. नेहरुजी, शास्त्रीजी, इंदिराजी आणि राजीवजीपर्यंत काश्मिरात दहशदवाद नव्हता, आणि पाकिस्तानची हिम्मत नव्हती नजर वर करून पाहण्याची! २००१ मध्ये जम्मू- काश्मीर विधानसभेवर हल्ला झाला. पी एम होते अटलजी! अमरनाथ यात्रा हल्ला.... तेव्हाही भाजपाचे शासन! काँग्रेस-शासनात असा एकही हल्ला नाही. काश्मीरसाठी कॉंग्रेसने ३ युध्दे खेळली आणि जिंकली देखील! नव्या सरकारकडून काही अपेक्षा ठेवायच्या तर सैनिकच सुरक्षित नाहीत आणि त्यांना सुरक्षित करायचे तर म्हणे 50 % कर भरा, असे इथले तज्ञ सांगतात. आमचे पूर्वधर्माचे गोत्र काश्यप , ज्यांनी काश्मीर निर्माण केले त्या ऋषीचे नाव , बिचारे तळमळत असतील , हेचि फळ काय मम तपाला?

१९८९ पर्यंत भारतातील मध्यमवर्गीय कुटुंबे अगदी सहजपणे काश्मिरभर हिंडून-फिरून , एक तरी कौटुंबिक फोटो-अल्बम सोबत घेऊन आनंदाने परतत होता! काश्मीर की कली, परदेसियो से ना अखिया मिलाना, किती सुंदर गाणी बघायला मिळायची. याचा अर्थ, तेव्हा तेथे दहशदवादाचा मागमूस नव्हता. नेहरुजी, शास्त्रीजी, इंदिराजी आणि राजीवजीपर्यंत काश्मिरात दहशदवाद नव्हता, आणि पाकिस्तानची हिम्मत नव्हती नजर वर करून पाहण्याची! २००१ मध्ये जम्मू- काश्मीर विधानसभेवर हल्ला झाला. पी एम होते अटलजी! अमरनाथ यात्रा हल्ला.... तेव्हाही भाजपाचे शासन! काँग्रेस-शासनात असा एकही हल्ला नाही. काश्मीरसाठी कॉंग्रेसने ३ युध्दे खेळली आणि जिंकली देखील! नव्या सरकारकडून काही अपेक्षा ठेवायच्या तर सैनिकच सुरक्षित नाहीत आणि त्यांना सुरक्षित करायचे तर म्हणे 50 % कर भरा, असे इथले तज्ञ सांगतात. आमचे पूर्वधर्माचे गोत्र काश्यप , ज्यांनी काश्मीर निर्माण केले त्या ऋषीचे नाव , बिचारे तळमळत असतील , हेचि फळ काय मम तपाला?

सुबोध खरे-"उचलली बोटे आणि लावली कळफलकाला अशी स्थिती आहे आज जो उठतो तो बेफाट आरोप करतोय "प्रधान मंत्रीजी आप मुझे बताईये, सारा कम्युनिकेशन भारत सरकार के हात मे है, आप कोई भी फोन टॅप कर सकते हो, आप् ने अभीतक क्या किया? अभीभी घुसपेटी भारत के अंदर कसे आते है ? कितने आतण्कवादीयोंको आपने विदेशसे भारत लाया? आतंकवादीयोंके पास बाहर से गन आता है, गोला बारूद आता है, हवाला के माध्यमसे पैसा आता है, पैसा बँको के माध्यमसे आता है, प्रधान मंत्री, आप ईतनी निगरानी नही रख सकते? ये राज्योंका विषय नही है.. ये आपका विषय है.. काय किया है आपने ?" नरेंद्र मोदींनी २०१२ मध्ये मनमोहन सिंगांना भाषणात विचारलेले हे काही प्रश्न. (https://www.youtube.com/watch?v=SZQwy91riOo&t=737s २०:०० ते २३:००) ह्याला काय म्हणायचे रे सुबोधा? उचलली जीभ?

लोकहो, पुलवामा हल्ल्याचा काश्मिरियतशी कसलाही संबंध नाही. मसूद अझरचा भाऊ अब्दुल रौफ अजगर याने आत्मघातकी आक्रमणाची धमकी दिल्याची चित्रफीत समोर आली आहे. यामध्ये त्याने ‘जर मोदी सरकारने अयोध्येत राममंदिर उभारण्याचा प्रयत्न केला, तर आत्मघातकी आक्रमणे करू’, अशी धमकी दिली आहे. संदर्भ : https://sanatanprabhat.org/marathi/219206.html अधिक माहिती : https://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/pulwama-attack-nine-days-before-the-attack-jems-abdul-rauf-asghar-vowed-to-terrify-delhi/articleshow/68022324.cms पाकिस्तानात ५ फेब्रुवारी हा काश्मीर दिवस पाळला जातो. त्याचं चलचित्र : https://www.youtube.com/watch?v=ENOPIhZQFQA उपरोक्त चलचित्रात भारत मुर्दाबाद स्पष्टपणे म्हंटलं आहे. आ.न., -गा.पै.

काश्मीर मध्ये घडणाऱ्या हिंसक कारवाया काश्मीर प्रश्र्नाशी संबंधित नसेल तर भारताचा इस्लामिक देश बनवायचा आहे आस अर्थ निघतो . मग डिफेन्स सुधा फक्त काश्मीर मध्ये करून चालणार नाही पूर्ण देशात आशा कारवायांवर लक्ष ठेवावे लागेल

https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Islamic_terrorism_in_India यात भरपूर दुवे आहेत वाचून पहा, महिनाभर तरी लागेल. मग चर्चा करू. पण असे एका धर्माला नाव ठेवायचे नसते त्याने आपल्या पुरोगामित्वाचा धक्का पोहोचतो.

