मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

पुराणातली वांगी

माधुरी विनायक · · काथ्याकूट
पुराणातली वांगी असा एक वाक्प्रचार बरेचदा ऐकण्यात आला. मराठीतले बहुतेक वाक्प्रचार अर्थपूर्ण आहेत. खरं तर सगळेच, पण काहींचे अर्थ मलाच माहिती नाहीत. आता पुराणातली वांगी याचा काय बरं अर्थ असेल, असा प्रश्न बरेच दिवस पडला होता. अलीकडेच या प्रश्नाचं उत्तर सापडलं. मूळ वाक्प्रचार पुराणातली वानगी असा आहे म्हणे. म्हणजे आपण म्हणतो ना, वानगीदाखल (उदाहरणार्थ), तसं... असे आणखी काही वाक्प्रचार अर्थासह समजून घ्यायला आवडतील...

वाचने 6672 वाचनखूण प्रतिक्रिया 18

मृत्युन्जय Mon, 07/07/2014 - 15:18
१८ विश्वे दारिद्र्य हाही एक चुकीचा वाक्प्रचार आहे. त्याऐवजी ते १८ विसे दारिद्र्य असे पाहिजे. १८ विसे = ३६० दिवस. म्हणजे १२ महिने दारिद्र्य. थोडक्यात अखंड दारिद्र्य.

पगला गजोधर Mon, 07/07/2014 - 15:45
गणपतीच्या आरतीत काही लोकं 'संकष्टी पावावे, निर्वाणी रक्षावे' असे म्हणतात, तर काही 'संकटी पावावे, निर्वाणी रक्षावे' असे म्हणतात, नक्की कोणते बरोबर, ते मला आजही माहित नाही.

In reply to by पगला गजोधर

बॅटमॅन Mon, 07/07/2014 - 15:49
संकटी पावावे हेच बरोबर आहे, नैतर गंपतीबाप्पा संकष्टी सोडून उरलेल्या दिवशी पावतच नाहीत असे होईल. =))

In reply to by बॅटमॅन

प्यारे१ Mon, 07/07/2014 - 15:57
+ ११११११ त्याच आरतीमध्ये 'रत्नजडीत मुगुट 'शोभतो बरा' अथवा 'शोभे तो बरा' असं म्हणताना नेमकं शोभे 'तोबरा' असं म्हटलं जातं.

In reply to by प्यारे१

बॅटमॅन Mon, 07/07/2014 - 16:06
त्याच आरतीमध्ये 'रत्नजडीत मुगुट 'शोभतो बरा' अथवा 'शोभे तो बरा' असं म्हणताना नेमकं शोभे 'तोबरा' असं म्हटलं जातं.
अगदी अगदी. याला अजूनेक प्यारलल उदा. मिले सुरमध्ये आहे. जेव्हा 'सुर का दरिया बह के सागर में मिले, बदलां दा रूप लके, बरसने होले होले' हे तमिळच्या अगोदरचे पंजाबीतले गाणे म्हणतात तेव्हा सगळे 'बदलां दारू' च म्हणतात. मीही म्हणायचो, अजूनही म्हणतो =))

In reply to by बॅटमॅन

आनंदी गोपाळ Wed, 07/09/2014 - 16:13
चिकट हे विशेषण. डिंक चिकट असतो. चिटकणे हे सहसा (आज्ञार्थी) क्रीयापद म्हणून वापरले जाते. उदा: जरा प्रयत्न करून एकाद्या नोकरीस चिटक रे बाबा. त्यातही हिंदी चिपकना च्या अपभ्रंशावरून आले असावे. चिकट हे रूप मराठी म्हणून जास्त योग्य.

In reply to by आनंदी गोपाळ

बॅटमॅन Wed, 07/09/2014 - 16:27
चिटकणे हे हिंदी प्रभावामुळेच आले असेल याबद्दल साशंक आहे-मला ते साधे वर्णविपर्ययाचे उदा. वाटते. बाकी विशेषणाबद्दल इ. सहमत आहे.

मी नै त्यातली अन कडी लावा आतली दरवाजा उघडा आणि न्हाणीला बोळा मी बा‌ई संतीण माझ्या मागे दोन तीन अंगाले सुटली खाज, हाताले नाही लाज अंधारात केले पण उजेडात आले आपली ठेवायची झाकून अऩ दुसऱ्याची पहायची वाकून. जिकडे सु‌ई तिकडे दोरा. धु म्हटले की धुवायचे लोंबतय काय ते नाही विचारायचे माकड म्हणतं माझीच लाल हे वाकप्रचार नेहमी कानावर येत असतात. पण काहीकेल्या अर्थबोध होत नाही. या धाग्या निम्मीत्त जाणकार यावर प्रकाश टाकतील का? पैजारबुवा,

कॅप्टन जॅक स्पॅरो गुरुवार, 07/10/2014 - 10:28
चारुदत्त आफळ्यांची किर्तनं ऐका बराचं खुलासा होईल. @बॅटमॅन तोबरा आणि संकष्टी का संकटी वर आफळेबुवांचं एक आख्यान आहे. सावरकरचरित्र सांगताना ह्या विषयावर त्यांनी सांगीतल्याचं आठवतय. (आफळे बुवांचा पंखा) अनिरुद्ध

In reply to by कॅप्टन जॅक स्पॅरो

प्रभाकर पेठकर गुरुवार, 07/10/2014 - 10:57
चारूदत्त आफळे ह्यांचे किर्तन ऐकण्याची संधी अजून गवसली नाही. पण त्यांचे पिताश्री राष्ट्रीय किर्तनकार गोविंदबुवा आफळे ह्यांचे किर्तन ऐकण्याचा एकदा लहानपणी योग आला होता. एका किर्तनातच त्यांचा पंखा झालो. तेच गुण मुलात उतरले असणार असे दिसते आहे.

In reply to by कॅप्टन जॅक स्पॅरो

प्यारे१ Sun, 07/13/2014 - 22:47
>>> (आफळे बुवांचा पंखा) 'आमच्या' वाईच्या कृष्णाबाई उत्सवाला हमखास असतात. धमाल कीर्तन असतं. त्याबरोबरच जाज्ज्वल्ल्य हिंदूप्रेम नि भरपूर कानपिचक्या सुद्धा.