Skip to main content

मि मराठि शूध्धलेखन शीकावे का?

लेखक अनन्त्_यात्री यांनी सोमवार, 28/08/2017 11:49 या दिवशी प्रकाशित केले.
[लेखाचे शीर्षक आपणास खटकले असल्यास लेख आपल्यासाठी नाही :) ] कायप्पा व मि.पा. वरचे मराठी लेख /चर्चा/ प्रवासवर्णने/ कविता / पा.कृ. / प्रतिसाद वगैरे वाचताना बर्‍याचदा अशुद्धलेखनाचा इतका सर्रास वापर झालेला दिसतो की एखादे शुद्धलेखनाच्या चुका न करता लिहिलेले लिखाण वाचताना चुकल्या-चुकल्या सारखे वाटू लागते. शुद्धलेखनाच्या अभावाला कारणे बरीच असतील (उदा. लेखक शुद्धलेखनाविषयी अनभिज्ञ असणे, शुद्धलेखनाविषयी तिरस्कार असणे, ट॑कनातील बारकावे माहित नसणे, मराठी स्पेल-चेकची सुविधा उपलब्ध नसणे वगैरे...) पण तरीही असे लेखन वाचताना वाचकाचा रसभ॑ग तर होतोच पण पुढे पुढे वाचकही अशुद्धलेखनाबाबत बेफिकिर व अ-स॑वेदनशील बनत जातो. सध्याच्या सोशल मिडियावरच्या मराठी लेखनात वारंवार अशुद्ध लिहिल्या जाणार्‍या शब्दा॑ची जंत्री फार मोठी आहे, पण वानगीदाखल काही नमुने देत आहे: मि, हि, तु, हीला, तूला, खुप, दुध, चुक, ईतर, ईथले, ईतके, ईकडे, वैगरे ( मी, ही, तू, हिला, तुला, खूप, दूध, चूक, इतर, इथले, इतके, इकडे, वगैरे च्या ऐवजी) भविष्यात लिखित मराठी भाषेचे स्वरूप व अवस्था काय असेल ते भाषाशास्त्रज्ञ कदाचित सा॑गू शकतील, पण शुद्धलेखनाबद्दल मराठी लेखक/वाचक असेच बेपर्वा राहिले तर प्रमाणित मराठी लेखन तेव्हा नामशेष झाले असण्याची शक्यता बरीच आहे.

वाचने 25280
प्रतिक्रिया 85

प्रतिक्रिया

In reply to by अनिंद्य

:) आमच्या कंपनीत कॅन्टीनला लागून असलेल्या वॉश बेसिन एरियात "Do not wash tiffin's " अशी पाटी वाचून करमणूक होते. "टिफीनची धुवू नका" असं काही म्हणायचं आहे का लिहिणार्‍याला :)

मी उपक्रमवर लिहावयास सुरवात केली तेव्हा शाळा सोडून पन्नास वर्षे लोटली होती. शुद्धलेखन हा मोठा अडथळाच होता. त्या वेळी मला " शुद्धलेखन ठेवा खिशात " हे पुस्तक हाती लागले. श्री.अरुण फडके यांच्या ११००० शब्दांच्या ह्या कोशात व्याकरण वगैरे न देता फक्त शुद्ध शब्द दिले आहेत. जे नेहमी व्यवहारात चुकीचे लिहले जाते तेथे बरोबर/चुकीचे दोन्ही देऊन त्या प्रमाणे खुणाही दाखविल्या आहेत. एक ते शंभर आकडे कसे लिहावेत हेही दिले आहे. त्याच बरोबर मराठी साहित्य महामंडळाने पुरस्कृत केलेले १४ नियमही दिले आहेत. खिशात मावेल एवढ्या आकाराच्या ह्या पुस्तकाने माझ्यावर अनंत उपकार केले. हे पुस्तक कायमचे संगणकाच्या टेबलावरच असते. बराहवरून लिहलेले लेखन वर्डपॅडवर घेऊन तेथे तपासतो. मला असे वाटते की मी किमान ९५% चुका दुरुस्त करतो. काही रहात असणारच. जर सुदैवाने आमच्या सौभाग्यवतींनी लेख वाचला तर त्यांच्या पन्नास वर्षांच्या ’नवर्‍याच्या चुका काढण्याच्या अनुभवाने " उरलेल्या चुका त्यांच्या लक्षात झटकन येतात. ते असो. घरोघरी मातीच्या चुली अंकुर प्रकाशन, ठाणे यांनी प्रकाशित केलेल्या पुस्तकाची (त्या वेळची) किंमत रु. ३०. माझा सल्ला हे पुस्तक आपण लिहतांना अवष्य जवळ ठेवावे. शरद

In reply to by शरद

@ शरद, शुद्धलेखन ठेवा खिशात / खिशात मावेल एवढ्या आकाराच्या ह्या पुस्तकाने ...... अश्या सरळ सोप्या उपायांची गरज आहे. पूर्वी लोक नवसपूर्तीनिमित्त रामरक्षा, मनाचे श्लोक, हनुमान चालीसा वगैरे छोटी-छोटी पुस्तके वाटायचे. तसेच ह्याबाबतीत करावे आणि अशी पुस्तके वाटावीत :-) असे e -book असेल तर फारच छान. सुटसुटीत होईल, जास्त वापरले जाईल.