एक व्हिडिओ

व्हिडिओ https://www.youtube.com/watch?v=DmmShgL9OUQ

दोन प्रश्नांची उत्तरे देतो - ३. आदिल अहमद दर या आतंकवाद्याने स्फोटकांनी (IED) भरलेली जीप जवानांच्या बसवर आदळली. हा अतिरेकी स्फोटतत्ज्ञ समजला जातो (बातमी कुठे वाचली ते आठवंत नाही). मात्र खरा स्फोटतत्ज्ञ असा मरंत नसतो. तो पुढच्या स्फोटांच्या तयारीस लागतो. तर या आदिल अहमद दरचा आगापिछा काय? स्फोटके खरोखरीची IED होती का? तशी असल्यास आख्खी जीप आदळवण्याची गरज बहुधा नसावी. जीप आदळतांना दिशा निश्चित नसू शकते. IED स्फोटकांची दिशा बदलली तर परिणामकारकता कमी होते. आदिल अहमद हा स्फोटतत्ज्ञ नसून एक डोके भडकावलेला आणि साधन म्हणून वापरला गेला अतिरेकी होता. त्याला आय ई डी बद्दल माहिती होती कि नाही ते माहित नाही, पण या कृत्याचे बोलावते धनी वेगळे आहेत - अश्या वेळी आय ई डी कसा वापरायचा याची माहिती आणि प्रशिक्षण आय एस आय किंवा अफगाणी तालिबान यांच्याकडून मिळते. स्फोटके स्थानिक, चोरून अथवा इतर मार्गानी जमवतात. स्थानिक मदतनीस इतर व्यवस्था (गाडी वगरे) करतात. प्रत्येकाला पूर्ण प्लॅन माहित नसतो - तो प्लॅन सीमेपलीकडून आखला जातो आणि प्रत्येकाला त्याचा भाग फक्त माहिती असतो. त्याने लाल रंगाची मारुती कार वापरलेली आहे, जीप नव्हे. फोटो पाहिलेत तर तुम्हाला त्यात लाल रंगाचे छोटे कारचे तुकडे दिसतील. प्राणहानी स्फोटामुळे नाही, तर shrapnel मुळे झाली आहे. त्यामुळे दिशा वेगळी असली तरी त्याने फरक पडलेला नाही. ४. बसवर गोळीबाराच्या खुणा दिसताहेत. स्फोटासोबत गोळीबारही झाला काय? म्हणजे दहशतवाद्यांचा पूर्ण चमूच सक्रीय होता काय? गोळीबार नाही, त्या shrapnel च्या खुणा आहेत. अश्या वेळी या घटनेमागचे मदतनीस कोण, बोलावते धनी कोण याचा पूर्ण तपास जर लावला तर आपल्याला पाकिस्तानवर पुराव्यानिशी आरोप करता येतील. पण हे पुरावे मिळणे अर्थातच फार अवघड असते.

आपल्याला पाकिस्तानवर पुराव्यानिशी आरोप करता येतील. हा एक गैरसमज आहे तुम्ही वाटेल तो पुरावा द्या पाकिस्तान तो मान्य करणारच नाही. India

will not submit any evidence to Pakistan

on the role of Jaish-e-Mohammad in the Pulwama terror strike, and instead give all such facts to friendly nations to unmask the role of elements based in the neighbouring country in the attack, a senior government official said. The official was sharing the views within the government, which is not at all in favour of giving any evidence to Pakistan considering the past experience when despite giving multiple dossiers on the involvement of Pakistan-based elements in the 26/11 Mumbai terror attacks and terror strike in Pathankot airbase, Islamabad did nothing to punish the perpetrators. https://www.business-standard.com/article/pti-stories/india-won-t-give-proof-to-islamabad-but-to-friendly-nations-to-unmask-pak-role-in-terror-official-119022000941_1.html तपासाचा मूळ हेतू हा आहे कि गुन्हा कसा घडला त्याची पार्श्वभूमी त्याची पद्धत(MODUS OPERANDI) त्यात हातभार लावणारे घरभेदी कोण आहेत त्यांचा छडा लावणे हा आहे. पाकिस्तानला कितीही पुरावा दिला तरी ते ग्राह्य धरणार आहेत का? अजमल कसाबला जिवंत पकडल्यावर(प्रत्यक्ष पुरावा असताना) तो पाकिस्तानी नागरिक नाहीच म्हणून सांगितले मग परिस्थितीजन्य पुराव्याचा काय उपयोग?

Kashmir आणि खलिस्तान ह्याची तुलना केली तर दोघांना सुधा स्वायतत्ता हवी होती . आणि संघर्षाचं कारण उघड तरी दोघांचं होते . मग खलिस्तान प्रश्न मिटवता आला परंतु काश्मीर धागगत राहायला ह्या मधून आसा पण निष्कर्ष निघतो की हा काश्मीर शी संबंधित प्रश्न नसून dharmikteshi संबंधित प्रश्न आहे आणि त्यासाठी अनेक प्लॅटफॉर्म आघाड्या उघडलेल्या आहेत पण आपण फक्त ऐकाच आघाडीवर लक्ष केंद्रित केले आहे त्या मुळे तो सुटत नाही . ऐक तर्क आसा सुधा करता येतो सध्य परिस्थिती बघून

म्हात्रेंनी खोटी बातमी इथे दिल्याबद्दल एक अक्षराने माफी मागितलेली नाही ह्याची नोंद सगळे वाचक घेतीलच.

