अभिरुची म्हणजे नक्की काय?

आमचा एक मित्र म्हणे की 'म. फी. हुसेन' यांनी कागदावर पानाची पिंक टाकली तरी तिला 'मॉडर्न आर्ट' म्हणून लोक करोडो रुपये देउन आणि समीक्षक त्यात काय काय दिसते आहे ते जड जड शब्दात लिहीत बसतील..विकत घेतील

+++१०००००००००००० % सहमत

हे सोडून बाकीचे काहीच नाही कळले बघा... :D

एक मराठी खेडवळ पद्धतीचं जेवण शहरी पद्धतीनं देणारं हाटेल आहे, धायरी जवळ पुण्यात, हल्ली तिथं एक मॉल अन सिनेमा थिटेर पण झालं आहे.

कधी जायचं बोला ?

मस्त धागा.

मॉडर्न आर्ट आणि फोटोग्राफी बद्दल माझी टोकाची मतं आहेत आणि मी चारचौघात मांडायला बिचकत नाही.
एका प्रोफेशनल फोटोग्राफरनं आणि माझ्यासारख्या फोटोग्राफीमधलं _ट कळत नसलेल्या माणसानं काढलेल्या फोटोमधला फरक कळत नसेल तर काय उपयोग? मॉडर्न चित्रकलेची पण तीच गत.

आपल्याला आवडेल ते उच्च अभिरुचिचे आहे असे समजतो आम्ही.... ;)

'अस्वस्थामा' म्हणजेच देशमुख साहेब आहेत काय ? कारण हे लेखन त्यांच्या ब्लॉगवरती आधी वाचलेले आहे.

बाकी अभिरुची म्हणजे 'खूप पूर्वी काही मिपाकर हळदी-कुंकू करायचे ती जागा' म्हणून आम्हाला माहिती आहे.

कदाचित मला चर्चा विषय नीट मांडता आला नसेल.. जे मनात आलेय ते लिहिले आहे..परंतु भावार्थ घ्यावा..

हे आवडले..! :)

नुकतीच एक गोष्ट वाचून असेच विचार मनात आले होते.
वॉशिंग्टन मध्ये एका दिवशी एक प्रयोग करण्यात आला. एका मेट्रो स्टेशन वर एक माणूस व्हायोलिन वाजवत होता. येणारे जाणारे त्याच्याकडे पाहायचे आणि आपापल्या कामाला लागायचे. कोणीही एक मिनिटभरापेक्षा जास्तवेळ त्याच्या समोर उभे राहिले नाही. त्याच्यासमोर काही लोकांनी पैसे मात्र टाकले. बराचवेळ वाजवल्यावर त्याच्या समोर साधारण ३२ डॉलर्स जमले.
हा व्हायोलिन वादक कोणी साधासुधा नसून ग्रॅमी अ‍ॅवॉर्ड जिंकणारा जोशुआ बेल हा संगीतकार होता ज्याच्या कॉन्सर्टमध्ये कमीतकमी तिकीट बहुधा १०० डॉलर्सचे असेल.
उद्या जर कोणी उलटा प्रयोग केला आणि स्टेशनवरच्या भिकार्‍याला चांगले कपडे घालून भव्य स्टेजवर वाजवायला लावले आणि योग्य ती प्रसिद्धी करवली तर लोक शेकडो डॉलर्सचे तिकीट काढून येतील यात काय संशय?

मा. श्री. गायतोंडे यांची चित्रं त्यांच्या मरणोत्तर कोटींच्या किंमतीला घेतली गेली आहेत. त्यातील एक पावणेसहा कोटीला गेलं आहे.

निम्ननिर्दिष्ट चित्र (पेंटिंग) श्री. गायतोंडे यांनी काढलेलं आहे.

या खालील पर्टिक्युलर चित्राची मत मला नेमकी माहीत नाही पण कोटींमधेच आहे. लाखात नव्हे हे नक्की. त्यांच्या कलाकारीविषयी माझ्यासारख्या सरळ रेष न काढता येणार्‍याने आणि तेही त्यांच्या मरणोत्तर बोलणं अनुचित ठरतं म्हणून अधिक बोलत नाही. पण तुम्हापैकी कोणाला यात कोटीकोटींची काही खास बात समजली असल्यास प्लीज सांगा.

