कॉकटेल लाउंज : जिंजर बग (Ginger Bug)

आज विकांत, पण कॉकटेल लाउंज मधे हे आजचे कॉकटेल नाही, तर पुढच्या अनेक ड्रिंक रेसिपींना जीवंतपणा देणारी एक भन्नाट गोष्ट, जिंजर बग!

पार्श्वभूमी:

 माझ्या हेल्थ रेजिममुळे अलीकडेच खाण्यापिण्यातल्या अनेक नव्या गोष्टी आणि जुन्या गोष्टी नव्याने कळायला लागल्या आहेत. साखर बंद, मैदा बंद, प्रोसेस्ड पदार्थांना शक्य तितका रामराम ठोकणं हे सगळं सुरू आहेच. त्याच्या जोडीला प्रोबायोटिक पेयं प्यायल्यास गट हेल्थ ला फायदेशीर असतं असा शोध लागला. त्याबरोबरच, प्रोबायोटिक पेयांसाठी ‘लॅक्टो फर्मेंटेशन’ ही प्रोसेस आहे असं कानावर पडलं. आधी नाव ऐकून काहीतरी डॉक्टरांनी लिहून दिलेल्या औषधासारखं वाटलं; पण थोडा शोध घेतल्यावर कळलं की आपल्या लोणच्यांपासून ते कांजीपर्यंत अनेक पदार्थांत हा प्रकार आपल्याकडे फार पूर्वीपासून चालत आलेला आहे. अगदी माझ्या आवडीची कोरियन किमचीही ह्या ‘लॅक्टो फर्मेंटेशन’चाच परिपाक आहे.

त्याच शोधमोहीमेत जिंजर बग भेटला. आलं, साखर आणि पाणी ह्या तिघांची संगत करून तयार होणारा हा छोटा लॅक्टीक ॲसिड तयार करणाऱ्या जीवाणूंचा कारखाना! ह्यापासून घरच्या घरी नैसर्गिक फसफस असलेली जिंजर एल सारखी इतर भन्नाट होममेड कार्बोनेटेड सोडा असलेली पेयं तयार करता येतात, हे कळल्यावर अत्यंत आनंद होऊन त्यावर प्रयोग करायची संधी मिळाली. मग काय, किचन काउंटरवर एक काचेची बरणी दाखल झाली आणि तिच्यातला हा जिंजर बग रोज खाऊन-पिऊन फुगायला लागला. 🙂

आलं म्हणजे आपल्या घरातला सर्वगुणसंपन्न कलाकार. चहा असो, काढा असो, आमटी असो की मटणाचा रस्सा; आल्याने आपली छाप सोडायचीच. पण हेच आलं थोडी साखर आणि पाणी ह्यांच्या संगतीने एका काचेच्या बरणीत ठेवले, तर ते चक्क नैसर्गिकरीत्या फसफसणारे पेय (Naturally Carbonated Soda) बनविण्याची तयारी करते! आल्याच्या सालीत आणि आल्यामध्ये असलेले 'नैसर्गिक वाइल्ड यीस्ट' साखरेचं रूपांतर लॅक्टीक ॲसिड आणि अल्कोहोल मधे करते. मात्र नैसर्गिक फर्मेंटेशनमुळे अल्कोहोल अगदी नगण्य प्रमाणात तयार होत असते, हे ध्यानात ठेवावे. ह्या साखरेचं रूपांतर होताना होणाऱ्या रासायनिक प्रोसेस मधे कार्बन डायऑक्साईड (CO₂) तयार होतो जो नैसर्गिक फसफस (Natural Carbonation) तयार करतो.

 
तर, चला तयार करूयात हा छोटासा ‘जिंजर बग’!

साहित्य:

आलं

साखर

पाणी

❮ ❯

कृती:

सर्वप्रथम स्वच्छ काचेच्या बरणीत कापलेले/किसलेले आलं आणि साखर घाला. त्यावर पाणी ओतून स्वच्छ चमच्याने ढवळून घ्या. 

आता बरणीला घट्ट झाकण लावू नका. त्याऐवजी स्वच्छ कापड किंवा कॉफी फिल्टर ठेवून रबरबँडने बांधून घ्या. हवेचा थोडा खेळ राहिला पाहिजे; पण धूळ-माश्या वगैरे नकोत. 

ही बरणी स्वयंपाकघरातल्या थेट सूर्यप्रकाश नसलेल्या जागी ठेवा.

मिश्रण

झाकलेली बरणी

❮ ❯

पुढचे ५ ते ७ दिवस रोज त्यात १ टेबलस्पून किसलेले आलं आणि १ टेबलस्पून साखर घालून ढवळा. 

बरणीत छोटे बुडबुडे दिसू लागले, किंचित आंबट-आल्याचा वास येऊ लागला, की समजा जिंजर बग तयार होऊन कामाला लागला आहे!

Cocktail Mixing - 1

Cocktail Mixing - 2

❮ ❯

वातावरण खूप उष्ण असेल तर हा प्रकार ३-४ दिवसांतही तयार होऊ शकतो. आणि थंडीत जरा सबुरी ठेवावी लागते; जिंजर बगही आपल्या मूडप्रमाणे चालणारा प्राणी आहे. 🙂

बाटलीत फसफस तयार होत असल्याने ती रोज एकदा हलकेच उघडून वायू बाहेर जाऊ द्यावा. नाहीतर आपले मॉकटेल तयार होण्याऐवजी स्वयंपाकघरात छोटेखानी फटाकेबाजीचा कार्यक्रम होऊ शकतो! एकदा हा जिंजर बग तयार झाला की त्यातून थोडा भाग वापरून उरलेल्या भागाला पुन्हा आलं-साखर खाऊ घालत राहायचे. म्हणजे घरातला हा छोटा बारटेंडर सतत कामाला तयार!

महत्त्वाची सूचना:

काचेच्या बरणीच्या तोंडाशी बुरशी दिसली, मिश्रण जर हिरवट / काळसर दिसत असेल किंवा मिश्रणाला कुबट/कुजका वास येऊ लागला तर मिश्रण वापरू नये, ती बॅच फेकून देऊन नवीन बॅच तयार करायला घ्या.
 
कॉकटेल लाउंजमधे पुढे ह्याच जिंजर बगपासून वेगवेगळ्या आणि मस्त मस्त कार्बोनेटेड सोडा ड्रिंक्स बघूयात, तोपर्यंत त्यांची एक झलक बघूया 🙂