एक बरळप्रहरी धागा. तारतम्य सोडून बोलण्याचा कहर झालाय इथे

२०१४ पासून काश्मीरमध्ये दर दोन दहशतवाद्यांमागे एक जवान शहीद https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/since-2014-in-kashmir-for-every-2-militants-killed-forces-lost-1-of-its-men-1845217/

पुलवामा दहशतवादी हल्ल्यानंतर सैनिकांच्या सुरक्षेसाठी केंद्रीय गृह मंत्रालयाने मोठा निर्णय घेतला आहे. काश्मीरमध्ये तैनात असलेल्या सर्व केंद्रीय सुरक्षा दलांना आता जम्मूहून श्रीनगरला नेण्यासाठी विमान प्रवासाची सेवा पुरवली जाणार आहे. गृह मंत्रालयाच्या आदेशानुसार आता बीएसएफ, आसाम रायफल्स, सीआरपीएफ, सीआयएसएफ, एसएसबी, एनएसजी आणि आयटीबीपीच्या जवानांना काश्मीर खोऱ्यात तैनातीसाठी हवाईमार्गे श्रीनगरला नेलं जाणार आहे. सुट्टीवर जाताना, सुट्टीवरुन परतताना किंवा सुरक्षा दलाच्या पथकाला एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेण्यासाठी हवाईमार्गाचा वापर केला जाणार आहे. दिल्ली-श्रीनगर, श्रीनगर-दिल्ली आणि जम्मू-श्रीनगर व श्रीनगर-दिल्ली या मार्गावर विमान सेवेचा वापर केला जाईल. जवळपास 7 लाख 80 हजार जवानांना याचा लाभ मिळणार, केंद्रीय गृहमंत्रालयाचा हा निर्णय तात्काळ लागू होणार आहे. यात केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलातील कॉन्स्टेबल, हेड कॉन्स्टेबल व सहाय्यक पोलीस उपनिरीक्षक दर्जाच्या अधिकाऱ्यांचाही समावेश असणार आहे. https://www.loksatta.com/desh-videsh-news/after-pulwama-attack-govt-allows-air-travel-for-jawans-of-crpf-and-other-forces-deployed-in-kashmir-1845151/ मिस्ळ्पावचे तज्ञ तोण्डघशी पडले.

हल्ला झाला तेंव्हा महामहिम जिम कॉर्बेट पार्क मध्ये फोटो शूट करत होते म्हणे , असे सर्वत्र येत आहे, खरे आहे का ?

हल्ला झाला तेंव्हा महामहिम जिम कॉर्बेट पार्क मध्ये फोटो शूट करत होते म्हणे , असे सर्वत्र येत आहे, खरे आहे का ? -- असा हल्ला होईल, हे काय स्वप्नात आले होते का त्यांच्या ? -- तो कॉंग्रेसी सुरजेवाला डोक्यावर पडलेला माणूस आहे, फार लक्ष नका देऊ तुम्ही त्याच्याकडे.

रणभोर, लेख आवडला. माहितीपूर्ण आहे. एक प्रश्न मला नेहमी पडंत आलेला आहे. तो म्हणजे इस्लामी राज्य म्हणजे नेमके काय. इस्लामची निर्मिती राज्य चालवण्यासाठी झालेली नाही. ती साधना करून स्वर्गात जाण्यासाठी झालेली आहे. त्यामुळे इस्लामिक स्टेट ही पूर्णपणे निरर्थक संकल्पना आहे. भले महामद प्रेषितांना अपेक्षित पद्धतीने राज्य चालवलं तरी त्यात इस्लामी काहीही नसणारे. फारतर ते इस्लामानुकूल राज्य असू शकेल. राजनीती व प्रशासन ( = डिप्लोमसी अँड स्टेटक्राफ्ट) हा इस्लामचा गड कधीच नव्हता. त्यामुळे इस्लामिक राज्याच्या नावाखाली कोणीही काहीही ठोकून देतो आणि लोकांना ते खरं वाटतं. आज इस्लामिक राज्यात मुस्लिमांनी कसं वागावं यावर फारशी चर्चा नाही. याचं कारण म्हणजे महामद प्रेषितांच्या काळी जन्मास आलेली मदिनेची सनद होय. हिच्यात मारामारी थांबवून सलोखा निर्माण करायच्या सूचना आहेत. या सनदेतलं सर्वात महत्त्वाचं कलम म्हणजे महामद प्रेषित हे सर्व निवाड्यांचे लवाद (वा न्यायाधीश) असून त्यांचा निवडा अंतिम व सर्वांवर बंधनकारक असेल. इथवर ठीक आहे. आता समस्या अशी आहे की प्रेषित महामदांनी स्वत:च सांगितलंय की माझी पहिली पिढी ते माझ्यापासून तिसऱ्या पिढीपर्यंत सर्वोत्तम मुस्लिम जन्मास येतील. याचा साधा सोपा अर्थ असा की नंतरच्या पिढ्यांत कोणी लायक न्यायाधीश नसेल. ही मादिनेच्या सनदेची मृत्युघंटाच नव्हे काय? इस्लामिक राज्य हेही यामुळेच निरर्थक ठरतं. आ.न., -गा.पै.

...त्या विशिष्ट संकल्पनेला धर्मात आधार आहे का...

असला तर काय आणि नसला तर काय ?

सलाफीझम, वहाबीझम यांच्या तात्विक मांडणीत आणि आदर्श इस्लामी राज्याच्या तात्विक मांडणीत फरक आहे का?

