पुणे :

सिंहगड, खडकवासला, तुळशीबाग ( अर्थात स्त्री-वर्ग जास्त असेल तर ), दगडूशेठ हलवाई आणि चितळेंचं दुकान :p

कोल्हापुरात रंकाळा , भवानी मंडप , जुना राजवाडा , शालीनी पॅलेस , कनेरी मठ अशी ठीकाणे दाखवता येतात. टेंबला‌ई टेकडीवरील टेंबला‌ई देवीचे देवालय तसेच ऐतिहासिक नसले तरी चंद्रकांत मांढरे यांचे कलादालन पाहण्यासारखे आहे.जवळच पन्हाळा आणि ज्योतिबाला सुद्धा जाउन येता येते.

१. पाताळेश्वरः ८/९ व्या शतकात राष्ट्रकूट कालखंडात एका पाषाणात तेही जमिनीवरून खालच्या पातळीत खोदले गेलेले देखणे लेणे २. भारत इतिहास संशोधक मंडळः इथले ऐतिहासिक वस्तूंचे संग्रहालय अतिशय जबरदस्त. वीरगळ, गधेगाळ, जुन्या मंदिरांचे अवषेश, दुमिळ मूर्ती, शिलाहारकालीन, यादवकालीन अस्सल ताम्रपट, शिवकालीन, पेशवेकालीन कागदपत्रे, औरंगजेबाच्या पंजाची मुहर असलेले अस्सल फर्माने, जुन्या काळातले दुर्मिळ नकाशे, चित्रशाळेतील जुनी चित्रे सारेच कसे अगदी बघण्यासारखे. मात्र हे बघायला सकाळी ९ च्या दरम्यान जावे लागते आणि कमीत कमी ७/८ माणसे असल्याशिवाय संग्रहालय दाखवीत नाहीत. स. ११.३० पर्यंत खुले असते. ३. त्रिशुंड गणपती मंदिरः मंगळवार पेठेत असलेले हे कोरीव शिल्पकामाने नटलेले शिल्पसमृद्ध मंदिर. ४. शेलारवाडीची लेणी (घोरावडेश्वरः) देहूरोडजवळ असलेली ही बौद्धकालीन लेणी

Punyatil sarvat mast akarshan mhanaje Kelkar musium. Punekaranna nemaka tyachach abhiman nahi ase disate. Chitale athavatat pan Kelkar athavu nayet he durdaiv.

द बेस्ट आणि ओशो कम्युन द अल्टीमेट (ते तुम्हाला सगळं पाहायला मिळणार नाही, बट स्टील!) कम्युनच्या मागे असलेलं ओशो पार्क अफलातून (सकाळी सहा ते दहा आणि संध्याकाळी चार ते सहा)

बर्‍याच दिवसांनी विजुभाऊंना टीआरपीची गरज भासलेली दिसते. हुकमी शतक ठोकणार्‍या विषयावर धागा काढलाय.

तुम्ही पुण्यातली माणसं दाखवा .. ती ही ऐतिहासिकच आहेत ....आणि " प्रेक्षणीय " ही आहेत !

