चर्चाप्रस्ताव- वाहतुक प्रणाली.

आपल्यापैकी बरेचजण कामानिमित्त वा शिक्षणानिमित्त परदेशात गेले असतील वा तिथे रहात असतील. भारतातून प्रथमच परदेशात गेल्यानंतर असंख्य वेगळ्या गोष्टी दिसतात.वेगळे प्रकार अनुभवायास येतात. सर्वात मोठा बदल दृष्टीस पडतो तो म्हणजे "वाहतुक प्रणाली" बहुसंख्य देशांमधे वाहतुक हि रस्त्याच्या उजव्या बाजुने चालत असते.ह्यात स्टिअरिंग व्हील हे गाडीत डाव्या बाजुला असते. तर भारतात व काहि तुरळक देशांमधे वाहतुक ही रस्त्याच्या डाव्या बाजुने चालत असते व आपल्याकडे स्टिअरिंग व्हील हे गाडिच्या उजव्या बाजुला असते. भारतातून परदेशात प्रथमच जाणा-याला वाहतुकीमधला हा बदल पुर्णपणे डोक्यात साठवायला किमान ३ आठवडे तरी जातात. जगातील वाहतुक प्रणाली ह्या विषयावर विकिवर ह्यावर पाहिले असता जगातील एकंदरीत ७२% देशात "Drive on Right Side of the Road" ह्या तत्वावर वाहतुक चालत आहे. तर फ़क्त २८% देशांमधे आपल्यासारखी "Drive on Left Side of the Road" वाहतुक चालते. विसाव्या शतकात ब-याच राष्ट्रांनी आपली वाहतुक प्रणाली हि रस्त्याच्या डाव्या बाजुकडून उजव्या बाजुकडे बदलली. प्रामुख्याने ब्रिटिश कॊमनवेल्थ मधील देश त्यात भारत,पाकिस्तान ओस्ट्रेलिया वगैरे देश अजुनहि रस्त्याच्या डाव्या बाजुनेच वाहतुक चालवताना दिसतात. पुर्वीच्या काळी घोड्यांवरून प्रवास होत असे.लोकहि जवळ तलवार सारखी शस्त्रे बाळगत. घोड्यावरून जाताना डाव्या हाताने लगाम पकडणे व उजव्या हाताने शस्त्र चालवणे हे सोपे होते. त्यामुळे आपोआपच वाहतुक हि "KEEP LEFT" ह्या पध्दतीने रुळली. पुढे पुढे अमेरिकेत घोड्यांच्या बग्ग्या आल्या.एकाच गाडीला बरेचसे घोडे खेचत असत. परंतु ह्या गाड्यांमध्ये ड्रायव्हर सीट नसल्याने चालक हा सर्वात डावीकडच्या घोडयावर बसून हि गाडी चालवत असे. पुढुन येणारे वाहन दिसत नसल्यामूळे तो रस्त्याच्या उजव्या बाजुने गाडि हाकु लागला. व ह्यातच कुठेतरी "Drive on Right Side of The Road" ह्या पध्दतीचा उगम झाला. एखाद्या देशात वाहतुक कशी चालावी ह्यामागे बरीच कारणे आहेत. १.मुख्य कारण म्हणजे "वसाहतवाद". जगातील ब-याच देशात युरोपातील अनेक देशांनी वसाहती केल्या. उदा ब्रिटन,फ़्रान्स,स्पेन,पोर्तुगाल वगैरे. हि मंडळी जिथे जिथे गेली तिथे तिथे त्यांनी आपल्या पध्दतीची वाहतुक प्रणाली अमलात आणली. साम्राज्यवादाच्या अंतानंतर ह्यातील ब-याच देशांनी पुर्वापार चालत आलेली वाहतुक प्रणाली कायम ठेवली. तर ब-याचश्या देशांनी आपली पध्दत बदलून "Drive on Right Side of The Road" हि प्रणालि अवलंबली. २.काहि राष्ट्रांनी शेजारिल देशांशि होणारी मालवाहतुक व प्रवासी सुरळीत व्हावी म्हणून आपल्या वाहतुक प्रणालीत मुलभुत बदल केले. उदा कॆनडा.इथे आधी ब्रिटिश कॊंलनी असल्यामुळॆ आपल्या सारखी सिस्टिम होती. परंतु अमेरिकेशी होणारी मालवाहतुक व प्रवासी सुरळीत व्हावी म्हणून त्यांनी अमेरिकन वाहतुक प्रणाली स्वीकारली. परंतु ह्या सर्वांमागे कुठलेहि "रिजनिंग" सापडत नाहि. एखादिच वाहतुक प्रणाली योग्य का? असा प्रश्न निर्माण होतो. मी ब्रिटिश व अमेरिकन वाहतुक तज्ञ अश्या दोघांशीहि ह्या विषयावर चर्चा केली होती. परंतु मला ह्या पैकी एकहि जण ह्याचे योग्य/समर्पक उत्तर देउ शकला नाही. ब्रिटिश वाहतुक तज्ञाने मला फ़क्त एवढेच सुचवले होते कि "Drive on Left Side of the Road" वापरणा-या देशातील लोक जेंव्हा "Drive on Right Side of the Road" प्रणाली वापरणा-या देशात जातात तेंव्हा त्यांना तिथे जुळवून घ्यायला बराच वेळ लागतो. परंतु ह्या उलट तिथली मंडळी इथे जेंव्हा येतात तेंव्हा त्यांना इथल्या वाहतुक प्रणालीत एडजस्ट व्हायला फ़ारसा वेळ लागत नाहि." अर्थात ह्यालाहि प्रतिउत्तर असु शकेल. आपल्यापैकि अनेक मंडळींनी भारतात व परदेशात हि मोटार चालवलेली असेल. नेमकी कुठली प्रणाली आपल्याला जास्त योग्य वाटते? अपघाताचे प्रमाण कुठल्या प्रणालीत कमी असते? आपला अनुभव काय सांगतो. ह्यात प्रश्न असाहि आहे कि बहुसंख्य लोक हे उजवे असतात (Right Handed).त्या अनुषंगाने कुठली प्रणाली हि जास्त सयुक्तिक वाटते? अभिज्ञ.