इस्लामच्या मूळ मांडणीतच जर दारुल इस्लाम, दारुल हब वगैरे संकल्पना असतील तर मग तो पंथ वहाबी आहे की सलाफी आहे याने काय फरक पडतो? इस्लाममध्ये सूफी सोडल्यास दुसरा मवाळ पंथ माझ्या वाचनात नाही. मुळात आदर्श इस्लामी राज्य म्हणजे काय? इस्लामी "आदर्श राज्य" की "आदर्श इस्लामी" राज्य? या दोन्ही वेगळ्या कल्पना आहेत. आदर्श राज्य कल्याणकारी असते, त्यामध्ये ते कोणत्या धर्माचे आहे याचा फारसा संबंध नसतो. तर "आदर्श इस्लामी" राज्य हे इस्लामच्या मूलभूत संकल्पना अंमलात आणण्याचा प्रयत्न करणारे राज्य असते. मुळात ज्या धर्मात न्यायशास्त्राच्या दृष्टीने देखील पैगंबराचा शब्दच अंतिम मानला जातो, आणि ज्या धर्माच्या दैनंदिन व्यवहाराच्या बाबतीत देखील पैगंबराने अपरिवर्तनीय नियम घालून दिलेले आहेत (पर्सनल लॉ) तिथे प्रश्न फक्त लोक त्या नियमांचा अर्थ कसा लावतात हाच असतो. तसे म्हटले तर प्रत्येक धर्मात त्यांच्या धर्मग्रंथांचे सोयिस्कर अर्थ लावण्याचा प्रयत्न केला जातोच, पण अब्राहमिक धर्मांमध्ये ज्याप्रमाणे प्रेषिताचे वाक्य म्हणजे अंतिम शब्द मानले जाते त्याप्रमाणे इतर धर्मांमध्ये मानले जात नाही, आणि हाच मूलभूत फरक आहे. आता आपण वर म्हटल्याप्रमाणे इस्लाममध्ये ७३ पंथ होतील असे प्रेषिताने सांगितले, त्यातले ७२ नरकात आणि ७३ वा स्वर्गात जाईल अशी मांडणी आहे. जर थोडी शोधाशोध केली तर नक्कीच असे दिसेल की प्रत्येक पंथाचे तत्वज्ञान आपण ते ७३ वे आहोत याच गृहितकावर आधारलेले असेल. आणि प्रत्येक पंथ असेच म्हणेल की आपणच खरे प्रेषिताचे वारसदार आहोत. मुळात प्रश्न इस्लाम ज्या परिस्थितीत निर्माण झाला त्या परिस्थितीत आहे. सततचे युध्यमान जीवन, कोणतेही नियम नसलेले आयुष्य आणि अत्यंत अनिश्चित असलेले भविष्य या काळात एक स्थिर समाजाची उभारणी करण्याच्या दिशेने प्रेषिताने मार्गक्रमणा केली. कदाचित त्या काळाला अनुसरून अनुयायी मिळवण्यासाठी त्याला स्वतःला प्रेषित म्हणून जाहीर करावे लागले असेल, पण मुळात परिस्थिती अनुकूल नसल्यामुळे अनेक ठिकाणी त्याला वेगवेगळे, प्रसंगी विरोधाभासी नियम करावे लागले. (भगवान श्री़कृष्णाच्या आयुष्यात देखील असा विरोधाभास आपल्याला आढळून येईल, पण मांडणी वेगळी असल्यामुळे गीतेचे रूपांतर कुराणात झाले नाही. असो) तर विषय असा आहे, की तत्कालीन परिस्थिती विचारात घेता मुळात ३-४ पिढ्यांच्या पुढे विचार करणेच अस्थानी होते, किंबहुना आपण पुढची लढाई कशी जिंकायची हाच तेव्हाचा मुख्य प्रश्न असावा. आणि लढाई हरलो तर हा आपण उभा केलेला स्थिर समाज नष्ट होइल ही भीती असणारच, त्यामुळे अधिकाधिक लोकांनी युध्यमान रहावे यासाठी इस्लामचे राज्य ही संकल्पना आली. (आठवा "हतो वा प्राप्यसि स्वर्गं"). मग प्रश्न कुठे निर्माण झाला? एकदा आपण प्रेषित म्हणून जाहीर केल्यानंतर त्याच्या प्रत्येक कृतीला दैवी स्पर्श झाला. तो होणे साहजिकच होते... पण त्यात माझ्या नंतर दुसरा प्रेषित होनार नाही, आणि माझे प्रत्येक वाक्य म्हण्जे साक्षात ईश्वराचा शब्द, ही पाचर ठरली. त्याने कोणत्याही पंथाला असलेले परिवर्तनीय स्वरूप काढून इस्लामला गोळीबंद धर्म बनवले. असा एक धर्म की जो प्रेषिताबाहेर जऊ शकत नाही. आता या पार्श्वभूमीवर विचार केला, तर इस्लाममध्ये किंवा पैगंबराच्या अनुयायांमध्ये जो क्रूरपणा दिसतो तो कदाचित त्या काळाच्या कसोटीवर मवाळपणा देखील असेल. (रेफरन्ससाठी समकालीन मनुस्मृती घ्या, किंवा शैव वैष्णव वाद घ्या, आणि शंकराचार्यांनी काढलेला मध्यममार्ग घ्या). परंतु इस्लामच्या गोळीबंद स्वरूपामुळे त्यामध्ये कालानुरूप बदल होणे अशक्य झाले. आणि शिक्षणाच्या अभावामुळे वेगळा विचार करणे देखील थांबले. त्यामुळे ते अजूनदेखील एका मध्ययुगीन समाजजीवनाची स्वप्न पाहत आहेत. आता मुख्य प्रश्न - वहाबी भ्या किंवा सलाफी घ्या, कोणताही पंथ जेव्हढा मूळ इस्लामच्या जवळ जायचा प्रयत्न करेल तेव्हढा तो अधिकाधिक मध्ययुगीन कांळात जायला लागेल. त्यामुळे तो आजच्या काळाच्या कसोटीवर क्रूर वाटणारच. त्यामुळे सलाफी किंवा कोणताही पंथ घेतलात तरी त्याच्या आदर्श राज्याच्या कल्पना फार वेगळ्या असणार नाहीत. मुळात तुम्हीच वर म्हटल्याप्रमाणे

हादीस आणि कुराण नुसार चालणारे राज्य हेच खरं इस्लामी राज्य हा साधा विचार त्याने मांडला.

