ज्योतिषाच्या मर्यादा नेमक्या कॊणत्या?

ज्योतिषाच्या मर्यादा नेमक्या कॊणत्या हा घाटपांड्यानी विचारलेला प्रश्न माज्याकडून अनुत्तरीत राहीला होता. त्याचे उत्तर द्यायचा प्रयत्न करतो. खाली दिलेली यादी सर्वसमावेशक/पूर्ण नाही याची मला जाणीव आहे. हा प्रश्न घाटपांड्यानी जेथे विचारला होता तेथे प्रतिसादांची संख्या मोठी झाल्याने हे स्वतंत्र चर्चासूत्र निर्माण केले आहे.

१. केवळ एका पत्रिकेवरून सर्व प्रश्नांची उत्तरे देता येत नाहीत. आणि तशी अपेक्षा पण ठेवू नये.

उदाहरण म्हणून "क्ष" व्यक्तीच्या साडेसातीचे घेऊ. ही व्यक्ती भारतीय ज्योतिषाकडॆ गेली तर तो ठामपणे सांगतो की तुम्हाला साडेसातीचा त्रास अजिबात नाही उलट तुमची भरभराट होईल. ही व्यक्ती हे विधान तपासायला माझ्याकडे आली तर मी असे सरसकट भाकीत न करता त्या व्यक्तीच्या सान्निध्यातील (मुख्यत: पति अथवा पत्नीची पत्रिका) व्यक्तीची मागेन. दुसर्‍या पत्रिकेतील outer planets "क्ष"च्या पत्रिकेतील चंद्राशी कोणते योग करत आहेत किंवा नाहीत हे तपासेन आणि मगच साडेसातीच्या स्वरूपाविषयी विधान करीन. हीच कारणे प्रमोशनच्या प्रश्नाची उत्तरे देताना विचारात घ्यावी लागतात. बॉसच्या पत्रिकेची अनुपलब्धतता ही बढतीविषयक प्रश्नाच्या उत्तराला मर्यादा ठरते.

दूसरे उदाहरण - बर्‍याच जणांचा असा गैरसमज असतो की पत्रिका जुळली म्हणजे लग्न ठरणारच. तर ते असं नसतं. पत्रिका जुळली (म्हणजे आधुनिक तंत्राने) याचा अर्थ एवढाच की त्या दोन व्यक्ती एकत्र रहायची किंवा त्यांचे पटायची शक्यता जास्त. तसेच अमुक एका कालावधीत लग्न ठरणारच हे भाकीत सुद्धा वेडेपणाचे निदर्शक आहे. लग्नाचे प्रस्ताव त्या कालावधीत जास्त येऊ शकतात, एवढाच त्यातला तथ्यांश असतो. या कालावधीत लग्नाचा योग असलेली व्यक्ती प्रस्ताव घेऊन आली तर लग्नाची शक्यता वाढते. लग्नाचा निर्णय दोन व्यक्ती किंवा दोन पक्ष घेतात. हा निर्णय ग्रहगोल घेत नाहीत.

२. ज्योतिषातील एखादे तंत्र सर्व व्यक्तींच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे देउ शकत नाही ही दूसरी मर्यादा

सर्वच लोकांचे आयुष्य त्यांच्या पत्रिकेमध्ये प्रतिबिंबीत झालेले असेल असे नाही. ज्यांचे आयुष्य प्रतिबिंबीत झालेले झाले असेल, किंवा जे प्रवाही जीवन जगत आहेत, त्यांनी पत्रिका बघायची का नाही हा त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न ठरतो. योग्य feedback पत्रिकेतील working/non-working factors ठरवायला उपयोगी पडतो. त्याने फलिताची अचूकता वाढायला मदत होते. "माझ्या हातातला पक्षी जिवंत आहे का मृत हे ओळखा" अशा प्रश्नांची उत्तरे पत्रिकेतून मिळत नाहीत.

असा अनावश्यक कचरा काढून टाकल्यावर जे ज्योतिष उरते ते निश्चित विचार करायला लावते असा माझा अनुभव आहे.