हडपसर गाडीतळाजवळचे ग्लायडिंग सेंटर लै जबरी आहे. उन्हाळ्याच्या दिवसांत प्रतिमाणशी वट्ट रु. १८७/- (होय, सर्कारी असल्याने कमी रक्कम अन ऑड फिगर येणे मस्ट) इतक्या दराने ३-४ मिनिटे आकाशात हजारेक फूट वर जाऊन सगळे पाहता येते. फातिमा नगर इथलेच बोटॅनिकल गार्डनही मस्त आहे. आप्पा बळवंत चौकापासून जवळच केसरीवाडा आहे जिथे लोकमान्य टिळकांचे राहते घर आहे. त्यांच्याशी संबंधित बर्‍याच वस्तूंचे उत्तम संग्रहालय आहे. घोले रोड येथेही एक चांगले संग्रहालय आहे-महात्मा फुल्यांशी संबंधित. तिकडे मात्र अजून जाणे झाले नाही :( खडकी इथे दुसर्‍या महायुद्धात मरण पावलेल्या ब्रिटिश आर्मीतील काही सैनिकांची थडगी आहेत. अतिशय सुंदरपणे व्यवस्था राखली आहे. भारत इतिहास संशोधन मंडळाचे संग्रहालयही पाहता येईल. शक्यतो शनिवार-रविवारी सकाळी ११ च्या आत जावे. एंट्री फी १०/- फक्त. ४-५ जण बरोबर असतील तर अजून बरे. बर्‍याचदा कोणी दाखवायला नसतो तिथे, पण संग्रहालय अप्रतिम आहे. दादोजी कोंडदेव, शहाजीराजे, औरंगजेब, मलिक अंबर, शाहू महाराज (सातार्‍याचे), छत्रपती राजाराम, इ.इ. व्यक्तींची अस्सल पत्रे, जुने शिलालेख, अनेक मोठमोठे जुन्या पद्धतीचे नकाशे, मराठी आरमाराशी संबंधित जहाजांची चित्रे, अप्रतिम देखण्या हस्ताक्षरांतील हस्तलिखिते, असे अनेक काही सापडेल तिथे. व्हेरिटेबल गोल्डमाईन. कोथरूडमधले रेल्वे म्यूझियम अन कँपातले ट्रायबल म्यूझियमही पाहण्यासारखे आहे असे रिपोर्ट्स ऐकलेत. प्रत्यक्ष जाणे बाकीये अजून. वाडे इ. पहायचे असतील तर विश्रामबागवाडा पहावा. उत्तम स्थितीत राखला असून आत संग्रहालयही आहे. सध्या इतकेच आठवते.

महादजी शिंद्यांची छत्री ( दादोजी कोंड्देवांचा पुतळा नसलेला ) लाल महाल कसबा गणपती डेक्कन वरचा संभाजी महाराज पुतळा फर्ग्युसन महाविड्यालय , त्यातील वसतिगृहातील स्वा. सावरकारांची खोली हनुमान टेकडी . वेताळ टेकडी

जमल्यास मारा फेरी... मस्त ताक वगैरे पिऊ , पिठले-भाकरी खावू आणि पडू आरामात.

लेखाचे नाव 'पुणे' आणि लेखक 'विजुभाऊ' बघून बर्‍याच काड्या-सर्पण-समिधा असतील अशा आशेने धागा उघडला होता. पण घोर अपेक्षाभंग झाला.

याला विसरुन कसं चालेल???

अन्...

सदाशिव पेठ.अजुनही ऐतिहासीक दुकाने पहायला मिळतात. दुकानदारसुद्धा.

नगर रोड वरील आगाखान पॅलेस पण सुंदर आहे. --रा.गा.--

काही ठिकाणं ज्या बद्दल अजून उल्लेख झालेला नाही : १. तळजई/तळजाई २. मोराची चिंचोली ३. खडकवासला/पानशेत ४. ताम्हणी घाट (सिजनल) ५. कानिफनाथ मंदिर (मंदिराच्या अजुबाजुचा परिसर आणि वातावरण अप्रतिम असतं.. डबे घेऊन जायचं - मज्जा!!!) ६. पुण्याच्या टेकड्या ७. Evening walk at camp/M.G. Road - छान वाटतं! आणि पाहुण्यांना नवीन पुणे दाखवायला पण काय हरकत आहे ना ... १. लवासा सिटी २. अ‍ॅमनोरा टाऊन सेंटर मॉल ३. फिनिक्स मार्केट सिटी ४. इनऑर्बीट मॉल

बुकमार्क करून ठेवतो. बरीच ठिकाणं समजली.

असं अमजू नका .. हो .. वर लिहिल्याप्रमाणे पुण्यातील प्रत्यएक माणूस ऐतिहासिक आणि प्रे़क्षणीय आहे ! त्या हिषेबाने पुण्यात ६० लाख प्रेक्षणीय स्थळे आहेत !

त्यापेक्षा आमचे नासीक बरे.