त्यांच्याकडे ऑपरेशनल मॅन्युअल आहे आणि हाच प्रोब्लेम आहे. त्यांचा विश्वास फिलॉसोफीपेक्षा लिखित मॅन्युअल वर आहे. इब्न तामिया ने अल्लाला अपेक्षित राज्य असा शब्दप्रयोग मांडलेला नाही, तर कुराण-हदीसला अपेक्षित राज्य असेच मांडणी केलेली आहे. जोपर्यंत इस्लाम कुराण-हदीसच्या पलिकडे जाऊन त्यांच्या ईश्वराला समजून घेण्याचा प्रयत्न करणार नाही तोपर्यंत कोणतेही नवीन पंथ येऊन उपयोग नाही असे माझे मत आहे. आणि आपण हा जास्ती क्रूर आहे की तो जास्त क्रूर आहे यावर चर्चा करण्यात देखील काही अर्थ नाही. सगळे कमीअधिक प्रमाणात सारखेच मध्ययुगीन असणार. त्यामुळे पाश्चात्य वृत्तपत्रांच्या मांडणीत देखील तपशीलाची चूक असली तरी आशयाची चूक फारशी असेल असे वाटत नाही. तुमच्या लेखातूनदेखील अर्थात तसे जाणवत नाही. असो, टंकाळा आला.

तुम्ही त्याला सलाफी म्हणा नाही तर वहाबी. वाघ म्हटलं तरी होतो आणि वाघोबा म्हटलं तरी खातो. चर्चा आणि काथ्याकूटमध्ये निष्पन्न काहीही होणार नाही. मुळात इस्लाम या शब्दाचा अर्थच "अल्लाच्या (मर्जी) पुढे समर्पण". एकदा समर्पण केले कि त्यामध्ये वाद उरतोच कुठे?

आनन्दा,

कदाचित तुमच्या म्हणण्याचा अर्थ असा असेल की इस्लाममध्ये इस्लामचे राज्य स्थापन करणे हीच साधना आहे आणि तोच स्वर्गात जायचा मार्ग आहे. तसे असेल तर ते मात्र खरे.

माझं मत वेगळ्या शब्दांत स्पष्टपणे मांडतो. इस्लाम म्हणजे साधना करून स्वर्गात जायचा मार्ग. याबद्दल कोणाचंच दुमत नाही. म्हणूनंच इस्लामचा लढायांशी आणि न्यायदानाशी थेट संबंध नाही. जरी प्रेषित महामदांना लवादकार्य व न्यायदान करावं लागलं, तरी ते इस्लामचं प्रमुख अंग नव्हे. कारण की जरी प्रेषित स्वत: लायक असले, तरी त्यांच्या नंतरची लोकं लायक नव्हती. नंतरची लोकं लायक नाहीत हे खुद्द प्रेषितांनीच सांगून ठेवलं आहे. त्यामुळे प्रेषित महामदांनी जरी तत्कालीन राज्य चालवलं असलं तरी आजच्या इस्लामचं ते काम नाही. बस एव्हढंच. आ.न., -गा.पै.

सलाफीचा ‘ancient’ किंवा पूर्वज हा अर्थ लावला जातो, तो प्रेषित मुहंमद आणि त्यांच्या सुरुवातीच्या अनुयायांनी दिलेल्या शिकवणुकीनुसार चालणारा पंथ या अर्थाने. तसेच तो आक्रमक इस्लाम समजला जातो, कारण मध्ययुगीन काळातली व्यवस्था प्रस्थापित करण्याचा त्यांचा आग्रह आहे. त्यामुळे धागालेखक म्हणतात तसा सरसकट चुकीचा अर्थ लावला जातोय असे वाटत नाही. अरबस्तानात वहाब तसेच १९ व्या शतकाच्या शेवटी सैद जमलद्दीन अफगाणी यांनी सुरु केलेली चळवळ (अल मनार हे त्यांच्या विचारांचे प्रचार करणारे मासिक) आणि त्यातून २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला इजिप्तमध्ये स्थापन झालेल्या मुस्लीम ब्रदरहूड संघटनेने सलाफी चळवळ पुढे चालू ठेवली. अल कैदा, किंवा अलीकडे उदयाला आलेल्या इसीससारख्या संघटना आपण सलाफी चळवळीचे पाईक असल्याचे सांगतात. शेवटी सर्वाना खलीफाचे राज्य आणायचे असते. नावात (संघटनांच्या) काय आहे...

माहितगार,

'कोणाचंच' हा शब्द स्वतः एवजी अनवधानाने आलेला आहे का ? ईतर धर्मांचे धर्मगुरु आणि नास्तीक उपरोक्त गृहीतकाशी खरेच सहमत होतील असे वाटते का ? तसे झाले तर प्रश्नच मिटले.

प्रश्नाबद्दल धन्यवाद! हे छिद्रान्वेषण नाही. :-) थोड्या वेगळ्या शब्दांत मांडलेलं वाक्य असं होईल : इस्लाम म्हणजे साधना करून स्वर्गात जायचा मार्ग, याबद्दल कोणत्याही मोमिनांत दुमत नाही. आ.न., -गा.पै.

तुमचे प्रतिसाद खूप आवडले, कुठलाही अभिनिवेष न बाळगता इस्लामबद्दल एक वस्तुनिष्ठ प्रतिसाद खूप दिवसांनंतर वाचला. ब्लॅक अँड व्हाइट पेक्षा असं मांडलं की मस्त वाटतं. तुम्ही लेखन कंटाळा सोडून ह्या विषयावर साद्यांत लिहावे ही विनंती.

वेशीवरच्या म्हसोबा,

काय तर म्हणे सतीची प्रथा ही हिंदू धर्माचा भाग नसून स्वार्थी लोकांचे पतीपश्चात विधवेलाही संपवून तिची संपत्ती हडप करण्याचे कारस्थान असे.

हिंदूंच्या कुठल्या ग्रंथात विधवेने चितागमन करावं म्हणून लिहिलंय? उगीच काहीतरी ठोकून देताय होय. ती सर्वधर्मसमभावाप्रमाणे ही सतीप्रथेची धोंडही हिंदूंच्या गळ्यात कशासाठी? आ.न., -गा.पै.