मलाही ननिंनी उल्लेख केलेला प्रयोग आठवला होता. ह्या संदर्भात हा दुवाही रोचक ठरावा - https://www.npr.org/blogs/13.7/2012/02/10/146645622/why-we-like-what-we…

या क्षेत्रातही मग देव, काही बडवे आणि मग स्वतंत्र विचाराना बंधने (अप्रत्यक्षपणे अर्थात! ) अशी व्यवस्थाच होतेय नाही का?

या विषयावर काही मत असण्याएवढी "हुच्च" मी अजून झालेली नाही! पण एक सामान्यज्ञान म्हणून इतकंच म्हणते की आजचा बंडखोर, उद्याचा प्रस्थापित! आणि आजच्या लोकप्रिय कलाकाराला शिव्या दिल्या की तुम्ही हुच्चभ्रू, अभिरुचीपूर्ण झालाच पाहिजेत!

त्याचवेळी बर्‍याच चित्रांबद्दल यात ग्रेट काय आहे हे मला कळत नाही हेही खरंच!

विषय ऑलमोस्ट नीट मांडलाय की! काहीच गडबड नाही. तुम्हाला नक्की काय म्हणायचंय / विचारायचंय ते पोचतंय वाचकांपर्यंत, म्हणजेच सक्सेसफुल.

अभिरूची वगैरे बद्दल जास्त कळत नाही ब्वॉ आपल्याला. पण अभिरूची ही अशी डिफाइन करता येईल याबद्दल मी साशंक आहे. या गोष्टी खूपच सापेक्ष असतात. व्यक्तिसापेक्ष तर असतातच, पण त्यापेक्षाही जास्त एकाच व्यक्तिच्या जीवनप्रवासात त्या बदलूही शकतात. एखादी गोष्ट पूर्वी आवडली ती आज आवडेलच असं नाही. माणूस जसजसा अनुभव घेत जातो, संपन्न होत जातो... आणि मुख्य म्हणजे त्या अनुभवांकडे डोळसपणे बघून त्यातून काही काही गाठीस बांधत जातो तसतशी रुची / अभिरूची इत्यादी बदलत जाऊ शकते. नव्हे ती बदलणे अपरिहार्यच ठरते.

आणि कोणाला काय आवडेल / काय आवडावं यावर सर्वस्वी त्याच व्यक्तीचा अधिकार आहे. मला स्वतःला काही गोष्टी पूर्वी समजत नव्हत्या (म्हणून आवडत नव्हत्या). पण प्रयत्नपूर्वक काही गोष्टी समजून घेतल्या आणि किंचित कळायलाही लागल्या. आता त्याच गोष्टी मला आवडत नाहीत असं म्हणवणार नाही मला... अ‍ॅट लीस्ट पूर्वी इतक्या ठामपणे मी त्या गोष्टींना belittle नाही करणार.

वर उल्लेख केलेल्या बर्‍याच चित्रकांरा पैकी रस्त्यावर अत्यंत तुट्पुंज्या साहित्याच्या आधारे चित्र काढणारे ग्रेट वाटतात.

नाही आवडले, तर नाही आवडले म्हणावे. सोडून द्यावे.

वेगवेगळ्या लोकांची रुची वेगवेगळी असते खरी.

(बिपिन कार्यकर्ते यांनी लिहिल्याप्रमाणेच...)

आता हेसुद्धा खरे की वय वाढत आहे, अनुभव वाढत आहेत, तशी माझी रुची बदलत गेलेली आहे. अगदी खाण्यापिण्यातसुद्धा. मला लहानपणी कांदा मुळीच आवडत नसे. आता आवडतो. लहानपणी नुसती साखर चमचा-चमचा मी खात असे - आवडीने. अजून नुसती साखर खाऊ शकतो, पण अगदी आवडीने नाही.

ही रुची बदलल्याबाबत काहीतरी समाधान वाटते. आदल्या रुचीपेक्षा हीच हवी, असे वाटते.