तर मग नाशिक मुक्कामीच राह्णेचे करावे, नाहीतरी आताशा पुण्यात गर्दी अंमळ जास्तच आहे तेव्हा प्रवासाचे कष्ट नाही घेतलेर तरच बरें... कसें??

बिबी का मकबराची अवस्था पाहता त्यात प्रेक्षणीय काय असा प्रश्न आणि त्यात ती औरंगजेबाची बीबी.. त्यात काय पहायचंय.. रंकाळा 'ऐतिहासिक' आहे हे माहीत नव्हतं.. बाकि काडया सरपण आहे पण जरा झाकलेलं --

औरंगाबाद मध्ये आलेल्या पाहुण्याना फिरवण्यासाठी बीबी का मकबरा , पाणचक्की यासारखी स्थळे दाखवता येतात. कोल्हापुरात रंकाळा , भवानी मंडप , जुना राजवाडा , शालीनी पॅलेस , कनेरी मठ अशी ठीकाणे दाखवता येतात.

-- यात औरंगाबादेत दोन आणि कोल्हापुरात पाच जागा आहेत.

पुण्यात भटकंतीला दोन तीन दिवस आलेल्या पाहुण्याना कोणती ठिकाणे दाखवावीत हा प्रश्न पडतो. शनिवार वाडा , पर्वती ,जंगली महाराज मठ , ओशो पार्क या व्यतीरीक्त ठीकाणांची माहिती मिळाल्यास पुण्यात रहाणार्‍या न रहाणार्‍या मिपाकरांसाठी एक चांगली सोय होईल.

पहिल्या झटक्यात विजुभाऊंना चार चांगली सुस्थितीतली ठिकाणं सापडली आहेत तरी इतक्या प्रतिसादांनंतर सूर कसा --

बस्स्.इतकीच ठीकाणे. फक्त हाताच्या बोटावर मोजण्या इतकीच?

ऐतिहासिक म्हटल्यावर लगेच मनात येणारी पहिला जागा - पाताळेश्वर ती वल्ली साहेबांनी डिटेलवार सांगितली आहे. दुसरा अर्थात आमचा अभिमान (अर्थात जाज्वल्यच) - सिंहगड.. वरचे प्रतिसाद जरी पाहिले तरी - १. पाताळेश्वर २. सिंहगड ३. शनिवारवाडा ४. पर्वती ५. ओशो कम्युन ६. जंगली महाराज मंदिर ७. केळ्कर म्युझियम ८. महादजी शिंदे छत्री - वानवडी ९. आगाखान पॅलेस - गांधी स्मारक १०. कसबा गणपती ११. लाल महाल १२. विश्रामबाग वाडा - अपुणेकर आणि ऐतिहासिक स्थळांमध्येच रस असेल तर इथले पुनवडी ते पुणे प्रदर्शन पहाच.. इतकी ठिकाणे आहेत. पण तरी इतकीच? म्हणून स्वाहाकार चालू आहेच :) इतर म्युझियम सुद्धा -(फुले, जोशी रेल्वे, इ.) सांगितली आहेत. एम्प्रेस गार्डन, पुल देशपांडे उद्यान अशीही सर्व ठिकाणं धरली तर अस्सल पुणेकर सुद्धा चार आठ दिवस जिवाचे पुणे करत फिरू शकेल.