पॉपकॉर्न घेऊन बसावयास हरकत नाही आता !

@

सलाफीझम, वहाबीझम यांच्या तात्विक मांडणीत आणि आदर्श इस्लामी राज्याच्या तात्विक मांडणीत फरक आहे का?

››› मी माझा फ्लॅट वन बी. एच. के आहे. /वन के. बी. एच. आहे/वन के. एच. बी आहे..,असं तीन निरनिराळ्या पद्धतीनं म्हणालो, तर जो फरक पडेल, तेव्हढाच फरक तुम्ही म्हणताय त्या मांडणीत राहिल.

आपण हाताळलेल्या विषयाची माहिती माझ्यासाठी पूर्णत: नवीन आहे. धन्यवाद! इस्लामचा ही पुढे मागे अभ्यास करण्याची इच्छा आहे. तुमच्या या लेखानिमित्ताने ती इच्छा पुन्हा जागी झाली. छान लिहिलेत. विस्तारपूर्वक आणि यासम विषयावर अधिक खोलवर माहिती आपल्याकडून होईल यासाठी सदिच्छा!

रणभोर, लेख आवडला. माहितीपूर्ण आहे. एक प्रश्न मला नेहमी पडंत आलेला आहे. तो म्हणजे इस्लामी राज्य म्हणजे नेमके काय. इस्लामची निर्मिती राज्य चालवण्यासाठी झालेली नाही. ती साधना करून स्वर्गात जाण्यासाठी झालेली आहे. त्यामुळे इस्लामिक स्टेट ही पूर्णपणे निरर्थक संकल्पना आहे. भले महामद प्रेषितांना अपेक्षित पद्धतीने राज्य चालवलं तरी त्यात इस्लामी काहीही नसणारे. फारतर ते इस्लामानुकूल राज्य असू शकेल. राजनीती व प्रशासन ( = डिप्लोमसी अँड स्टेटक्राफ्ट) हा इस्लामचा गड कधीच नव्हता. त्यामुळे इस्लामिक राज्याच्या नावाखाली कोणीही काहीही ठोकून देतो आणि लोकांना ते खरं वाटतं. आज इस्लामिक राज्यात मुस्लिमांनी कसं वागावं यावर फारशी चर्चा नाही. याचं कारण म्हणजे महामद प्रेषितांच्या काळी जन्मास आलेली मदिनेची सनद होय. हिच्यात मारामारी थांबवून सलोखा निर्माण करायच्या सूचना आहेत. या सनदेतलं सर्वात महत्त्वाचं कलम म्हणजे महामद प्रेषित हे सर्व निवाड्यांचे लवाद (वा न्यायाधीश) असून त्यांचा निवडा अंतिम व सर्वांवर बंधनकारक असेल. इथवर ठीक आहे. आता समस्या अशी आहे की प्रेषित महामदांनी स्वत:च सांगितलंय की माझी पहिली पिढी ते माझ्यापासून तिसऱ्या पिढीपर्यंत सर्वोत्तम मुस्लिम जन्मास येतील. याचा साधा सोपा अर्थ असा की नंतरच्या पिढ्यांत कोणी लायक न्यायाधीश नसेल. ही मादिनेच्या सनदेची मृत्युघंटाच नव्हे काय? इस्लामिक राज्य हेही यामुळेच निरर्थक ठरतं. आ.न., -गा.पै.

...त्या विशिष्ट संकल्पनेला धर्मात आधार आहे का...

असला तर काय आणि नसला तर काय ?

सलाफीझम, वहाबीझम यांच्या तात्विक मांडणीत आणि आदर्श इस्लामी राज्याच्या तात्विक मांडणीत फरक आहे का?