हीच बाब काही पुस्तकांबाबत आहे. तरुणपणी न-आवडली असती अशी काही पुस्तके मला आता आवडतात. गुंताड्या-असमाधानकारक, कोणाचे-चूक-ते-नीट-कळून-न-येणार्‍या, शेवटी सुद्धा टांगून राहिलेल्या प्रेमकथा मला आजकाल वाचायला आवडतात. तरुणपणी अशा कथा आवडल्याचे मला आठवत नाही.

अशा प्रकारच्या अनुभवामुळे बदलणार्‍या रुचीला मी "अभिरुची" म्हणतो. पटले तर बघा.

- - -
थुंकण्याचे काय घ्या, अँडी वॉरहॉल या चित्रकाराने धातुमय रंगांच्या कॅनव्हासवर मुतून बनवलेल्या "ऑक्सिडेशन" चित्रांची मालिका प्रसिद्ध आहे. या चित्रांपैकी काही मी बघितलेली आहेत. चित्रे चांगली वाटली. (विकत घेण्याइतकी नाही. परवडली असती तरी.*)
- - -

*किंमत : चित्रांची किंमत आणि अभिरुचीचा संबंध थेट नसून आडवळणी आहे. किंमत ठरवते, ती बाजारपेठ. येथे पैसे नसलेल्या रसिकाच्या आवडी-नावडीने फरक पडत नाही. समीक्षकांच्या आवडी-निवडीचा परिणामही पूर्ण नसतो. काही थोडे श्रीमंत संग्राहक लिलावात किंमत कमी-जास्त करू शकतात.

- - -

> (कोणीही नावाजलेला चित्रकार) यांचे चित्र आहे हे सांगण्याची का गरज पडावी..
याबाबत एक कारण आहे - ते चित्र त्या चित्रकाराच्या अन्य चित्रांच्या संदर्भात बघितले तर पुष्कळदा काही अधिक समजून येते. हीच बाब पुस्तकांबाबत.

चित्रांची किंमत आणि अभिरुचीचा संबंध थेट नसून आडवळणी आहे. किंमत ठरवते, ती बाजारपेठ.

अगदी सहमत. आजकाल बाजारपेठेचा प्रभाव फार जास्त झाला आहे आणि त्यामुळे लोकांना अभिरुचीसारख्या विषयात बाजारभावाला इतकं महत्त्व द्यावंसं वाटत असावं.

एकदा चांगला कलाकार म्हटले की त्याच्या कलेला खराब म्हणणे हा फक्त निवडक समीक्षकांचा अधिकार उरतो का?

अशा पद्धतीच्या लिखाणाला मराठी आंतरजालावर जितकं उचललं जातं ते पाहता या प्रश्नाचं उत्तर 'नाही' असं ठामपणे देता येईल. एखादी रसिकमान्य कलाकृती आपल्याला आवडली नाही हे (आणि एवढंच) परस्परांना अहमहमिकेनं सांगण्याऐवजी ती न आवडण्यामागचं कारण काय हे शोधून काढण्याचा प्रयत्न करणं कधीकधी अधिक रोचक ठरतं असा व्यक्तिगत अनुभव मात्र आहे. त्या विशिष्ट कलाकृतीविषयीची आणि एकंदर समज वाढण्याची शक्यता अशा (नावडीमागचं मूळ शोधण्याच्या) कृतीत असते, पण 'अमुक लेखक/चित्रकार कसा हुच्चभ्रू लोकांना(च) आवडतो आणि आपल्याला काही कळत नसेलही ब्वॉ पण त्यातच आपण कसे आनंदी आहोत' हे समविचारी लोकांना आग्रहानं सांगत राहिल्यामुळे केवळ किंचित क्षणिक आनंद सोडता फार काही हाती लागत नाही असं वाटतं.

असो. जो जे वांछील तो ते लाहो.

https://www.dailymail.co.uk/news/article-2677048/Britains-expensive-bed…
.
.
ही बातमी वाचली अशातच.

काही चित्रातून चित्रकाराला विशेष आशय व्यक्त करायचा असतो. चित्रकलेतले जाणकार याबाबत मार्गदर्शन करू शकतात.