लंडनमध्ये एक "वन स्क्वेअर माईल" नावाचा भाग आहे - जुन्या "सिटी ऑफ लंडन"चा. (हो - सिटी ऑफ लंडन आणि लंडन ही वेगवेगळी शहरं आहेत.) तसा पुण्यातही "एक चौरस मैल" आहे. गावातला, ऐन गर्दीचा गजबजलेला भाग. इथे पहाण्यासारखं म्हणजे खास पुणेरी दुकानं आणि त्यांचे अव्वल मालक. - दगडूशेठ गणपतीकडून लक्ष्मी रस्त्याकडे जाताना काळे यांचं पेनचं दुकान आहे. अतिशय भारी दर्जाची फाऊंटन पेनं यांच्याकडे मिळतात. (माझ्या संग्रहीच्या आवडत्या पेनांमध्ये एक जर्मन पेलिकन आहे आणि दुसरं काळे!) निबची ५ वर्षांची वॉरंटी देणारे माझ्या माहितीत हे एकच महाभाग. पेनची कमाल किंमत रु. २१. पेन घेतल्यावर (तुम्ही नेहेमीचं गिर्‍हाईक नसाल तर) "पेन कसं वापरावं" यावरचं प्रवचनसुद्धा मिळतं. - अहिल्यादेवी शाळेजवळ अभ्यंकरांचं चपलांचं दुकान आहे. त्यांच्याकडे अभेद्य चपला मिळतात. माझा एक मित्र अकरावीपासून बीएएमएस होईपर्यंत अभ्यंकरांच्या एकच चपला वापरत होता. त्या तोडण्यासाठी त्याने हरतर्‍हेचे प्रयत्न केले, पण काही उपयोग झाला नाही! माझ्या चपला पाचवं वर्षं नॉटाऊट काढताहेत! - लक्ष्मी रस्त्यावर जनता खादी भांडार. साधे, झकास सुती / खादीचे कपडे. (त्याचा मालक थोडा "सखाराम गटणे" आहे!) - लक्ष्मी रस्त्यावरच उंबर्‍या गणपती चौकात "बालाजी बेल्ट हाऊस" आहे. त्यांचे बेल्ट घ्यायला लोक कुठून कुठून येतात. मालकांचं आता वय झालं आहे. त्यामुळे सकाळी दोन तास संध्याकाळी दोन तास दुकान उघडतात. सुट्टे नसले तर सरळ "घेऊ नका" सांगतात. उपहारगृहं आणि त्यांचे मालक हा तर वेगळाच विषय! मिसळवाले बेडेकर, रामनाथचा खन्ना, श्री उपहारगृहाच्या फटकळ मालकीणबाई असे अनेक नमुने. पेरूगेटासमोरच्या न्यू पूना बोर्डिंगचे प्राध्यापक उडपीकर माझ्या काकाला शिकवायला होते! असं बरंच काही काही :)

फक्त पंचावन्न??? विजुभाऊ काय म्हणतील मिपाबद्द्ल. त्यांना शंभर प्रतिसाद हवेत म्हणून ना त्यांनी पुण्यावर धागा टाकला. धिस इज अगदी अगेन्स्ट मिपाची क्रेडिबिलिटी बाबा. 'पुणे' असा नुसता शब्द उच्चारताच शंभरी भरली पाहिजे.

थोडी आटोमोबाईल मध्ये आवड असेल तर Autocluster, चिंचवड च्या अगदी पुढे तेथे "Science पार्क" सुरु झाला आहे. आटोमोबाईल कसे काम करते यापासुन सर्व भागांचे सेक्शन सुद्धा दिले आहेत. मुलांसाठी तर आवर्जुन जावे असे. अवान्तर :- पुणे विषय असतांना पिंपरी चिंचवड ची माहिती चालते का हो :)