इस्लामच्या मूळ मांडणीतच जर दारुल इस्लाम, दारुल हब वगैरे संकल्पना असतील तर मग तो पंथ वहाबी आहे की सलाफी आहे याने काय फरक पडतो? इस्लाममध्ये सूफी सोडल्यास दुसरा मवाळ पंथ माझ्या वाचनात नाही. मुळात आदर्श इस्लामी राज्य म्हणजे काय? इस्लामी "आदर्श राज्य" की "आदर्श इस्लामी" राज्य? या दोन्ही वेगळ्या कल्पना आहेत. आदर्श राज्य कल्याणकारी असते, त्यामध्ये ते कोणत्या धर्माचे आहे याचा फारसा संबंध नसतो. तर "आदर्श इस्लामी" राज्य हे इस्लामच्या मूलभूत संकल्पना अंमलात आणण्याचा प्रयत्न करणारे राज्य असते. मुळात ज्या धर्मात न्यायशास्त्राच्या दृष्टीने देखील पैगंबराचा शब्दच अंतिम मानला जातो, आणि ज्या धर्माच्या दैनंदिन व्यवहाराच्या बाबतीत देखील पैगंबराने अपरिवर्तनीय नियम घालून दिलेले आहेत (पर्सनल लॉ) तिथे प्रश्न फक्त लोक त्या नियमांचा अर्थ कसा लावतात हाच असतो. तसे म्हटले तर प्रत्येक धर्मात त्यांच्या धर्मग्रंथांचे सोयिस्कर अर्थ लावण्याचा प्रयत्न केला जातोच, पण अब्राहमिक धर्मांमध्ये ज्याप्रमाणे प्रेषिताचे वाक्य म्हणजे अंतिम शब्द मानले जाते त्याप्रमाणे इतर धर्मांमध्ये मानले जात नाही, आणि हाच मूलभूत फरक आहे. आता आपण वर म्हटल्याप्रमाणे इस्लाममध्ये ७३ पंथ होतील असे प्रेषिताने सांगितले, त्यातले ७२ नरकात आणि ७३ वा स्वर्गात जाईल अशी मांडणी आहे. जर थोडी शोधाशोध केली तर नक्कीच असे दिसेल की प्रत्येक पंथाचे तत्वज्ञान आपण ते ७३ वे आहोत याच गृहितकावर आधारलेले असेल. आणि प्रत्येक पंथ असेच म्हणेल की आपणच खरे प्रेषिताचे वारसदार आहोत. मुळात प्रश्न इस्लाम ज्या परिस्थितीत निर्माण झाला त्या परिस्थितीत आहे. सततचे युध्यमान जीवन, कोणतेही नियम नसलेले आयुष्य आणि अत्यंत अनिश्चित असलेले भविष्य या काळात एक स्थिर समाजाची उभारणी करण्याच्या दिशेने प्रेषिताने मार्गक्रमणा केली. कदाचित त्या काळाला अनुसरून अनुयायी मिळवण्यासाठी त्याला स्वतःला प्रेषित म्हणून जाहीर करावे लागले असेल, पण मुळात परिस्थिती अनुकूल नसल्यामुळे अनेक ठिकाणी त्याला वेगवेगळे, प्रसंगी विरोधाभासी नियम करावे लागले. (भगवान श्री़कृष्णाच्या आयुष्यात देखील असा विरोधाभास आपल्याला आढळून येईल, पण मांडणी वेगळी असल्यामुळे गीतेचे रूपांतर कुराणात झाले नाही. असो) तर विषय असा आहे, की तत्कालीन परिस्थिती विचारात घेता मुळात ३-४ पिढ्यांच्या पुढे विचार करणेच अस्थानी होते, किंबहुना आपण पुढची लढाई कशी जिंकायची हाच तेव्हाचा मुख्य प्रश्न असावा. आणि लढाई हरलो तर हा आपण उभा केलेला स्थिर समाज नष्ट होइल ही भीती असणारच, त्यामुळे अधिकाधिक लोकांनी युध्यमान रहावे यासाठी इस्लामचे राज्य ही संकल्पना आली. (आठवा "हतो वा प्राप्यसि स्वर्गं"). मग प्रश्न कुठे निर्माण झाला? एकदा आपण प्रेषित म्हणून जाहीर केल्यानंतर त्याच्या प्रत्येक कृतीला दैवी स्पर्श झाला. तो होणे साहजिकच होते... पण त्यात माझ्या नंतर दुसरा प्रेषित होनार नाही, आणि माझे प्रत्येक वाक्य म्हण्जे साक्षात ईश्वराचा शब्द, ही पाचर ठरली. त्याने कोणत्याही पंथाला असलेले परिवर्तनीय स्वरूप काढून इस्लामला गोळीबंद धर्म बनवले. असा एक धर्म की जो प्रेषिताबाहेर जऊ शकत नाही. आता या पार्श्वभूमीवर विचार केला, तर इस्लाममध्ये किंवा पैगंबराच्या अनुयायांमध्ये जो क्रूरपणा दिसतो तो कदाचित त्या काळाच्या कसोटीवर मवाळपणा देखील असेल. (रेफरन्ससाठी समकालीन मनुस्मृती घ्या, किंवा शैव वैष्णव वाद घ्या, आणि शंकराचार्यांनी काढलेला मध्यममार्ग घ्या). परंतु इस्लामच्या गोळीबंद स्वरूपामुळे त्यामध्ये कालानुरूप बदल होणे अशक्य झाले. आणि शिक्षणाच्या अभावामुळे वेगळा विचार करणे देखील थांबले. त्यामुळे ते अजूनदेखील एका मध्ययुगीन समाजजीवनाची स्वप्न पाहत आहेत. आता मुख्य प्रश्न - वहाबी भ्या किंवा सलाफी घ्या, कोणताही पंथ जेव्हढा मूळ इस्लामच्या जवळ जायचा प्रयत्न करेल तेव्हढा तो अधिकाधिक मध्ययुगीन कांळात जायला लागेल. त्यामुळे तो आजच्या काळाच्या कसोटीवर क्रूर वाटणारच. त्यामुळे सलाफी किंवा कोणताही पंथ घेतलात तरी त्याच्या आदर्श राज्याच्या कल्पना फार वेगळ्या असणार नाहीत. मुळात तुम्हीच वर म्हटल्याप्रमाणे

हादीस आणि कुराण नुसार चालणारे राज्य हेच खरं इस्लामी राज्य हा साधा विचार त्याने मांडला.

त्यांच्याकडे ऑपरेशनल मॅन्युअल आहे आणि हाच प्रोब्लेम आहे. त्यांचा विश्वास फिलॉसोफीपेक्षा लिखित मॅन्युअल वर आहे. इब्न तामिया ने अल्लाला अपेक्षित राज्य असा शब्दप्रयोग मांडलेला नाही, तर कुराण-हदीसला अपेक्षित राज्य असेच मांडणी केलेली आहे. जोपर्यंत इस्लाम कुराण-हदीसच्या पलिकडे जाऊन त्यांच्या ईश्वराला समजून घेण्याचा प्रयत्न करणार नाही तोपर्यंत कोणतेही नवीन पंथ येऊन उपयोग नाही असे माझे मत आहे. आणि आपण हा जास्ती क्रूर आहे की तो जास्त क्रूर आहे यावर चर्चा करण्यात देखील काही अर्थ नाही. सगळे कमीअधिक प्रमाणात सारखेच मध्ययुगीन असणार. त्यामुळे पाश्चात्य वृत्तपत्रांच्या मांडणीत देखील तपशीलाची चूक असली तरी आशयाची चूक फारशी असेल असे वाटत नाही. तुमच्या लेखातूनदेखील अर्थात तसे जाणवत नाही. असो, टंकाळा आला.