क्षमस्व ! प्रथमच मिपा मध्ये लिहीत असल्याकारणाने चुकून रिकामी ओळ आली. मला स्वतः ला शुद्ध मराठी टंकता येत नाही , तरी शुद्ध , दोषविरहित मराठी नेहमीच मनाला भुरळ पाडते. जरी जगाच्या, व्यवहारिक दृष्टिकोनातून , आंग्ल भाषेला महत्व असेल , तरी जे , चांगले मराठी बोलतात, लिहतात, वा तसा आग्रह धरतात त्यांचा मला नेहमी हेवा वाटतो.

In reply to by ओरायन

मला स्वतः ला शुद्ध मराठी टंकता येत नाही
काय म्हणता ? हे तर सगळं शुद्धच लिहिलेलं दिसतंय की.

In reply to by मराठी कथालेखक

@ मराठी कथालेखक , अहो, इथे केवळ ४ ओळी खरडल्या आहेत.यातून जरी चूक सापडली नाही तरी , त्यावरून अनुमान काढणे अवघड आहे. जेंव्हा जसे विस्ताराने लिहीन, तेंव्हा मात्र मी काही खात्री देऊ शकत नाही.

सौरा,
ञ या अक्षराचा नक्की उच्चार कसा आहे?
यासाठी स्वत:च एक प्रयोग करून पाहता येतो. क ख ग घ ङ या क्रमाने उच्चार करतांना घशातून आवाज येतो. जिभेचा मागील भाग घशास टेकलेला असतो. आता हाच क्रम च छ ज झ यांचा उच्चार करतांना ठेवा. क ते ङ चा जसा प्रवास आहे अगदी तसाच प्रवास च ते ञ चा आहे. मात्र जिभेचा टाळूस स्पर्श झाला पाहिजे. बघा ञ चा उच्चार आपोआप उमटेल. आ.न., -गा.पै.

In reply to by गामा पैलवान

आयुष्यात प्रथमच ङ आणि ञ यांच्या उच्चारातला फरक कळला !! भारी वाटलं धन्यवाद दशानन बाकी, शुद्धलेखनाला फाट्यावर मारलेल्या लिखाणापेक्षा शुद्ध लिखाण जास्त फ्री-फ्लोईंग वाटते. (पण मराठी शब्द पटकन सुचत नाहीत)

In reply to by आवडाबाई

आवडाबाई, फ्री-फ्लोईंग = प्रवाही , ओघवतं फ्री म्हणजे फुकट खरं, पण 'फुकट प्रवाही' म्हणू नका! ;-) आ.न., -गा.पै.

सौरा आणि आवडाबाई, क ते म यांना वर्गीय व्यंजनं म्हणतात. क ख ग घ ङ ==> कंठ्य वर्गीय व्यंजने, कारण जिभेचा घशाजवळचा भाग वर चिकटतो. च छ ज झ ञ ==> तालव्य वर्गीय व्यंजने, कारण जिभेचा टाळूजवळचा भाग वर टाळूला चिकटतो. ट ठ ड ढ ण ==> मूर्धन्य वर्गीय व्यंजने, कारण जिभेचा मूर्ध्नीजवळचा भाग मूर्ध्नीस चिकटतो. त थ द ध न ==> दंत्य वर्गीय व्यंजने, कारण जिभेचा दातांना स्पर्श होतो. प फ ब भ म ==> औष्ठ्य वर्गीय व्यंजने, कारण केवळ ओठांनी उच्चारायची असतात. प्रत्येक वर्गातल्या पहिल्यापासून पाचव्यापर्यंतच्या जिभेची हालचाल एक सारखीच होते. पण जिभेचा स्पर्श वेगवेगळ्या ठिकाणी होतो. म्हणून यांना वर्गीय व्यंजने म्हणतात. उरलेली सगळी व्यंजने इतर व/वा मिश्र स्वरूपाची आहेत. उदा. : व हे दंतौष्ठ्य आहे, अस श ष हे सीत्कारी आहेत. एकंदरीत ज्याने कोणी ही वर्णमाला शोधून काढली आहे, त्याला मानवी मुखाचं सखोल ज्ञान आहे. हे उच्चार जणू मानवी डीएनेत वसलेले आहेत. सांगायचा मुद्दा काये की हे ज्ञान जर राखायचं असेल तर शुद्धलेखनास पर्याय नाही. आ.न., -गा.पै.

गापै, माहितीपूर्ण प्रतिसादासाठी पुन्हा एकदा आभार. मागच्या बाकावरून आणखी एक शंका: लृ असे आणखी एक अक्षर आहे ना? त्याचा उच्चार कसा?

In reply to by पुंबा

मलाही माहिती नाही! :-( लृ आणि लॄ असे दोन स्वर की काहीतरी आहेत. पिशी अबोली यांना माहित असावं. -गा.पै.

Learning is not mandatory. Neither is survival. (Kindly excuse me; transliteration continues to not work.)