विजुभौ, मी तुमचा सर्वप्रथम निषेध व्यक्त करतो. निषेध यासाठी की ''पुणे हे एक ऐतिहासीक शहर आहे.औरंगाबाद देखील तसेच आहे'' औरंगाबाद या ऐतिहासिक शहराची तुलना करायला एखादं तुल्यबळ शहर निवडायला पाहिजे होतं, असं माझं प्राथमिक मत आहे. आमच्या औरंगाबाद शहराचा इतिहास काय सांगायचा. सातवाहन सम्राट आमच्या पैठणचे. पैठण तसं हाकेच्या अंतरावर. वेरुळ, अजिंठा बघायचं तर टाचा उंच करुन पाहिलं की लेण्या दिसतात. औरंगजेब विसावला तो इथेच. पैठणची पैठणी. हिमरु शाली, ही आमची ओळख. इ.स.पू. पासून आमच्या शहराचा ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक संबंध आहे. आमच्या मराठवाड्यावर बहामनी,निझामशाही, आदिलशाही,बरीद शाही, कुतुब शाही, मोगल आणि हैदराबादचा निजाम यांनी राज्य केलंय. आहे का तसा कोणा शहराचा इतिहास ? स्वातंत्र्यही आम्हाला दीडवर्ष उशिरा मिळालं. आमच्या मराठवाडा यातलं 'वाडा' शब्दांचा संबध 'पाटक' या शब्दाशी आहे. पाटकाचा विकास होऊन वाडा शब्द बनला. ऋग्वेदात 'पत' हा शब्द आहे त्याच्या अर्थ प्रवाहित होणे असा आहे. 'प्रपात' म्हणजे धबधबा प्रपातापासून पाटक शब्दाची जडणघडण झाली. पाटक म्हणजे पसरुन भिजणारी सपाट भूमी. आता ऋग्वेदात उल्लेख म्हणजे आमचा वारसा किती प्राचीन आहे, हे काय सांगायचं. पुराणे,महाकाव्ये, बौद्धवा:मय,जैन वाडःमय आणि इतर अनेक ग्रंथ इथलेच. त्याच्या खाणाखुणा शोधणा-याला दिसतात. रेडे वेद वदले ते इथेच. नाथ,महानुभव, आणि वारकरी हे सर्व संप्रदाय फुलले इथेच. प्राचीन मानवी संस्कृतीचे अवशेष औरंगाबाद जिल्ह्यातच आढळले. अश्मयुगीन संस्कृतीच्या विविध अवस्थांचा विकास इथलाच. पुराणात असलेलं भोगवर्धन आमचं जालना जिल्ह्यातलं भोगवर्धन. असो. खायचं म्हणाल तर मराठा हॉटेल गुलमंडीत आहे. लोक ताटकळतात तिथला चिकनचा रस्सा ओरपायला. बिर्याणी, तर क्या कहने. (हैदराबादी लोकांनी काहीही बनवलं तर अशी चवदार तर्री आणि टेष्ट असते त्यांच्या भाज्यांना की मत पुछो) माझ्याच तालुक्यात हंडी नावाचा प्रकार आहे. एका कापडाच्या गठुड्यात एक चिकनच्या भाजीचं भगुनं. सोबत वीस पंचवीस पोळ्या, कांदा,लिंबु, मीठ असा लवाजमा पाचशे रुपयात मिळतो. कुठेही पोहचती करतात ही मंड्ळी. नै तर त्यांच्या घरी जेवायला जायचं. शेनाने सारवलेल्या घरी बसावं लागतं. हाय का असं कुठं. असो. विजुभौचा धागा म्हणुन भर घालणं आलं. :) -दिलीप बिरुटे

पुण्यात एफसी रोड की लॉ कॉलेज रोड की काय ते ...पक्षी निरीक्षणासाठी फेमस आहेत म्हणे ... जरा कोणी कन्फर्म करता का ?

आमचे येथे सायकल पंक्चर काढून मिळेल. मूळव्याधीवर औषध मिळेल " असा यंत्र आणि शरीर शास्त्राचे एकत्रीकरण करणारी पाटीदेखील इथेच पहायला मिळते. यंत्र आणि शरीर शास्त्राचे एकत्रीकरण. =)) मेलो. -दिलीप बिरुटे

छान धागा . पुण्यात अजूनही न पाहिलेल्या अनेक गोष्टी आहेत हे कळले. यंदा दिवाळीत काही ठिकाणे बघता आली तर पाहू :) अमोल केळकर

आमचे येथे काजू अमसूल आनि परकर मीळतील" मला असे वाटते की पॉलिथिनच्या पिशव्या बंद केल्यानंतर कुणालातरी आयडीया आली असावी, की काजु आणी आमसुल किलोने घ्यायला कोणी आले तर लगेच परकर उलटा करुन नाडी घट्ट ओढुन त्याच्या झोळणा करता येईल व ग्राहकाची सोय होईल.

धावर पुज्ये शंबर, पयला माजा नंबर