तुम्ही त्याला सलाफी म्हणा नाही तर वहाबी. वाघ म्हटलं तरी होतो आणि वाघोबा म्हटलं तरी खातो. चर्चा आणि काथ्याकूटमध्ये निष्पन्न काहीही होणार नाही. मुळात इस्लाम या शब्दाचा अर्थच "अल्लाच्या (मर्जी) पुढे समर्पण". एकदा समर्पण केले कि त्यामध्ये वाद उरतोच कुठे?

आनन्दा,

कदाचित तुमच्या म्हणण्याचा अर्थ असा असेल की इस्लाममध्ये इस्लामचे राज्य स्थापन करणे हीच साधना आहे आणि तोच स्वर्गात जायचा मार्ग आहे. तसे असेल तर ते मात्र खरे.

माझं मत वेगळ्या शब्दांत स्पष्टपणे मांडतो. इस्लाम म्हणजे साधना करून स्वर्गात जायचा मार्ग. याबद्दल कोणाचंच दुमत नाही. म्हणूनंच इस्लामचा लढायांशी आणि न्यायदानाशी थेट संबंध नाही. जरी प्रेषित महामदांना लवादकार्य व न्यायदान करावं लागलं, तरी ते इस्लामचं प्रमुख अंग नव्हे. कारण की जरी प्रेषित स्वत: लायक असले, तरी त्यांच्या नंतरची लोकं लायक नव्हती. नंतरची लोकं लायक नाहीत हे खुद्द प्रेषितांनीच सांगून ठेवलं आहे. त्यामुळे प्रेषित महामदांनी जरी तत्कालीन राज्य चालवलं असलं तरी आजच्या इस्लामचं ते काम नाही. बस एव्हढंच. आ.न., -गा.पै.

सलाफीचा ‘ancient’ किंवा पूर्वज हा अर्थ लावला जातो, तो प्रेषित मुहंमद आणि त्यांच्या सुरुवातीच्या अनुयायांनी दिलेल्या शिकवणुकीनुसार चालणारा पंथ या अर्थाने. तसेच तो आक्रमक इस्लाम समजला जातो, कारण मध्ययुगीन काळातली व्यवस्था प्रस्थापित करण्याचा त्यांचा आग्रह आहे. त्यामुळे धागालेखक म्हणतात तसा सरसकट चुकीचा अर्थ लावला जातोय असे वाटत नाही. अरबस्तानात वहाब तसेच १९ व्या शतकाच्या शेवटी सैद जमलद्दीन अफगाणी यांनी सुरु केलेली चळवळ (अल मनार हे त्यांच्या विचारांचे प्रचार करणारे मासिक) आणि त्यातून २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला इजिप्तमध्ये स्थापन झालेल्या मुस्लीम ब्रदरहूड संघटनेने सलाफी चळवळ पुढे चालू ठेवली. अल कैदा, किंवा अलीकडे उदयाला आलेल्या इसीससारख्या संघटना आपण सलाफी चळवळीचे पाईक असल्याचे सांगतात. शेवटी सर्वाना खलीफाचे राज्य आणायचे असते. नावात (संघटनांच्या) काय आहे...

माहितगार,

'कोणाचंच' हा शब्द स्वतः एवजी अनवधानाने आलेला आहे का ? ईतर धर्मांचे धर्मगुरु आणि नास्तीक उपरोक्त गृहीतकाशी खरेच सहमत होतील असे वाटते का ? तसे झाले तर प्रश्नच मिटले.

प्रश्नाबद्दल धन्यवाद! हे छिद्रान्वेषण नाही. :-) थोड्या वेगळ्या शब्दांत मांडलेलं वाक्य असं होईल : इस्लाम म्हणजे साधना करून स्वर्गात जायचा मार्ग, याबद्दल कोणत्याही मोमिनांत दुमत नाही. आ.न., -गा.पै.

तुमचे प्रतिसाद खूप आवडले, कुठलाही अभिनिवेष न बाळगता इस्लामबद्दल एक वस्तुनिष्ठ प्रतिसाद खूप दिवसांनंतर वाचला. ब्लॅक अँड व्हाइट पेक्षा असं मांडलं की मस्त वाटतं. तुम्ही लेखन कंटाळा सोडून ह्या विषयावर साद्यांत लिहावे ही विनंती.

वेशीवरच्या म्हसोबा,

काय तर म्हणे सतीची प्रथा ही हिंदू धर्माचा भाग नसून स्वार्थी लोकांचे पतीपश्चात विधवेलाही संपवून तिची संपत्ती हडप करण्याचे कारस्थान असे.

हिंदूंच्या कुठल्या ग्रंथात विधवेने चितागमन करावं म्हणून लिहिलंय? उगीच काहीतरी ठोकून देताय होय. ती सर्वधर्मसमभावाप्रमाणे ही सतीप्रथेची धोंडही हिंदूंच्या गळ्यात कशासाठी? आ.न., -गा.पै.

पॉपकॉर्न घेऊन बसावयास हरकत नाही आता !

@

सलाफीझम, वहाबीझम यांच्या तात्विक मांडणीत आणि आदर्श इस्लामी राज्याच्या तात्विक मांडणीत फरक आहे का?

››› मी माझा फ्लॅट वन बी. एच. के आहे. /वन के. बी. एच. आहे/वन के. एच. बी आहे..,असं तीन निरनिराळ्या पद्धतीनं म्हणालो, तर जो फरक पडेल, तेव्हढाच फरक तुम्ही म्हणताय त्या मांडणीत राहिल.

आपण हाताळलेल्या विषयाची माहिती माझ्यासाठी पूर्णत: नवीन आहे. धन्यवाद! इस्लामचा ही पुढे मागे अभ्यास करण्याची इच्छा आहे. तुमच्या या लेखानिमित्ताने ती इच्छा पुन्हा जागी झाली. छान लिहिलेत. विस्तारपूर्वक आणि यासम विषयावर अधिक खोलवर माहिती आपल्याकडून होईल यासाठी सदिच्छा!